Tham gia Đoàn có lãnh đạo, thành viên Ban Kinh tế - Ngân sách; đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố, Văn phòng UBND Thành phố Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Thành phố, các sở, ngành liên quan và Thường trực HĐND, UBND 7 xã: Tân Nhựt, Bình Lợi, Tân Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc, Hưng Long, Bình Chánh và Bình Hưng.

Thành ủy viên, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố Nguyễn Công Danh chủ trì các phiên khảo sát

Khảo sát thực tế gắn với từng danh mục đầu tư

Theo chương trình làm việc, buổi sáng, Đoàn làm việc tại trụ sở UBND xã Tân Nhựt với 4 xã: Tân Nhựt, Bình Lợi, Tân Vĩnh Lộc và Vĩnh Lộc; sau đó khảo sát trực tiếp một số công trình, dự án trên địa bàn 4 xã.

Buổi chiều, Đoàn làm việc tại trụ sở UBND xã Hưng Long với 3 xã: Hưng Long, Bình Chánh và Bình Hưng; sau đó tiếp tục khảo sát thực tế một số công trình, dự án trên địa bàn 3 xã.

Quang cảnh các phiên khảo sát

Tại phiên làm việc buổi sáng, Đoàn nghe UBND 4 xã báo cáo kết quả rà soát hiện trạng, các tiêu chí nông thôn mới chưa đạt và danh mục công trình đề xuất đầu tư giai đoạn 2026-2030.

Trong đó, xã Tân Nhựt đề xuất 39 dự án. Nhu cầu này xuất phát từ thực tế nhiều tiêu chí hạ tầng của Tân Nhựt chưa đáp ứng yêu cầu: toàn xã có 133 tuyến đường với tổng chiều dài hơn 130 km, còn nhiều đoạn đường đất, đá dăm, xuống cấp; hệ thống sông, kênh, rạch, mương thủy lợi có nhiều vị trí bồi lấp, ảnh hưởng khả năng tiêu thoát nước và phục vụ sản xuất. tân nhựt

Xã Bình Lợi đề xuất 33 dự án, tập trung chủ yếu vào giao thông, thủy lợi, trường học, thiết chế văn hóa, môi trường, chuyển đổi số và hệ thống camera AI. Qua khảo sát, đây cũng là địa bàn cần chú ý tính đồng bộ giữa giao thông với thủy lợi, thoát nước, chống ngập và hạ tầng phục vụ vùng sản xuất nông nghiệp; đồng thời phân định rõ các công trình đầu tư xây dựng với nhiệm vụ sửa chữa, bảo trì để sử dụng đúng nguồn vốn.

Đối với xã Tân Vĩnh Lộc, đề xuất 32 dự án đầu tư tập trung lớn vào giao thông, thủy lợi, văn hóa, giáo dục và các nhiệm vụ về môi trường, chuyển đổi số và camera AI. Qua báo cáo của lãnh đạo UBND xã cho thấy hệ thống giao thông còn nhiều tuyến xuống cấp, ngập, thiếu hệ thống thoát nước; vì vậy yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng hoặc nâng cấp đường mà phải giải quyết đồng bộ thoát nước, chống ngập và khả năng kết nối.

Xã Vĩnh Lộc đề xuất 17 công trình tập trung vào lĩnh vực giao thông, môi trường, kiên cố hóa kênh rạch.... Xã đặt mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới năm 2028 và nông thôn mới hiện đại năm 2030.

Thường trực HĐND các xã báo cáo tại các phiên khảo sát

Ưu tiên công trình trực tiếp giải quyết tiêu chí còn thiếu

Tại phiên làm việc buổi chiều, Đoàn nghe UBND các xã Hưng Long, Bình Chánh và Bình Hưng báo cáo danh mục đầu tư và nhu cầu nguồn lực thực hiện Chương trình.

Theo báo cáo của Thường trực UBND, xã Hưng Long đề xuất 31 dự án. Các đề xuất tập trung vào hạ tầng kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục - y tế, an ninh quốc phòng, quy hoạch, phòng chống thiên tai, phát triển kinh tế nông thôn, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và môi trường.

Đối với xã Bình Chánh, danh mục đề xuất gồm 50 dự án. Qua rà soát cho thấy nhu cầu đầu tư tập trung lớn vào giao thông, thủy lợi, chợ, văn hóa - giáo dục - y tế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, môi trường và an ninh. Đây là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đi lại, sản xuất, tiêu thoát nước, chống ngập và chất lượng sống của người dân.

Xã Bình Hưng đề xuất 22 dự án; nhu cầu đầu tư tập trung vào hạ tầng kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục - y tế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và an ninh, quốc phòng nông thôn.

Qua báo cáo của các địa phương có thể thấy, các danh mục đề xuất giai đoạn 2026-2030 tập trung vào những vấn đề thiết thân của khu vực nông thôn đang đô thị hóa nhanh: hoàn thiện giao thông và kết nối liên vùng; cải thiện hệ thống thủy lợi, thoát nước và chống ngập; nâng cấp trường học, y tế, thiết chế văn hóa; chỉnh trang môi trường, cảnh quan; thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Điểm chung đặt ra không đơn thuần là đầu tư thêm công trình, mà là khắc phục những tiêu chí còn thiếu, xử lý các “điểm nghẽn” hạ tầng và tạo điều kiện để người dân được thụ hưởng trực tiếp thành quả của Chương trình nông thôn mới trong giai đoạn mới.

Lãnh đạo các sở, ngành phát biểu tại phiên khảo sát

Không đưa toàn bộ nhu cầu đầu tư của địa phương vào Chương trình nông thôn mới

Trao đổi tại các phiên làm việc và qua khảo sát thực tế, các thành viên Đoàn đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát chặt chẽ từng danh mục, đối chiếu trực tiếp với các tiêu chí nông thôn mới chưa đạt; xác định rõ công trình nào thực sự quyết định việc hoàn thành tiêu chí, công trình nào thuộc nhu cầu đầu tư phát triển thông thường để bố trí từ chương trình, nguồn vốn khác.

Nhiều ý kiến lưu ý cần kiểm tra sự phù hợp của từng dự án với quy hoạch sử dụng đất, giao thông, thoát nước và các quy hoạch có liên quan; loại bỏ các dự án trùng lắp với danh mục đã được bố trí vốn; đồng thời làm rõ điều kiện về đất đai, mặt bằng, thủ tục đầu tư, khả năng cân đối vốn và tiến độ thực hiện.

Đối với các dự án giao thông, thủy lợi và chống ngập, Đoàn đề nghị phải xem xét theo mạng lưới và lưu vực, tránh đầu tư riêng lẻ từng tuyến, từng đoạn nhưng không giải quyết được căn cơ tình trạng ngập và khả năng kết nối. Các công trình trường học, y tế, văn hóa cần phân định rõ đầu tư xây dựng với sửa chữa, bảo trì; các dự án camera AI, số hóa dữ liệu, chuyển đổi số phải bảo đảm khả năng kết nối với hệ thống dùng chung của Thành phố, tránh đầu tư manh mún, trùng lắp.

Đặc biệt, trong điều kiện nguồn lực ngân sách có hạn, việc lựa chọn thứ tự ưu tiên phải dựa trên tính cấp thiết, mức độ đóng góp trực tiếp vào việc hoàn thành tiêu chí và khả năng đưa công trình vào sử dụng trong giai đoạn 2026-2030 thay vì phân bổ vốn dàn trải.

Đầu tư phải tạo chuyển biến thực chất trong đời sống người dân

Kết luận các phiên khảo sát, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố Nguyễn Công Danh ghi nhận nỗ lực của các địa phương trong rà soát hiện trạng và xây dựng danh mục đầu tư cho giai đoạn 2026-2030; đồng thời nhấn mạnh, sau sắp xếp đơn vị hành chính và trong điều kiện triển khai Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn mới, yêu cầu về chất lượng, tính đồng bộ và hiệu quả đầu tư phải được đặt cao hơn.

Theo Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách, xây dựng nông thôn mới không phải là lập một danh mục càng nhiều công trình càng tốt, mà phải xác định đúng những công trình thực sự cần thiết, trực tiếp giải quyết tiêu chí còn thiếu và những vấn đề dân sinh bức xúc. Mỗi dự án đề xuất phải trả lời được ba vấn đề: giải quyết tiêu chí nào; người dân được hưởng lợi gì; và sau khi đầu tư có tạo ra chuyển biến rõ rệt, bền vững hay không.

Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, sắp xếp danh mục theo thứ tự ưu tiên; không đưa toàn bộ nhu cầu đầu tư thông thường của địa phương vào Chương trình nông thôn mới; bảo đảm không trùng lắp với kế hoạch đầu tư công và các chương trình khác. Đối với các dự án quy mô lớn, cần làm rõ tính cấp thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng cân đối vốn, phương án quản lý và vận hành sau đầu tư.

Đồng thời, đồng chí cũng đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng các sở, ngành liên quan cần tiếp tục phối hợp với từng địa phương rà soát danh mục, xác định nguyên tắc và thứ tự ưu tiên phân bổ nguồn lực, trước hết cho những công trình có khả năng trực tiếp tháo gỡ các tiêu chí chưa đạt và những địa phương có khả năng hoàn thành mục tiêu theo lộ trình.

“Nguồn lực đầu tư cho nông thôn mới phải được sử dụng đúng chỗ, đúng nhu cầu và tạo ra hiệu quả có thể nhìn thấy trong đời sống người dân; qua đó thu hẹp khoảng cách về hạ tầng, dịch vụ và chất lượng sống giữa khu vực nông thôn với khu vực đô thị của Thành phố” - Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách Nguyễn Công Danh nhấn mạnh.

Qua khảo sát thực tế, Ban Kinh tế - Ngân sách sẽ tiếp tục tổng hợp, đối chiếu các đề xuất với Bộ tiêu chí, khả năng cân đối nguồn lực và Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, làm cơ sở phục vụ công tác thẩm tra, giám sát và xem xét các nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND Thành phố./.

Châu Vũ - Nguyễn Thi