Thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, các đại biểu đề nghị, sửa đổi luật không chỉ nhằm tăng cường quản lý nhà nước mà còn phải tạo thuận lợi thực chất cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Theo đó, cần bảo đảm 3 yêu cầu: quản lý bằng dữ liệu nhưng phải minh bạch; ứng dụng công nghệ nhưng phải gắn với trách nhiệm; cải cách thủ tục nhưng phải đo được mức giảm chi phí cho doanh nghiệp. Thời sự Quốc hộiDự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan: Phải tạo thuận lợi thực chất cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩuThanh Hải • 05/08/2026 19:09Thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, các đại biểu đề nghị, sửa đổi luật không chỉ nhằm tăng cường quản lý nhà nước mà còn phải tạo thuận lợi thực chất cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Theo đó, cần bảo đảm 3 yêu cầu: quản lý bằng dữ liệu nhưng phải minh bạch; ứng dụng công nghệ nhưng phải gắn với trách nhiệm; cải cách thủ tục nhưng phải đo được mức giảm chi phí cho doanh nghiệp.Cần quy định rõ thời hạn kiểm định và ban hành kết quảCơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) nhấn mạnh, sửa đổi luật không chỉ nhằm tăng cường quản lý nhà nước mà còn phải tạo thuận lợi thực chất cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Dự án Luật vì vậy cần bảo đảm ba yêu cầu: quản lý bằng dữ liệu nhưng phải minh bạch; ứng dụng công nghệ nhưng phải gắn với trách nhiệm; cải cách thủ tục nhưng phải đo được mức giảm chi phí cho doanh nghiệp.ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnPhân tích các nội dung cụ thể của dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang nhận thấy, Điều 16b của dự thảo Luật quy định người khai hải quan có quyền lựa chọn tổ chức đánh giá lại kết quả kiểm định.Tuy nhiên, theo đại biểu, nếu cơ quan hải quan không đồng ý với kết quả đánh giá lại thì cơ quan hải quan tiếp tục lựa chọn đơn vị đánh giá bổ sung. Quy định này có thể chưa bảo đảm đầy đủ tính khách quan, vì một bên vừa không chấp nhận kết quả, vừa có quyền lựa chọn tổ chức đánh giá tiếp theo.Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí kiểm định, thời hạn, chi phí và giá trị pháp lý của từng kết quả. Trường hợp có bất đồng, đơn vị đánh giá bổ sung phải do hai bên thống nhất lựa chọn hoặc được lựa chọn ngẫu nhiên từ danh sách công khai.Đối với quy định về thương mại điện tử và hồ sơ hải quan tại Điều 16a và Điều 24, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang đề nghị, cần phân định rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp vận chuyển, chủ hàng và đại lý làm thủ tục hải quan.Chủ quản nền tảng chỉ nên chịu trách nhiệm trong phạm vi thông tin, dữ liệu mình quản lý; chỉ thực hiện nghĩa vụ của người khai hải quan khi là chủ hàng hoặc được chủ hàng ủy quyền.Đồng thời, theo đại biểu cần thực hiện nguyên tắc một lần khai báo, một lần xác thực. Cơ quan hải quan không được yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin, giấy phép và chứng từ đã có trên Cơ chế một cửa quốc gia hoặc trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) cũng cho rằng, quy định về kiểm định hải quan tại Điều 16b chưa quy định rõ thời hạn kiểm định, thời hạn ban hành kết quả, trách nhiệm của cơ quan kiểm định cũng như trình tự xử lý khi có yêu cầu đánh giá lại. Đây là những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan, chi phí của doanh nghiệp và tính minh bạch, tránh dàn trải của cơ quan nhà nước.ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnDo vậy, đại biểu đề nghị bổ sung Điều 16B các nguyên tắc về thời hạn thực hiện kiểm định, trách nhiệm của cơ quan kiểm định và trình tự xử lý khi có yêu cầu đánh giá lại. Trường hợp giao Chính phủ quy định chi tiết thì cần xác định rõ phạm vi được giao để đảm bảo tính thống nhất và khả năng tổ chức trong quá trình thực hiện.Cùng với đó, đại biểu Tráng A Dương nêu thực tế, các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn gặp nhiều khó khăn về hạ tầng số và kỹ năng số. Đồng thời, đề nghị bổ sung tại Điều 24 quy định theo hướng việc xây dựng và vận hành hệ thống hải quan số phải đảm bảo năng lực tiếp cận bình đẳng giữa các vùng, miền, ưu tiên, cũng như có giải pháp hỗ trợ đối với khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.Cân nhắc cho phép hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được làm đại lý thủ tục hải quan ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) nhận thấy, Điều 79 của dự thảo Luật đã sửa đổi thời hạn kiểm tra sau thông quan từ 10 ngày làm việc lên tối đa 20 ngày, có thể gia hạn thêm một lần không quá 20 ngày - tổng cộng tới 40 ngày, để phù hợp với thời hạn kiểm tra thuế tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/ QH15, cũng như với tinh thần quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ được quy định tại các Điều 17 và 17a của dự thảo Luật.ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnTuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, hiệu quả thực chất của việc kéo dài thời hạn kiểm tra phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực khai thác, phân tích dữ liệu của cơ quan hải quan trong khoảng thời gian này. Nguồn dữ liệu cần được kết nối, khai thác đồng bộ gồm dữ liệu khai báo hải quan, dữ liệu thuế, dữ liệu ngân hàng và dữ liệu định danh giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới.Theo đại biểu, nếu hạ tầng kết nối giữa các hệ thống chưa hoàn thiện thì việc kéo dài thời hạn lên 40 ngày sẽ không giúp nâng cao chất lượng kết luận kiểm tra mà có thể khiến doanh nghiệp kéo dài tình trạng "treo" kết quả kiểm tra.Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cũng lưu ý cần phân biệt rõ giữa đánh giá về "nguồn lực cơ bản bảo đảm" về ngân sách, nhân lực, với mức độ sẵn sàng của hạ tầng kết nối dữ liệu liên thông - một hạng mục kỹ thuật có tiến độ và mốc hoàn thành riêng. Đại biểu dẫn nội dung Báo cáo thẩm tra đã đề nghị quy định rõ trong nghị định cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu định danh điện tử giữa hệ thống hải quan và Bộ Công an. Đây là hạ tầng liên ngành quan trọng, có vai trò quyết định đối với hoạt động hậu kiểm, nhất là trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới, nên cần được theo dõi tiến độ riêng, không thể mặc nhiên coi là đã sẵn sàng.Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Phạm ThắngCùng với đó, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cũng nêu rõ, nếu Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 nhưng hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, có thể phát sinh nhiều hệ quả. Đối với doanh nghiệp, thời hạn tối đa 40 ngày có nguy cơ trở thành mức áp dụng phổ biến thay vì chỉ dành cho các trường hợp phức tạp, làm kéo dài thời gian chờ kết luận kiểm tra, ảnh hưởng đến dòng tiền và các giao dịch xuất nhập khẩu tiếp theo.Đối với cơ quan quản lý, việc thiếu công cụ dữ liệu sẽ buộc cán bộ quay lại phương thức kiểm tra thủ công, làm giảm hiệu quả cải cách hậu kiểm và có thể dẫn tới tình trạng quy trình kéo dài nhưng hiệu quả chưa tương xứng, đồng thời tạo ra sự thiếu thống nhất trong áp dụng thời hạn kiểm tra giữa các địa phương.Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ báo cáo Quốc hội về tiến độ hoàn thành các hạng mục hạ tầng dữ liệu cốt lõi phục vụ thi hành Luật, trong đó nêu rõ mốc hoàn thành cơ chế liên thông dữ liệu định danh trước thời điểm Luật có hiệu lực. Đồng thời, quy định cơ chế đánh giá độc lập, định kỳ mức độ sẵn sàng của hạ tầng dữ liệu, không chỉ dựa trên báo cáo tự đánh giá như đề xuất của cơ quan chủ trì soạn thảo.ĐBQH Vũ Tuấn Anh (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnChỉ rõ việc sửa đổi bổ sung Điều 20 của Luật Hải quan về đại lý làm thủ tục hải quan về cơ bản không thay đổi so với luật hiện hành, ĐBQH Vũ Tuấn Anh (Phú Thọ) đề nghị, cân nhắc mở rộng các loại hình khác được làm đại lý làm thủ tục hải quan khi đáp ứng điều kiện nhất định theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính, trong đó có hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.Bởi, theo đại biểu, Luật Quản lý thuế đã quy định bên cạnh đại lý thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế từ đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, quyết toán thuế, lập hồ sơ đề nghị miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế và các thủ tục về thuế khác thay cho người nộp thuế.Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã giải trình, làm rõ các nội dung được đại biểu quan tâm cho ý kiến.

Sửa đổi Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cần gắn cải cách thủ tục, chuyển đổi số với việc bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động; làm rõ quyền lợi của người lao động và cách thức xử lý khi xảy ra tình huống bất khả kháng... Đây là những nội dung được các ĐBQH tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng nhấn mạnh khi thảo luận tại Tổ 7, sáng 5/8. Thời sự Quốc hộiLàm rõ quyền lợi của người lao động khi xảy ra tình huống bất khả khángDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 05/08/2026 15:57Sửa đổi Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng cần gắn cải cách thủ tục, chuyển đổi số với việc bảo vệ tốt hơn quyền lợi người lao động; làm rõ quyền lợi của người lao động và cách thức xử lý khi xảy ra tình huống bất khả kháng... Đây là những nội dung được các ĐBQH tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng nhấn mạnh khi thảo luận tại Tổ 7, sáng 5/8.Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Thái Thị An Chung điều hành phiên thảo luận Tổ 7Chưa rõ đơn vị sự nghiệp có được thu tiền dịch vụ của người lao động hay khôngTheo ĐBQH Lâm Văn Đoan (Lâm Đồng), Luật hiện hành được ban hành năm 2020, đã tiếp thu nhiều quan điểm, chính sách mới về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Vì vậy, lần sửa đổi này cần tập trung vào những vấn đề liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp tổ chức bộ máy và một số yêu cầu cấp bách khác.Đại biểu đề nghị Chính phủ, đặc biệt là Bộ Tư pháp, quan tâm bảo đảm sự thống nhất trong cách thiết kế các dự án luật. Hiện nay, có dự án luật quy định chung là “cơ quan có thẩm quyền”, có dự án lại ghi trực tiếp tên bộ, ngành, thậm chí quy định cả đơn vị trực thuộc bộ, dẫn đến thiếu thống nhất.ĐBQH Lâm Văn Đoan (Lâm Đồng) phát biểuTheo đại biểu, Luật chỉ nên quy định những vấn đề chung, nguyên tắc và các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền công dân. Những vấn đề thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của Chính phủ, các bộ, ngành, nhất là các thủ tục hành chính, cần được cân nhắc kỹ trước khi đưa vào Luật.Qua nghiên cứu dự thảo, đại biểu cho rằng: vẫn còn nhiều quy định cụ thể về thủ tục hành chính, như tại các Điều 10, 12, 13 và một số điều khác liên quan đến hồ sơ, thủ tục, lệ phí, cấp giấy phép.Đại biểu đề nghị rà soát, đưa các thủ tục này ra khỏi Luật, trừ những thủ tục liên quan trực tiếp, tác động hoặc làm hạn chế quyền con người, quyền công dân. Các nội dung còn lại nên được quy định tại văn bản dưới luật để bảo đảm linh hoạt trong quá trình thực hiện.Đại biểu cũng cho rằng: dự thảo chưa thể hiện rõ yêu cầu chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nhiều quy định vẫn được thiết kế trên cơ sở hồ sơ, giấy tờ và thủ tục hành chính truyền thống, trong khi Luật Giao dịch điện tử đã quy định hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý tương đương hợp đồng truyền thống.Theo đại biểu, dự thảo mới chỉ sửa đổi một số nội dung liên quan đến cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, nhưng chưa chuyển mạnh các thủ tục, giấy tờ và hợp đồng sang môi trường điện tử.Trong khi đó, thủ tục hành chính là nội dung thường xuyên biến động, cần được cải cách liên tục. Nếu quy định cứng các thời hạn như 3 ngày, 5 ngày trong Luật thì khi chuyển đổi số và liên thông dữ liệu được thực hiện đầy đủ, nhiều thủ tục có thể được giải quyết trong thời gian rất ngắn, thậm chí ngay lập tức.Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát các Điều 12, 13 và một số quy định khác về thủ tục; đồng thời bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số, đặc biệt là việc sử dụng hợp đồng điện tử phù hợp với Luật Giao dịch điện tử.Đối với các điều kiện cấp phép, đại biểu cho rằng, dự thảo đang quy định quá cụ thể một số tiêu chuẩn, điều kiện, trong khi đây là những nội dung có thể thay đổi theo thời gian... Chẳng hạn, đối với điều kiện của đơn vị sự nghiệp đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Luật chỉ nên quy định khung. Những yêu cầu cụ thể về người đứng đầu, trình độ, số năm kinh nghiệm nên được quy định tại văn bản dưới luật để bảo đảm linh hoạt.Theo đại biểu, không nên lo ngại việc số lượng điều của Luật giảm. Tinh thần mới là xây dựng Luật gọn, quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc và giao Chính phủ quy định những nội dung cụ thể, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và xử lý nhanh các tình huống phát sinh trong thực tiễn.Đại biểu Lâm Văn Đoan cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc xử lý đối với trường hợp xảy ra sự cố, nguy cơ hoặc tình huống bất khả kháng ở nước ngoài, buộc phải khẩn cấp đưa người lao động về nước.Theo đại biểu, dự thảo cần làm rõ quyền lợi của người lao động và cách thức xử lý trong những trường hợp này, nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích của người lao động khi xảy ra tình huống bất khả kháng.Đại biểu cơ bản tán thành với nhiều nội dung của dự thảo, nhưng đề nghị lần sửa đổi này cần thể hiện rõ hơn yêu cầu chuyển đổi số và xử lý những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn.ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) phát biểuCũng góp ý về kỹ thuật lập pháp, ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) cho rằng: các quy định về quản lý nhà nước tại Điều 69 và Điều 70 vẫn còn quá chi tiết, thậm chí phức tạp hơn Luật hiện hành.Đại biểu đề nghị giữ Điều 69 về nội dung quản lý nhà nước và bỏ toàn bộ Điều 70, phù hợp với tinh thần đổi mới trong xây dựng pháp luật, không quy định quá chi tiết việc phân công, phối hợp giữa các bộ.Góp ý về khoản 3 Điều 42, đại biểu cho rằng: quy định liên quan đến việc đơn vị sự nghiệp đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài thu tiền dịch vụ còn chưa rõ ràng.Luật hiện hành quy định đơn vị sự nghiệp hoạt động theo quy định của pháp luật, không vì mục tiêu lợi nhuận và không được thu tiền dịch vụ của người lao động. Dự thảo bổ sung cụm từ “theo quy định của Luật này”, khiến chưa rõ đơn vị sự nghiệp có được thu tiền dịch vụ của người lao động hay không.Theo đại biểu, việc thu tiền dịch vụ của người lao động đi làm việc ở nước ngoài là vấn đề nổi lên trong thực tiễn. Vì vậy, dự thảo phải quy định rõ có cho phép đơn vị sự nghiệp thu tiền dịch vụ hay không.Trường hợp cho phép thu, mức thu phải do Nhà nước quản lý và được giới hạn trong một phạm vi nhất định, không thể để các đơn vị tự quyết định. Đại biểu cho rằng, chỉ quy định đơn vị sự nghiệp hoạt động “không vì mục tiêu lợi nhuận” là chưa đủ, bởi nội hàm của khái niệm này chưa rõ và khó áp dụng trong thực tế.Tăng cơ chế bảo vệ người lao động trước nguy cơ xâm hạiQuan tâm đến việc bảo vệ người lao động làm công việc chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em, đặc biệt là người lao động làm việc tại gia đình, ĐBQH Lê Thị Hoài Chung (Nghệ An) cho rằng: đây là nhóm lao động có nguy cơ cao bị ảnh hưởng đến an toàn tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm; có thể bị bóc lột, cưỡng bức lao động, thậm chí bị quấy rối tình dục hoặc xâm hại.ĐBQH Lê Thị Hoài Chung (Nghệ An) phát biểuĐể tăng cường cơ chế giám sát, hỗ trợ đối với nhóm lao động này, đại biểu đề nghị tại Điều 9 về nội dung hoạt động dịch vụ cần nghiên cứu bổ sung trách nhiệm của đơn vị cung ứng dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài trong việc đánh giá, kiểm định và chịu trách nhiệm về nơi làm việc của người lao động, đặc biệt là đối với trường hợp làm việc tại gia đình.Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu ứng dụng hệ thống quản lý điện tử, trong đó có chức năng để người lao động gửi tín hiệu khẩn cấp khi cần được hỗ trợ.Đồng thời, cần đào tạo kỹ năng tự bảo vệ cho người lao động trước khi xuất cảnh. Theo đại biểu, đây là những nội dung cần được quan tâm nhằm tăng cường bảo vệ an toàn và quyền lợi của người lao động trong thời gian làm việc ở nước ngoài.Từ đó, đối với Điều 7 quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Lê Thị Hoài Chung đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định không được cô lập người lao động, xâm phạm thân thể, danh dự, nhân phẩm của người lao động.

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, tại Tổ 12 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Vĩnh Long, Điện Biên và Lạng Sơn), các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện khung pháp lý cho xuất bản số, làm rõ tiêu chí áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tạo lập xuất bản phẩm; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xuất bản, in và phát hành. Thời sự Quốc hộiThúc đẩy xuất bản số và nâng cao hiệu lực quản lýThanh Hải; Ảnh: Lâm Hiển • 05/08/2026 15:49Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, tại Tổ 12 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Vĩnh Long, Điện Biên và Lạng Sơn), các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện khung pháp lý cho xuất bản số, làm rõ tiêu chí áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tạo lập xuất bản phẩm; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xuất bản, in và phát hành.Đặt nền móng cho xuất bản sốChủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Phan Văn Mãi (Vĩnh Long) cho rằng, sửa đổi lần này cần làm rõ nét hơn các quy định về xuất bản số trong bối cảnh công nghệ số ngày càng tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội và phương thức tiếp cận thông tin của người dân.Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Phan Văn Mãi (Vĩnh Long) phát biểuTheo đại biểu, tốc độ phát triển của xuất bản số trong những năm tới sẽ rất nhanh, có thể tạo ra những thay đổi căn bản đối với hoạt động xuất bản. Vì vậy, dự thảo luật cần thiết kế được những nguyên tắc, định hướng và chính sách đủ sức đặt nền móng cho sự phát triển của xuất bản số, tạo cơ sở để tiếp tục hoàn thiện trong quá trình tổ chức thực hiện.Dự thảo luật quy định yêu cầu công khai sự tham gia của trí tuệ nhân tạo trong quá trình tạo lập xuất bản phẩm, ĐBQH Nguyễn Hoàng Tùng (Lạng Sơn) cho rằng, đây là quy định mới, thể hiện tư duy quản lý tiến bộ và phù hợp với xu hướng phát triển. Tuy nhiên, các khái niệm như xuất bản phẩm “được tạo lập chủ yếu bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo” hoặc AI tham gia ở mức độ “ảnh hưởng đến nội dung cốt lõi” vẫn chưa có tiêu chí cụ thể.ĐBQH Nguyễn Hoàng Tùng (Lạng Sơn) phát biểuĐại biểu đề nghị quy định rõ ngay trong Luật hoặc giao Chính phủ xác định tiêu chí nhận diện mức độ tham gia của AI, phân biệt giữa trường hợp AI chỉ hỗ trợ kỹ thuật với trường hợp AI trực tiếp tham gia tạo lập nội dung. Quy định rõ ràng sẽ bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng pháp luật, đồng thời tạo thuận lợi cho nhà xuất bản và cơ quan quản lý khi tổ chức thực hiện.Đánh giá cao việc dự thảo Luật kịp thời tiếp cận xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xuất bản, song ĐBQH Ngô Sỹ Cường (Vĩnh Long) đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ để xác định rõ tiêu chí kỹ thuật về mức độ AI ảnh hưởng đến nội dung cốt lõi, bảo đảm tính khả thi trong công tác hậu kiểm. Đồng thời, quy định chi tiết về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản để bảo đảm minh bạch nguồn dữ liệu, xác định trách nhiệm pháp lý đối với nội dung do AI hỗ trợ tạo lập, bảo vệ quyền tác giả và phòng, chống thông tin sai lệch.ĐBQH Ngô Sỹ Cường (Vĩnh Long) phát biểuTrong quy định về quản lý nhà nước với xuất bản, dự thảo luật đã bổ sung nhiều chính sách tiến bộ, trong đó quy định rõ khuyến khích bố trí quỹ đất cho cơ sở in xuất bản phẩm trong khu dân cư di dời vào khu công nghiệp; đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường. Áp dụng ưu đãi tín dụng đối với cơ sở in đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ xanh, kinh tế tuần hoàn.Tuy nhiên, để bảo đảm các chính sách này có tính khả thi cao hơn, đại biểu Ngô Sỹ Cường đề nghị, cơ quan soạn thảo rà soát, hoàn thiện quy định bảo đảm thống nhất với pháp luật về môi trường, đất đai, đầu tư, tổ chức tín dụng…Đồng thời, bổ sung nguyên tắc chuyển đổi số toàn diện trong các khâu biên tập, thẩm định, cấp phép, lưu chiểu, phát hành, thống kê và quản lý bản quyền; đồng thời xây dựng cơ chế phát hiện, xử lý vi phạm bản quyền trên môi trường số và quy định trách nhiệm của nền tảng trung gian trong việc gỡ bỏ nội dung vi phạm.Làm rõ trách nhiệm của các nền tảng sốTừ thực tiễn quản lý tại địa phương, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) đề nghị bổ sung quy định về quản lý hoạt động phát hành xuất bản phẩm trên môi trường số; làm rõ trách nhiệm của nền tảng số, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và đơn vị cung cấp dịch vụ trong kiểm soát hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm.ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) phát biểu. Ảnh: Quang KhánhĐại biểu phân tích, nhiều giao dịch mua bán xuất bản phẩm hiện được thực hiện qua tài khoản cá nhân, tài khoản ảo hoặc giữa người tiêu dùng trong nước với tổ chức, cá nhân ở nước ngoài. Việc thanh toán, vận chuyển đều thông qua nền tảng số và đơn vị chuyển phát, không đi qua các cơ sở phát hành đã đăng ký tại địa phương, gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý. Đặc biệt, việc phát hiện và xử lý hành vi phát hành xuất bản phẩm giả, xuất bản phẩm lậu, không rõ nguồn gốc hoặc có nội dung vi phạm trên môi trường mạng đang liên quan đến nhiều cơ quan quản lý khác nhau.Tuy nhiên, dự thảo luật chưa quy định đầy đủ cơ chế phối hợp, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc tiếp nhận thông tin, xác minh, chia sẻ dữ liệu và tổ chức xử lý vi phạm, có thể dẫn đến việc triển khai trên thực tế sẽ gặp nhiều lúng túng.Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định trách nhiệm của các nền tảng số, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và đơn vị cung cấp dịch vụ trong việc lưu trữ, cung cấp thông tin khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra. Đồng thời, bổ sung quy định về cơ chế phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND cấp tỉnh trong công tác thanh tra, kiểm tra, chia sẻ dữ liệu và xử lý vi phạm đối với hoạt động xuất bản, phát hành xuất bản phẩm trên môi trường mạng.Về phân cấp quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành, đại biểu Nguyễn Đặng Ân nêu thực tế, số lượng công chức trực tiếp tham mưu quản lý lĩnh vực xuất bản còn ít, cũng đồng thời phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác như báo chí, thông tin điện tử, thông tin cơ sở, quảng cáo, gia đình... Do đó, nếu dự thảo luật tập trung nhiều nhiệm vụ về cấp tỉnh làm gia tăng khối lượng công việc, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết thủ tục hành chính và hiệu quả kiểm tra, giám sát.Bên cạnh đó, một số thủ tục hành chính và hoạt động quản lý chuyên ngành vẫn phải thực hiện theo quy trình xin ý kiến hoặc báo cáo nhiều cấp, nhiều cơ quan trước khi quyết định, làm kéo dài thời gian xử lý, chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền.Do vậy, theo đại biểu, dự thảo luật cần tiếp tục phân cấp cho cơ quan chuyên môn về văn hóa thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện hoặc quyết định một số thủ tục hành chính và nhiệm vụ quản lý chuyên ngành trong lĩnh vực xuất bản, in và phát hành theo hướng giảm bớt các khâu xin ý kiến trung gian, bảo đảm giải quyết công việc nhanh chóng, kịp thời và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 12Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật; phát hiện, tiếp nhận thông tin, kiểm tra ban đầu, thông báo và phối hợp với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh trong xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về xuất bản, in và phát hành trên địa bàn.Trước thực tế tại địa bàn biên giới, các đối tượng thường chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua đường chuyển phát nhanh, xe khách, xe tải, hàng xách tay hoặc lồng ghép với các loại hàng hóa khác, gây khó khăn cho việc phát hiện và xử lý, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị, dự thảo luật cần làm rõ trách nhiệm phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Công an, lực lượng quản lý thị trường và các cơ quan liên quan, qua đó nâng cao hiệu quả đấu tranh với hành vi buôn bán, vận chuyển và phát hành xuất bản phẩm không hợp pháp.

Thảo luận tại Tổ 3 (Thanh Hóa, Tây Ninh) sáng 5/8 về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), các ĐBQH đề nghị không quy định cứng thành phần tổ hòa giải, mà phải tạo cơ chế linh hoạt để huy động đúng người, phù hợp với từng vụ việc. Các đại biểu cũng tập trung làm rõ cơ chế Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành và yêu cầu bảo đảm kinh phí tương xứng với thời gian, công sức của hòa giải viên. Thời sự Quốc hộiKhông hành chính hóa hoạt động hòa giải ở cơ sởĐào Cảnh • 05/08/2026 15:35Thảo luận tại Tổ 3 (Thanh Hóa, Tây Ninh) sáng 5/8 về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), các ĐBQH đề nghị không quy định cứng thành phần tổ hòa giải, mà phải tạo cơ chế linh hoạt để huy động đúng người, phù hợp với từng vụ việc. Các đại biểu cũng tập trung làm rõ cơ chế Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành và yêu cầu bảo đảm kinh phí tương xứng với thời gian, công sức của hòa giải viên.Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Thái điều hành phiên thảo luận tổ. Ảnh: Lâm HiểnKhông nên quy định cứng thành phần tổ hòa giảiĐBQH Triệu Thế Hùng (Thanh Hóa) cho rằng, bản chất của hòa giải ở cơ sở là phát huy tinh thần đoàn kết, tăng cường dân chủ, góp phần giữ gìn an ninh, trật tự và những giá trị văn hóa tốt đẹp trong quan hệ làng xóm, khu dân cư. Đây là thiết chế mang đậm tính cộng đồng, dựa nhiều vào tình cảm, sự tín nhiệm và ảnh hưởng của những người có uy tín trong Nhân dân.Tuy nhiên, theo đại biểu, một số quy định trong dự thảo Luật còn mang tính hành chính hóa. Việc liệt kê quá cụ thể các thành phần, đối tượng tham gia hòa giải có thể vẫn không bao quát hết những tình huống rất đa dạng phát sinh trong thực tế.ĐBQH Triệu Thế Hùng (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnKhi xảy ra mâu thuẫn tại khu dân cư, những người đầu tiên thường được mời tham gia hòa giải có thể là tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn, già làng, trưởng bản, người có uy tín hoặc người đứng đầu các tổ chức hội, đoàn thể. Tùy tính chất của từng vụ việc, có thể cần đến sự tham gia của đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh hoặc những tổ chức có ảnh hưởng trong cộng đồng.Vì vậy, ĐBQH Triệu Thế Hùng đề nghị dự thảo Luật được thiết kế theo hướng mở, tạo điều kiện lựa chọn người phù hợp với nội dung và hoàn cảnh của từng vụ việc, thay vì quy định quá cứng về thành phần tham gia tổ hòa giải.Cùng quan điểm này, ĐBQH Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) cho rằng, hoạt động hòa giải ở cơ sở diễn ra rất đa dạng, không thể áp dụng một cách thức cứng nhắc cho tất cả các vụ việc. Theo đại biểu, tổ hòa giải có thể gồm đại diện Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể, nhưng khi tiến hành hòa giải không nhất thiết tất cả các thành viên đều phải có mặt. Tùy theo tính chất từng vụ việc, có thể chỉ cần một hoặc hai hòa giải viên, đồng thời mời thêm người có uy tín, già làng, chức sắc tôn giáo hoặc người phù hợp tham gia.ĐBQH Lương Thị Hoa (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnViệc hòa giải cũng không nhất thiết phải được tiến hành thông qua một cuộc họp chính thức. Trong thực tế, hòa giải viên có thể đến nhà các bên, gặp gỡ, trò chuyện trong không khí gần gũi và chỉ qua một số lần trao đổi đã có thể giúp các bên tháo gỡ mâu thuẫn.ĐBQH Lương Thị Hoa đề nghị dự thảo Luật quan tâm đầy đủ hơn đến vai trò của chức sắc, chức việc tôn giáo. Tại nhiều địa phương có đông đồng bào theo tôn giáo, lực lượng này có vai trò quan trọng trong vận động, thuyết phục người dân và tham gia giải quyết các mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng. Do đó, Luật cần bảo đảm khả năng huy động những người phù hợp với từng vụ việc, thay vì giới hạn cứng thành phần tham gia hòa giải.Quang cảnh thảo luận tại Tổ 3. Ảnh: Lâm HiểnTiếp cận từ quy trình lựa chọn thành viên của tổ hòa giải, ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) đề nghị xem xét lại việc tổ chức bầu hòa giải viên. Theo đại biểu, thành viên của các tổ hòa giải thường là đại diện Ban Công tác Mặt trận, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và các tổ chức đoàn thể ở cơ sở. Đây đều là những người đã được cộng đồng tín nhiệm, lựa chọn hoặc được tổ chức của mình giới thiệu.ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnVì vậy, cần cân nhắc có nhất thiết phải tiếp tục tổ chức một quy trình bầu riêng đối với tất cả thành viên tổ hòa giải hay không. Có thể nghiên cứu giao thành viên của các tổ chức này tham gia tổ hòa giải, đồng thời lựa chọn hoặc chỉ định thêm một số người có uy tín trong cộng đồng khi cần thiết.ĐBQH Vũ Tiến Dũng (Thanh Hóa) cũng đề nghị xác định rõ hơn vai trò tham gia của các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân và các tổ chức có liên quan. Theo đại biểu, các tổ chức này có đoàn viên, hội viên là những đối tượng cụ thể trong hoạt động hòa giải. Việc tham gia hòa giải cũng là hoạt động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên, đồng thời phát huy thế mạnh của từng tổ chức trong công tác tuyên truyền, vận động tại cộng đồng.ĐBQH Vũ Tiến Dũng (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) cho rằng, chỉ định hòa giải viên là cơ chế cần thiết để xử lý những trường hợp đặc biệt, khi không thể tổ chức bầu hoặc không bầu đủ số lượng. Tuy nhiên, Luật cần khẳng định rõ chỉ định chỉ là trường hợp ngoại lệ, còn lựa chọn thông qua bầu từ cộng đồng vẫn phải là nguyên tắc.ĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnĐồng thời, cần quy định rõ thời hạn tham gia của người được chỉ định và quyền của các bên trong việc yêu cầu thay đổi hòa giải viên nếu có căn cứ cho rằng người đó không bảo đảm tính khách quan. Theo đại biểu, hòa giải viên có thể được chỉ định về mặt tổ chức, nhưng niềm tin của người dân thì không thể chỉ định.Làm rõ cơ chế Tòa án công nhận kết quả hòa giải thànhĐối với quy định Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành, các đại biểu thống nhất rằng đây là cơ chế có thể nâng cao giá trị pháp lý và khả năng thực hiện thỏa thuận, nhưng phải bảo đảm đơn giản, tự nguyện và phù hợp với bản chất của hòa giải ở cơ sở.ĐBQH Trần Thế Kính (Thanh Hóa) cho rằng, dự thảo Luật cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành.ĐBQH Trần Thế Kính (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnTheo đại biểu, pháp luật tố tụng dân sự đã có quy định về công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án, nhưng việc triển khai trên thực tế còn khó khăn, số trường hợp yêu cầu và được công nhận còn hạn chế. Nếu Luật chỉ quy định quyền yêu cầu công nhận mà không xác định rõ cơ chế hỗ trợ và trách nhiệm của các cơ quan liên quan thì quy định có thể khó đi vào cuộc sống. Do đó, ĐBQH Trần Thế Kính đề nghị bổ sung rõ hơn trách nhiệm của ngành Tư pháp và các cơ quan liên quan trong việc hướng dẫn, hỗ trợ các bên thực hiện thủ tục.Chung quan điểm trên, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) cho biết, tại địa phương chưa có trường hợp hòa giải thành ở cơ sở nào được Tòa án công nhận. Nguyên nhân là hồ sơ hòa giải chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về trình tự, nội dung và chứng cứ, trong khi cấp cơ sở lại chưa được hướng dẫn cụ thể. Vì vậy, ngành Tòa án cần phối hợp hướng dẫn chi tiết về quy trình, thành phần hồ sơ để kết quả hòa giải ở cơ sở có thể được công nhận và có giá trị thi hành.ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnĐại biểu cũng đề nghị huy động luật sư, luật gia hoặc những người có chuyên môn pháp lý tự nguyện tham gia hòa giải. Sự tham gia của lực lượng này sẽ giúp trình tự, thủ tục chặt chẽ hơn và tạo thuận lợi cho việc yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành. Bên cạnh đó, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung chỉ ra rằng cơ chế theo dõi sau hòa giải vẫn chưa rõ. Có trường hợp được báo cáo là hòa giải thành nhưng sau đó một hoặc các bên thay đổi ý kiến, trong khi chưa có quy định cụ thể về việc tiếp tục hòa giải hoặc xử lý vụ việc như thế nào.Thảo luận tại tổ, các ĐBQH tỉnh Tây Ninh và Thanh Hóa cũng nhấn mạnh việc không nên tư pháp hóa mọi kết quả hòa giải. Những mâu thuẫn về tình cảm, gia đình và xóm giềng vẫn nên để các bên tự nguyện thực hiện. Đối với những thỏa thuận xác lập rõ quyền và nghĩa vụ dân sự, có thể áp dụng cơ chế công nhận khi các bên có yêu cầu. Thủ tục công nhận cũng phải thực sự đơn giản. Nếu người dân phải trải qua một quy trình gần giống như khởi kiện thì lợi thế của hòa giải sẽ giảm đi rất nhiều.ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Lâm HiểnCác đại biểu cũng nêu thực tế, ngay cả khi có bản án hoặc quyết định của Tòa án, tranh chấp vẫn có thể tiếp tục phát sinh. Vì vậy, Luật cần tiếp tục đề cao quyền tự quyết và sự tự nguyện của người dân, tránh làm cho hòa giải trở nên nặng về thủ tục hoặc mang tính bắt buộc.Theo đó, các đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của hòa giải viên trong việc giải thích để các bên hiểu quyền yêu cầu Tòa án công nhận kết quả hòa giải thành, thời hạn thực hiện yêu cầu và hậu quả pháp lý của quyết định công nhận. Việc cung cấp đầy đủ thông tin ngay sau khi hòa giải thành sẽ giúp người dân tiếp cận cơ chế này thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế tình trạng các bên đã thống nhất nhưng sau đó nhanh chóng thay đổi ý kiến.Kinh phí phải phản ánh đúng công sức và hiệu quả hòa giảiVề kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở, các đại biểu tán thành việc dự thảo Luật chuyển từ quy định ngân sách nhà nước “hỗ trợ” sang “bảo đảm” kinh phí. Tuy nhiên, cơ chế chi trả cần được thiết kế hợp lý, minh bạch và không chỉ căn cứ vào số vụ hòa giải thành.ĐBQH Triệu Thế Hùng (Thanh Hóa) thống nhất với định hướng Nhà nước bảo đảm kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở. Theo đại biểu, sự thay đổi này sẽ giúp hoạt động hòa giải được quan tâm, tăng cường và triển khai đồng đều hơn giữa các địa phương.Đại biểu cũng đồng tình với việc bố trí kinh phí cho công tác hướng dẫn nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng, sơ kết, tổng kết và khen thưởng. Tuy nhiên, đối với cơ chế chi theo từng vụ việc, nhất là gắn với kết quả hòa giải thành, cần được nghiên cứu thận trọng. Số lượng vụ việc hòa giải nhiều không hẳn là một thành tích, bởi điều đó cũng có thể phản ánh địa bàn phát sinh nhiều mâu thuẫn, bất ổn. Một vụ việc được xác định là hòa giải thành tại thời điểm này nhưng sau đó các bên vẫn có thể tiếp tục phát sinh tranh chấp.“Nếu kinh phí được chi ngay theo từng vụ hòa giải thành thì cần làm rõ cách xử lý khi mâu thuẫn tái diễn. Dự thảo cũng phải xác định một vụ việc phát sinh trở lại được tính là vụ việc mới hay là sự tiếp diễn của vụ việc đã hòa giải trước đó. Ban soạn thảo cần tính toán kỹ cơ chế chi trả, tránh chỉ dựa vào số vụ việc hoặc kết quả hòa giải thành tại một thời điểm mà chưa phản ánh được hiệu quả bền vững của hoạt động hòa giải” - đại biểu Triệu Thế Hùng nhấn mạnh.ĐBQH Cao Mạnh Linh (Thanh Hóa) cũng cho rằng việc lấy tỷ lệ hòa giải thành làm căn cứ chính để xác định mức hỗ trợ chưa phản ánh đầy đủ tính chất và công sức của hòa giải viên.ĐBQH Cao Mạnh Linh (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Lâm HiểnCó những vụ việc đơn giản, dễ đạt được thỏa thuận nhưng mức hỗ trợ lại cao; trong khi một số vụ việc rất phức tạp, hòa giải viên phải dành nhiều thời gian, công sức nhưng cuối cùng không hòa giải thành thì mức hỗ trợ có thể thấp hơn.Việc quá coi trọng kết quả hòa giải thành cũng có thể tạo ra áp lực không cần thiết, thậm chí làm phát sinh tình trạng các bên thỏa thuận hình thức để vụ việc được ghi nhận là hòa giải thành.Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế chi trả có tính đến thời gian, mức độ phức tạp của vụ việc, công sức thực tế của hòa giải viên và kết quả đạt được. Mặc dù việc xây dựng một khung tiêu chí cụ thể có thể khó khăn, nhưng mức hỗ trợ cần phản ánh tương đối đúng tính chất của từng vụ việc.ĐBQH tỉnh Tây Ninh tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Lâm HiểnĐBQH Chu Mạnh Hùng (Tây Ninh) hoan nghênh việc chuyển từ cơ chế ngân sách nhà nước “hỗ trợ” sang “bảo đảm” kinh phí, bởi các vụ việc hòa giải ở cơ sở thường tiêu tốn nhiều thời gian và công sức.Tuy nhiên, bên cạnh ngân sách nhà nước, dự thảo còn quy định nguồn kinh phí hỗ trợ từ cơ quan, tổ chức và cá nhân. Theo đại biểu, việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn kinh phí này phải hết sức minh bạch, khách quan.Cần tránh tình trạng hỗ trợ kinh phí đi kèm những mục đích thiếu trong sáng, ảnh hưởng đến tính công tâm của hòa giải viên cũng như hiệu quả và tính bền vững của kết quả hòa giải. Vì vậy, Chính phủ cần quy định chi tiết, chặt chẽ việc quản lý, sử dụng cả kinh phí ngân sách và nguồn kinh phí do tổ chức, cá nhân hỗ trợ.Từ các ý kiến tại phiên thảo luận, các đại biểu đề nghị việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở phải tiếp tục giữ được bản chất tự nguyện, mềm dẻo, gần dân và dựa vào uy tín cộng đồng. Thành phần tham gia cần được quy định theo hướng mở; cơ chế công nhận kết quả hòa giải thành phải đơn giản, phù hợp với nhu cầu của các bên; kinh phí phải được bảo đảm tương xứng với tính chất, mức độ phức tạp và công sức thực tế của người tham gia hòa giải.

Sáng 5/8, thảo luận tại Tổ 14 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Đồng Tháp, Quảng Ninh) về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, các ĐBQH đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý doanh nghiệp, bảo đảm hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phát triển an toàn, bền vững. Thời sự Quốc hộiBảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động đi làm việc ở nước ngoàiHải Thanh • 05/08/2026 15:22Sáng 5/8, thảo luận tại Tổ 14 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Đồng Tháp, Quảng Ninh) về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, các ĐBQH đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý doanh nghiệp, bảo đảm hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phát triển an toàn, bền vững.Quang cảnh phiên thảo luận Tổ 14, sáng 5/8. Ảnh: Mạnh HưngHoàn thiện cơ chế đào tạo, quản lý để nâng tầm giá trị lao động Việt Nam ở nước ngoài Đánh giá cao dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã định hướng chuyển từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài; ưu tiên những lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề..., ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) cho rằng, đây là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao giá trị nguồn nhân lực Việt Nam, đồng thời gia tăng hiệu quả đóng góp của hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.Từ thực tiễn triển khai chính sách thời gian qua, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm cho rằng cần quan tâm hơn nữa đến giai đoạn sau khi người lao động hoàn thành hợp đồng trở về nước. Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần nghiên cứu bổ sung cơ chế công nhận, quy đổi các chứng chỉ, kỹ năng nghề và kinh nghiệm làm việc mà người lao động tích lũy được trong môi trường quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi để họ tiếp tục tham gia thị trường lao động trong nước khi lao động trở về nước.ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngĐặc biệt, đối với lao động nữ có trình độ, tay nghề, đại biểu đề nghị nghiên cứu chính sách hỗ trợ phù hợp sau khi trở về như ưu tiên tiếp cận việc làm, hỗ trợ khởi nghiệp, đào tạo nâng cao hoặc kết nối với các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng. Đây không chỉ là giải pháp bảo đảm quyền lợi người lao động mà còn góp phần khai thác hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo, rèn luyện trong môi trường quốc tế.Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giám sát và phản biện xã hội đối với việc thực hiện chính sách đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.Đồng tình với ý kiến trên, song ĐBQH Chu Lương Trí (Quảng Ninh) cũng cho rằng, thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song cũng bộc lộ không ít hạn chế cần được giải quyết thông qua việc sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật.ĐBQH Chu Lương Trí (Quảng Ninh) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngTheo đại biểu, hiện có hơn 1 triệu người Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài, tập trung tại nhiều thị trường như Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nam Phi, Israel... " Đây là lĩnh vực mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội rõ nét khi không đòi hỏi nguồn đầu tư lớn từ ngân sách nhà nước, không tạo áp lực về môi trường, đồng thời góp phần bổ sung nguồn ngoại tệ, nâng cao thu nhập cho người dân và cải thiện chất lượng nguồn nhân lực"- đại biểu nhấn mạnh.Vì vậy, đại biểu đề nghị việc sửa đổi luật cần hướng tới việc thể chế hóa đầy đủ hơn vai trò, vị trí của hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài trong nền kinh tế.Bên cạnh đó, đại biểu Chu Lương Trí cho rằng, một trong những vấn đề cần được quan tâm là khả năng tiếp cận thông tin của người lao động. Bởi, phần lớn người lao động đi làm việc ở nước ngoài xuất thân từ khu vực nông thôn, miền núi, nơi cơ hội việc làm trong nước còn hạn chế. Tuy nhiên, nhiều người chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về điều kiện làm việc, quyền lợi, nghĩa vụ pháp lý, cơ chế giải quyết tranh chấp tại quốc gia tiếp nhận lao động.Theo đại biểu, tâm lý chung của nhiều người lao động hiện nay là tập trung vào chi phí phải đóng cho doanh nghiệp môi giới và mức thu nhập dự kiến, trong khi chưa quan tâm đúng mức đến những yếu tố quan trọng khác như loại hình công việc, môi trường làm việc, chế độ bảo hiểm, quyền được bảo vệ khi gặp khó khăn. Điều này khiến người lao động dễ rơi vào tình trạng bị động, gặp rủi ro trong quá trình làm việc ở nước ngoài.Từ thực tế này, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần bổ sung, hoàn thiện các quy định về trách nhiệm cung cấp thông tin, tư vấn, định hướng nghề nghiệp, phổ biến pháp luật cho người lao động trước khi xuất cảnh; đồng thời tăng cường cơ chế hỗ trợ, bảo vệ người lao động trong suốt thời gian làm việc ở nước ngoài.Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh tại phiên thảo luận tổ, sáng 5/8. Ảnh: Mạnh HưngMột vấn đề khác được đại biểu Chu Lương Trí chỉ ra là chất lượng đào tạo nguồn lao động trước khi xuất cảnh còn nhiều bất cập. Trong khi yêu cầu của các thị trường tiếp nhận ngày càng cao, một số doanh nghiệp dịch vụ vẫn chú trọng khai thác lợi nhuận hơn là đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo. Theo đại biểu, thời gian đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng nghề trước khi đi làm việc ở nước ngoài có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, nhưng ở một số nơi việc đào tạo còn mang tính hình thức, chưa giúp người lao động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề. Hệ quả là nhiều lao động Việt Nam chỉ có thể tiếp cận những công việc giản đơn, thu nhập thấp, chưa phát huy được lợi thế về nguồn nhân lực.Đại biểu cũng đề cập thực trạng một bộ phận lao động Việt Nam tham gia các chương trình được giới thiệu dưới hình thức thực tập sinh tại một số thị trường, nhưng thực tế lại đảm nhiệm công việc như lao động phổ thông trong thời gian dài. Vì vậy, dự thảo luật cần tiếp tục hoàn thiện quy định về tiêu chuẩn đào tạo, kiểm soát chất lượng doanh nghiệp dịch vụ, bảo đảm người lao động thực sự được nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, thay vì chỉ là nguồn cung lao động giá rẻ.Bên cạnh những hạn chế trong đào tạo và hỗ trợ người lao động, đại biểu Chu Lương Trí cho rằng, công tác quản lý hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài vẫn còn những điểm cần tiếp tục hoàn thiện. Đại biểu đề nghị rà soát các quy định liên quan đến điều kiện tham gia thị trường, bảo đảm sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, tránh tạo ra cơ chế ưu tiên không cần thiết cho một số loại hình tổ chức, đồng thời xây dựng môi trường hoạt động minh bạch, cạnh tranh lành mạnh.Cùng với đó, cần nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng các quỹ hỗ trợ, bảo vệ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hướng thuận lợi, thiết thực hơn, để các nguồn lực này thực sự phát huy vai trò khi người lao động gặp khó khăn, rủi ro.Đại biểu Chu Lương Trí nhấn mạnh, sửa đổi Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là cơ hội để khắc phục những bất cập từ thực tiễn, làm rõ hơn trách nhiệm của doanh nghiệp dịch vụ, đơn vị tư vấn và cơ quan quản lý nhà nước. Qua đó, xây dựng thị trường lao động ngoài nước phát triển bền vững, chuyển từ mục tiêu đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài sang phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.Không để tình trạng doanh nghiệp " đưa con bỏ chợ"Cũng góp ý vào dự án Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (sửa đổi), ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng cần quy định rõ hơn trách nhiệm và tính ràng buộc của doanh nghiệp dịch vụ cũng như chính quyền địa phương trong toàn bộ quá trình đưa người lao động ra nước ngoài làm việc.Theo đại biểu, doanh nghiệp không chỉ thực hiện việc tuyển chọn, thu phí và đưa người lao động xuất cảnh mà còn phải có trách nhiệm theo dõi, quản lý, hỗ trợ và bảo vệ người lao động trong suốt thời gian làm việc ở nước ngoài, tránh tình trạng "đưa con bỏ chợ".ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngĐại biểu cũng đề xuất nghiên cứu phân cấp mạnh hơn trong công tác quản lý, giao UBND cấp tỉnh thực hiện việc cấp phép hoạt động đối với doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Các bộ, ngành Trung ương, đặc biệt là Bộ Nội vụ, tập trung thực hiện chức năng kiểm tra, thanh tra, giám sát việc cấp phép và quá trình thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.Đối với lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao, đại biểu cho rằng cần có chính sách ưu tiên đưa đi làm việc ở nước ngoài nhằm nâng cao giá trị nguồn nhân lực. Tuy nhiên, cùng với cơ chế ưu tiên phải có chế độ đãi ngộ phù hợp và các quy định ràng buộc nhằm hạn chế tình trạng lao động bỏ hợp đồng, ở lại nước ngoài trái phép, gây thất thoát nguồn nhân lực đã được đào tạo.Đại biểu cũng đề nghị tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành như Ngoại giao, Công an, Nội vụ trong việc cung cấp đầy đủ thông tin về pháp luật, phong tục, tập quán của nước tiếp nhận lao động cho người lao động và chính quyền địa phương, góp phần phòng ngừa các hành vi lừa đảo, môi giới trái phép và những rủi ro phát sinh.Để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động, đại biểu kiến nghị UBND cấp tỉnh và các doanh nghiệp định kỳ hằng năm tổ chức các đoàn công tác sang nước tiếp nhận để nắm tình hình thực tế, kịp thời hỗ trợ, can thiệp khi phát sinh khó khăn. Đồng thời, doanh nghiệp phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ với địa phương; trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ cần có chế tài xử lý nghiêm.ĐBQH Huỳnh Văn Ngon (Đồng Tháp) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngTừ bài học thực tiễn trong đại dịch Covid-19, ĐBQH Huỳnh Văn Ngon (Đồng Tháp) đề nghị dự thảo luật cần bổ sung, hoàn thiện cơ chế bảo hộ và đưa người lao động về nước trong các trường hợp khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh, bất ổn chính trị. Theo đó, cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp, nguồn lực thực hiện và vai trò của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để kịp thời hỗ trợ công dân khi phát sinh tình huống bất thường.Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý lao động Việt Nam ở nước ngoài, nhất là giữa các cơ quan về lao động, công an, ngoại giao và quốc phòng. Việc xây dựng hệ thống thông tin liên thông, chia sẻ dữ liệu và phối hợp xử lý tình huống khẩn cấp sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời trở thành điểm tựa bảo vệ người lao động trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

Bên cạnh việc mở đường cho công nghệ, cải cách thủ tục và tăng quyền chủ động trong hoạt động xuất bản, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản cần thiết lập cơ chế hậu kiểm chặt chẽ trên môi trường số, đồng thời có cơ chế thẩm định đặc thù đối với những nội dung nhạy cảm... Đây là những nội dung được ĐBQH Ngô Nam Cường (Nghệ An) nhấn mạnh khi thảo luận tại Tổ 7, sáng 5/8. Thời sự Quốc hộiKhông để “vùng xám” trên môi trường số trở thành kẽ hở quản lýDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 05/08/2026 15:10Bên cạnh việc mở đường cho công nghệ, cải cách thủ tục và tăng quyền chủ động trong hoạt động xuất bản, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản cần thiết lập cơ chế hậu kiểm chặt chẽ trên môi trường số, đồng thời có cơ chế thẩm định đặc thù đối với những nội dung nhạy cảm... Đây là những nội dung được ĐBQH Ngô Nam Cường (Nghệ An) nhấn mạnh khi thảo luận tại Tổ 7, sáng 5/8.Cân nhắc kỹ cơ chế quản lý hoạt động xuất bản trên nền tảng sốTheo ĐBQH Ngô Nam Cường, qua theo dõi quá trình xây dựng dự thảo, tiếp thu, giải trình của các cơ quan, đặc biệt là cơ quan thẩm tra, dự thảo Luật đã thể hiện tinh thần cải cách của Chính phủ.Đại biểu đánh giá cao việc đưa hoạt động phát hành xuất bản phẩm ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời bãi bỏ quy định nộp lưu chiểu trước 10 ngày. Đây là những nội dung tích cực, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn và tạo sự chủ động tối đa cho các nhà xuất bản.ĐBQH Ngô Nam Cường (Nghệ An) phát biểu.Tuy nhiên, từ thực tiễn hoạt động xuất bản, phát hành thời gian qua, nhất là qua một số vụ việc vi phạm nghiêm trọng, đại biểu cho rằng: cần tiếp tục cân nhắc kỹ cơ chế quản lý hoạt động xuất bản trên nền tảng số.Theo đại biểu, dự thảo được xây dựng theo hướng kiến tạo không gian phát triển, nâng cao năng lực quản trị và đẩy mạnh hậu kiểm... Tuy nhiên, khi khâu tiền kiểm được nới lỏng nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nếu công tác hậu kiểm không được thiết kế chặt chẽ, sắc bén thì khoảng trống quản lý, nhất là trên môi trường số, rất dễ bị lợi dụng.Đại biểu cho rằng: không gian mạng và các sàn thương mại điện tử hiện nay vẫn là “vùng xám”, nơi sách lậu, sách giả hoành hành. Đặc biệt, các nền tảng xuyên biên giới thu phí người dùng còn nằm ngoài tầm kiểm soát.ĐBQH tham dự phiên thảo luận tổVì vậy, đại biểu Ngô Nam Cường đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung vào dự thảo Luật nguyên tắc hậu kiểm mang tính quy phạm bắt buộc; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết các chế tài kỹ thuật đặc thù đối với hoạt động xuất bản trên không gian mạng... Bên cạnh đó, cần thiết lập cơ sở pháp lý rõ ràng đối với các nền tảng trung gian trong hoạt động phát hành xuất bản phẩm số.Thiết lập cơ chế thẩm định đặc thù đối với nội dung nhạy cảmTừ thực tiễn thời gian qua, ĐBQH Ngô Nam Cường đề nghị dự thảo Luật thiết lập cơ chế kiểm duyệt, thẩm định đặc thù đối với một số lĩnh vực nhạy cảm... Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến những nội dung liên quan đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; lịch sử, truyền thống cách mạng của đất nước; chủ quyền quốc gia; lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa và đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 7Theo đại biểu, cải cách hành chính, cắt giảm các thủ tục rườm rà là cần thiết, nhưng có những nội dung bắt buộc phải được xem xét kỹ. Bên cạnh việc đẩy mạnh hậu kiểm, không thể xem nhẹ tiền kiểm đối với những lĩnh vực cốt lõi.Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc bổ sung cơ chế kiểm duyệt, thẩm định trước khi phát hành đối với những xuất bản phẩm mang tính đặc thù, có nội dung nhạy cảm liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia, lịch sử cách mạng, lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa và đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước.Liên quan đến khoản 12 Điều 1 của dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 22, đại biểu đề nghị chỉnh lý theo hướng các bản thảo thuộc nhóm lĩnh vực đặc thù nêu trên, trước khi đăng ký xuất bản, phải được cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan tuyên giáo có thẩm quyền thẩm định, chấp thuận bằng văn bản."Đây không phải là quay lại tư duy quản lý trước đây, mà là thiết lập một lớp bảo vệ pháp lý cần thiết để giữ vững kỷ cương và ngăn chặn từ gốc các ấn phẩm lệch lạc lọt ra thị trường", đại biểu nhấn mạnh.Thực tiễn cho thấy, nếu để ấn phẩm vi phạm lọt ra thị trường rồi mới xử lý thì quá trình khắc phục sẽ phức tạp và để lại hậu quả lớn. Đặc biệt, khi ấn phẩm đã được đưa lên môi trường số hoặc phát tán ra nước ngoài thì khả năng thu hồi rất khó khăn.Từ đó, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ hai vấn đề lớn: hoàn thiện cơ chế hậu kiểm đối với hoạt động xuất bản trên môi trường số và thiết lập cơ chế thẩm định đặc thù đối với những nội dung nhạy cảm.Theo ĐBQH Ngô Nam Cường, việc sửa đổi Luật cần vừa mở đường cho công nghệ, bảo vệ tối đa chất xám của tác giả và trao quyền, vừa bảo đảm an toàn, vững chắc, nhất là trong lĩnh vực tư tưởng của Đảng, Nhà nước.

Sáng 5/8, Tổ 15 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ, TP. Đà Nẵng) thảo luận ở tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Thời sự Quốc hộiCần làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong hoạt động xuất bảnNguyễn Liên; Ảnh: Hồ Long • 05/08/2026 15:03Sáng 5/8, Tổ 15 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ, TP. Đà Nẵng) thảo luận ở tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ LongBổ sung quy định cụ thể hơn về bảo vệ bản quyền trong môi trường AICho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, ĐBQH Thái Quỳnh Mai Dung (Phú Thọ) đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với Luật Sở hữu trí tuệ, Luật An ninh mạng, Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Công nghệ thông tin và dự thảo Luật An ninh dữ liệu, dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử đang trong quá trình xây dựng.Theo đại biểu, các quy định của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản cơ bản phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các điều khoản liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu xuất bản phẩm, cơ chế quản lý các nền tảng phát hành xuyên biên giới, nhằm bảo đảm sự tương thích với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và các cam kết về mở cửa dịch vụ mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập.ĐBQH Thái Quỳnh Mai Dung (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Hồ LongĐại biểu Thái Quỳnh Mai Dung nhất trí với chủ trương yêu cầu công khai thông tin về sự tham gia của trí tuệ nhân tạo trong xuất bản phẩm quy định tại khoản 5 Điều 27. Tuy nhiên, do dự thảo Luật mới dừng ở nguyên tắc chung, dễ tạo khoảng trống pháp lý bị lợi dụng, đại biểu đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, cụ thể hóa một số nội dung, hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.Theo đó, về kỹ thuật và định danh, đại biểu đề nghị làm rõ khái niệm nội dung thuộc lĩnh vực này do AI tạo ra, mức độ can thiệp của con người để phân biệt với tác phẩm truyền thống; quy định cụ thể tiêu chí, hình thức và vị trí gắn nhãn nhận diện AI trên từng loại hình xuất bản phẩm.Về trách nhiệm pháp lý, cần phân định rõ trách nhiệm tương ứng của tác giả, nhà xuất bản, nền tảng phân phối và bên cung cấp công cụ AI trong từng khâu; cơ chế xác lập và bảo hộ quyền tác giả đối với sản phẩm đồng sáng tạo người - máy.Về vận hành và chuyển tiếp, đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế kiểm tra, “hậu kiểm” gắn với chế tài xử lý; xác định yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực quản lý; quy định điều khoản chuyển tiếp linh hoạt trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Đồng thời, đề nghị rà soát kỹ để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, tránh mâu thuẫn khi cùng điều chỉnh đối tượng.ĐBQH Vương Quốc Thắng (TP. Đà Nẵng) bày tỏ nhất trí với các nội dung giải trình của Chính phủ, tuy nhiên mong muốn dự thảo Luật thể hiện rõ hơn tinh thần về hỗ trợ thúc đẩy chuyển đổi số, coi công nghệ là "hạ tầng tri thức quốc gia" như mục tiêu đã đề ra.ĐBQH Vương Quốc Thắng (TP. Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Hồ LongTheo đại biểu, trong báo cáo giải trình, Chính phủ đã bổ sung các chính sách về phát triển hạ tầng số và ứng dụng AI trong hoạt động xuất bản. Đại biểu cho rằng, đây là bước đi đột phá nhằm thực hiện chủ trương coi xuất bản vừa là lĩnh vực tư tưởng, vừa là một ngành kinh tế - công nghệ nhưng trong dự thảo Luật vẫn còn quy định khá khái quát về vấn đề này.Do vậy, đại biểu đề nghị cần nghiên cứu, bổ sung các quy định cụ thể hơn về việc bảo vệ bản quyền trong môi trường trí tuệ nhân tạo (AI), trách nhiệm của các bên khi sử dụng AI để sáng tạo nội dung và đặc biệt là chính sách ưu đãi đầu tư cho hạ tầng dữ liệu dùng chung của ngành xuất bản để tránh lãng phí nguồn lực.Về quản lý nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, theo đại biểu Vương Quốc Thắng, đây là nội dung Chính phủ đã tiếp thu và chỉnh lý kỹ thuật ngôn từ để làm rõ đối tượng điều chỉnh. Đại biểu đánh giá cao việc Chính phủ xác định đây là đối tượng điều chỉnh đặc thù nhằm quản lý các nội dung số xuyên biên giới.Đại biểu cho rằng để bảo đảm tính rõ ràng của quy định và tính khả thi trong thực tiễn, cần làm rõ hơn các tiêu chí kỹ thuật để nhận diện loại nội dung này. Chỉ có như vậy mới bảo đảm các quy định của Luật này không gây chồng chéo với Luật An ninh mạng hay Luật Công nghệ số, đồng thời phải đảm bảo tính khả thi trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ các nội dung vi phạm trên các nền tảng số.Làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong toàn bộ quy trình xuất bảnTheo ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng), Điều 45 và Điều 50 của dự thảo Luật đặt ra trách nhiệm của nền tảng trong nhận diện, ngăn chặn và gỡ bỏ nội dung vi phạm. Trong thực tế, nhiệm vụ này chắc chắn sẽ dựa nhiều vào thuật toán và AI. Đại biểu đề nghị Luật quy định rõ: AI chỉ có chức năng phát hiện và cảnh báo; quyết định gỡ bỏ, đình chỉ, thu hồi hoặc xử lý vi phạm phải do người có thẩm quyền xem xét và chịu trách nhiệm. Người đăng nội dung phải được biết căn cứ gỡ bỏ, có quyền giải trình và yêu cầu xem xét lại.“Nếu một thuật toán gỡ nhầm một giáo trình, một công trình nghiên cứu hoặc một xuất bản phẩm hợp pháp, không thể trả lời người dân rằng đó là quyết định của hệ thống. Trong quản trị công, không thể có quyền lực mà không có chủ thể chịu trách nhiệm”, đại biểu nhấn mạnh.ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng) phát biểu. Ảnh: Hồ LongLiên quan đến Điều 32 phân quyền cấp phép cơ sở in nhỏ cho cấp xã; Điều 36 chuyển hoạt động phát hành từ điều kiện kinh doanh sang thông báo; các Điều 38 đến Điều 42 giảm tiền kiểm đối với nhập khẩu xuất bản phẩm, đại biểu Trần Mạnh Huy bày tỏ đồng tình với hướng cải cách này. Tuy nhiên, theo đại biểu, điều kiện tiên quyết là phải có nền tảng quản lý dùng chung, mã định danh thống nhất cho từng cơ sở, trạng thái giấy phép, lịch sử vi phạm và dữ liệu liên thông với hải quan, thương mại điện tử và cơ quan quản lý thị trường.ĐBQH Châu Văn Minh (Phú Thọ) cho rằng hoạt động xuất bản trước hết là hoạt động tổ chức, thẩm định và chịu trách nhiệm về nội dung. Thực tiễn cho thấy, nếu quy trình đọc, duyệt, biên tập và quản lý bản thảo bị buông lỏng thì hậu quả không chỉ là vi phạm hành chính mà còn có thể tác động tiêu cực đến nền tảng tư tưởng, lịch sử, văn hóa, danh nhân và niềm tin xã hội.Vì vậy, dự thảo cần tiếp tục làm rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý, người đứng đầu nhà xuất bản, tổng biên tập, biên tập viên và đối tác liên kết trong từng khâu của quy trình xuất bản.ĐBQH Châu Văn Minh (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Hồ LongĐại biểu cũng đề nghị thiết kế trách nhiệm theo nguyên tắc quyền quyết định đến đâu thì trách nhiệm đến đó; mọi thay đổi đối với bản thảo sau khi đã được biên tập, duyệt phải được kiểm soát và có khả năng truy xuất. Đối với liên kết xuất bản, cần bảo đảm nhà xuất bản thực sự giữ vai trò chủ thể, không chỉ thực hiện thủ tục hành chính hoặc cấp quyết định xuất bản. Hồ sơ liên kết phải thể hiện rõ quyền sử dụng hợp pháp đối với bản thảo, hình ảnh, bản dịch và các thành phần nội dung; trách nhiệm quản lý bản mẫu; trách nhiệm khi in, phát hành sai nội dung đã được duyệt.Cùng với chế tài xử lý, theo đại biểu, Luật cần khuyến khích cơ chế phòng ngừa vi phạm thông qua chuẩn hóa quy trình nội bộ, kiểm soát chất lượng, lưu vết điện tử và hậu kiểm có trọng tâm. Việc xác định trách nhiệm phải dựa trên hành vi, lỗi và phạm vi kiểm soát của từng chủ thể, tránh đánh đồng trách nhiệm giữa nhà xuất bản, biên tập viên, đối tác liên kết, cơ sở in và đơn vị phát hành.Đại biểu Châu Văn Minh cũng đề nghị sau khi thống nhất các chính sách lớn, Ban soạn thảo cần rà soát đồng bộ giữa Luật với các quy định về sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập, thư viện, báo chí, giao dịch điện tử, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và xử lý vi phạm hành chính. Các thuật ngữ về xuất bản điện tử, bản mẫu, dữ liệu, nền tảng số, dịch vụ trung gian và mức độ tham gia của trí tuệ nhân tạo cần được giải thích thống nhất, đủ rõ để áp dụng.

Thảo luận tại Tổ 7 sáng 5/8 về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, các ĐBQH tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý nội dung trên môi trường mạng; đồng thời, bảo đảm cải cách thủ tục, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không tạo thêm rào cản đối với nghiên cứu khoa học và phổ biến tri thức. Thời sự Quốc hộiDự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản:Mở đường cho xuất bản sốDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 05/08/2026 14:59Thảo luận tại Tổ 7 sáng 5/8 về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, các ĐBQH tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý nội dung trên môi trường mạng; đồng thời, bảo đảm cải cách thủ tục, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không tạo thêm rào cản đối với nghiên cứu khoa học và phổ biến tri thức.Tránh áp dụng một thủ tục cho mọi trường hợpĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới mô hình quản lý và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) phát biểuGóp ý tại Điều 42 về nhập khẩu xuất bản phẩm không kinh doanh, đại biểu cho biết dự thảo đang liệt kê nhiều trường hợp, gồm: tài liệu phục vụ hội nghị, hội thảo quốc tế; xuất bản phẩm là tài sản của cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân để sử dụng riêng; xuất bản phẩm thuộc tiêu chuẩn hành lý mang theo người của người nhập cảnh để sử dụng cho nhu cầu cá nhân; xuất bản phẩm tặng, tài liệu trao đổi, biếu, tặng cho thư viện và tài liệu của chủ thể được hưởng ưu đãi ngoại giao.Theo đại biểu, các trường hợp này có mục đích và mức độ rủi ro rất khác nhau, vì vậy không nên áp dụng nghĩa vụ giống nhau.Đại biểu đề nghị quy định ngưỡng về số lượng, giá trị hoặc tần suất nhập khẩu. Chỉ khi vượt ngưỡng hoặc có dấu hiệu kinh doanh mới chuyển sang áp dụng thủ tục nhập khẩu để kinh doanh.Liên quan đến khoản 4 Điều 42, dự thảo quy định xuất bản phẩm tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều này sau khi sử dụng phải tái xuất. Trong đó, điểm a là tài liệu phục vụ hội nghị, hội thảo quốc tế tại Việt Nam; điểm b là xuất bản phẩm thuộc tài sản của cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân để sử dụng riêng.Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng, yêu cầu cá nhân hoặc gia đình phải tái xuất chính tài sản riêng sau khi sử dụng là không hợp lý, khó thực hiện và có nguy cơ xung đột với quyền sở hữu tài sản...Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu chỉnh lý theo hướng xuất bản phẩm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 42, nếu nhập khẩu theo chế độ tạm nhập, phải tái xuất sau khi kết thúc mục đích sử dụng, trừ trường hợp được chuyển giao hợp pháp theo quy định của pháp luật... Đồng thời, cần nghiên cứu bỏ điểm b khỏi phạm vi bắt buộc tái xuất.Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 7Góp ý tại Điều 51 về nhập khẩu xuất bản phẩm điện tử, đại biểu cho biết: dự thảo quy định việc nhập khẩu quyền truy cập xuất bản phẩm điện tử, tệp điện tử mang nội dung xuất bản phẩm, xuất bản phẩm được chứa trong thiết bị, phương tiện hoặc vật mang tin là nhập khẩu xuất bản phẩm điện tử; đồng thời yêu cầu chủ thể bảo đảm nguồn gốc, quyền khai thác và khả năng lưu trữ, truy xuất.Tuy nhiên, đại biểu đề nghị phân biệt rõ các trường hợp có bản chất khác nhau.Theo đó, nhập khẩu vật mang tin hoặc thiết bị có chứa xuất bản phẩm gắn với thủ tục hải quan. Việc mua quyền truy cập hoặc tải tệp từ nền tảng nước ngoài về bản chất là giao dịch số xuyên biên giới, không phải hàng hóa vật chất qua cửa khẩu. Việc mua quyền xuất bản, dịch thuật hoặc khai thác là giao dịch quyền sở hữu trí tuệ. Trong khi đó, thuê bao thư viện điện tử hoặc cơ sở dữ liệu là dịch vụ số.Do bản chất của 4 trường hợp này khác nhau, đại biểu cho rằng: không nên áp dụng thủ tục nhập khẩu hàng hóa truyền thống cho tất cả các trường hợp.Đối với quyền truy cập và tải tệp, Luật Xuất bản chỉ nên quy định các yêu cầu về nội dung, nguồn gốc và quyền khai thác; trách nhiệm lưu giữ chứng từ; khả năng cung cấp bản truy cập cho cơ quan có thẩm quyền.Các vấn đề về thanh toán, nền tảng xuyên biên giới, thuế và dữ liệu thực hiện theo pháp luật về thương mại điện tử, giao dịch điện tử, thuế, sở hữu trí tuệ và dữ liệu.ĐBQH Nguyễn Văn Ngọc (Lâm Đồng) phát biểu.Cùng quan tâm đến việc tránh phát sinh những rào cản không cần thiết, ĐBQH Nguyễn Văn Ngọc (Lâm Đồng) đề nghị rà soát quy định về tài liệu không kinh doanh, đối tượng được thành lập nhà xuất bản và việc quản lý nội dung có tính chất xuất bản trên môi trường mạng.Về khái niệm tài liệu không kinh doanh tại khoản 6 Điều 4, đại biểu cho biết: Luật Xuất bản năm 2012 xác định loại tài liệu này dựa trên mục đích không nhằm kinh doanh. Trong khi đó, dự thảo lần này quy định theo hướng liệt kê bốn nhóm tài liệu cụ thể.Theo đại biểu, cách quy định theo danh mục khép kín có thể bỏ sót nhiều loại tài liệu đang được sử dụng phổ biến nhưng không nhằm mục đích kinh doanh, như tài liệu hướng dẫn kỹ thuật khuyến nông, khuyến lâm; tài liệu chăm sóc sức khỏe cộng đồng; tài liệu song ngữ bằng tiếng dân tộc thiểu số; tài liệu, công trình nghiên cứu lưu hành nội bộ của các cơ sở giáo dục và nghiên cứu.Các ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự phiên thảo luậnĐại biểu cho rằng, quy định này có thể chưa thống nhất với chính sách của Nhà nước về hỗ trợ xuất bản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và phổ biến tri thức trong cộng đồng, bởi những tài liệu thuộc nhóm này có thể phải thực hiện thêm thủ tục nếu không được xác định là tài liệu không kinh doanh.Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung một quy định có tính mở đối với các loại tài liệu không nhằm mục đích kinh doanh khác và giao Chính phủ quy định cụ thể, bảo đảm linh hoạt trong quá trình thực hiện.Về đối tượng được thành lập nhà xuất bản tại Điều 12, đại biểu đánh giá cao việc dự thảo bổ sung cơ sở giáo dục đại học công lập vào nhóm chủ thể được thành lập nhà xuất bản.Tuy nhiên, theo đại biểu, phạm vi dự thảo hiện mới tập trung vào các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc bộ hoặc cơ quan ngang bộ, trong khi nhiều trường đại học, viện nghiên cứu công lập thuộc UBND cấp tỉnh cũng tạo ra khối lượng lớn giáo trình, tài liệu và công trình nghiên cứu phục vụ địa phương và cả nước.Nếu không bổ sung nhóm đối tượng này, khả năng xuất bản, phổ biến kết quả nghiên cứu và tri thức của các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu thuộc địa phương có thể bị hạn chế.Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu mở rộng đối tượng được thành lập nhà xuất bản đối với cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu công lập thuộc UBND cấp tỉnh; đồng thời làm rõ khái niệm “đơn vị sự nghiệp công lập ở trung ương” để tránh cách hiểu và áp dụng không thống nhất.Liên quan đến các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 10, đại biểu băn khoăn về quy định cấm phổ biến nội dung có tính chất xuất bản trên môi trường mạng nếu không đáp ứng điều kiện do Chính phủ quy định.Các ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tham dự thảo luận tổTheo đại biểu, việc giao quy định toàn bộ điều kiện và phạm vi áp dụng cho văn bản dưới luật cần được cân nhắc kỹ, bởi nội dung này có liên quan trực tiếp đến quyền phổ biến thông tin, quyền tự do ngôn luận và hoạt động nghiên cứu khoa học.Nếu phạm vi “nội dung có tính chất xuất bản” và các điều kiện thực hiện không được xác định rõ trong Luật, một số hoạt động như công bố báo cáo nghiên cứu về nông nghiệp, đa dạng sinh học hoặc số hóa, giới thiệu văn hóa dân tộc trên cổng thông tin điện tử của các trường đại học, viện nghiên cứu có thể gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện.Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ hơn ngay trong Luật về phạm vi nội dung, nguyên tắc và những trường hợp phải đáp ứng điều kiện; tránh tạo rủi ro pháp lý hoặc cản trở hoạt động nghiên cứu, phổ biến tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản.Chuyển sang hậu kiểm phải gắn với trách nhiệm quản lý chặt chẽTheo ĐBQH Phạm Nam Tiến (Lâm Đồng), dự thảo lần này đã bổ sung nhiều nội dung căn bản, rõ nét hơn so với Luật Xuất bản năm 2012, như cải cách thủ tục hành chính; thay đổi mô hình tổ chức xuất bản; cho phép UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước về văn hóa thành lập nhà xuất bản; đưa hoạt động phát hành xuất bản phẩm ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và bổ sung quy định về xuất bản trên mạng.ĐBQH Phạm Nam Tiến (Lâm Đồng) phát biểuNhững thay đổi này góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, đẩy mạnh cấp phép điện tử và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Đại biểu cơ bản tán thành các nội dung của dự thảo, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện một số vấn đề.Về chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đại biểu bày tỏ đồng tình vì đây là giải pháp cần thiết để cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, dự thảo cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thẩm định tác phẩm, nội dung xuất bản, nhất là những nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, dân tộc, lãnh tụ và lãnh đạo.Theo đại biểu, cần xác định danh mục những nội dung phải thẩm định; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ thẩm định có trách nhiệm, trình độ chuyên môn, năng lực và bản lĩnh chính trị.Đại biểu cho rằng, trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, có những nội dung chống phá, bịa đặt, vu khống được che giấu dưới hình thức, tên gọi khó nhận biết. Vì vậy, trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong thẩm định, quản lý nội dung xuất bản phải được quy định cụ thể, chặt chẽ, không để xảy ra những sơ hở dẫn đến các sự việc nghiêm trọng.Về mô hình cơ quan xuất bản - truyền thông chủ lực quốc gia tại Điều 12 và chính sách đầu tư xây dựng tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực quốc gia tại khoản 3 Điều 7, đại biểu bày tỏ tán thành và cho rằng đây là nội dung có ý nghĩa lớn, được các cơ quan trong ngành xuất bản và nhiều nhà xuất bản kỳ vọng.Tuy nhiên, để chủ trương đi vào thực tiễn, đại biểu đề nghị làm rõ đối tượng chủ yếu được thụ hưởng chính sách tại khoản 3 Điều 7. Nếu không xác định cụ thể những đơn vị thuộc diện thụ hưởng thì chính sách ưu đãi sẽ khó triển khai trong thực tế... Bên cạnh đó, cần làm rõ nguồn lực tài chính và cơ chế thực hiện chính sách đầu tư xây dựng tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực quốc gia, như sử dụng ngân sách nhà nước, kết hợp nguồn lực công - tư hay áp dụng mô hình khác.

Thảo luận tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh An Giang và Quảng Trị) về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản sáng 5/8, đại biểu đề nghị làm rõ quy định về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, thời hạn tạm dừng hoạt động nhà xuất bản, trách nhiệm trong hoạt động liên kết xuất bản. Thời sự Quốc hộiLàm rõ thời hạn tạm dừng hoạt động nhà xuất bảnĐan Thanh; Ảnh: Xuân Quý • 05/08/2026 14:37Thảo luận tại Tổ 13 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh An Giang và Quảng Trị) về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản sáng 5/8, đại biểu đề nghị làm rõ quy định về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, thời hạn tạm dừng hoạt động nhà xuất bản, trách nhiệm trong hoạt động liên kết xuất bản.Quản lý nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạngĐBQH Nguyễn Quỳnh Liên (An Giang) cho rằng, việc dự thảo Luật bổ sung quy định về “nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng” là cần thiết nhằm nhận diện các hình thức sáng tạo, phổ biến nội dung số đến công chúng có tính chất tương tự như xuất bản phẩm và có yếu tố xuyên biên giới.ĐBQH Nguyễn Quỳnh Liên (An Giang) phát biểuTuy nhiên, đại biểu nhận thấy, dự thảo Luật mới chỉ có một số quy định liên quan đến nội dung này, trong khi chưa có quy định cụ thể để điều chỉnh.Theo đại biểu, dự thảo Luật đã bổ sung nội dung giải thích tại Điều 4 về khái niệm “nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng”. Tuy nhiên, trong toàn bộ dự thảo Luật lại chưa có quy định cụ thể về việc quản lý, điều chỉnh đối với loại nội dung này. Để quản lý và đưa những nội dung này vào hoạt động có tính chất tương tự xuất bản được thực hiện phù hợp thì trong dự thảo Luật cũng phải có những nội dung để điều chỉnh.Đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên dẫn chứng, Điều 6 của dự thảo Luật giao trách nhiệm cho cơ quan quản lý nhà nước phải bảo đảm cho các tổ chức, cá nhân công bố nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng tuân thủ quy định của Luật Xuất bản và pháp luật liên quan. Tuy nhiên, về điều chỉnh lại không có quy định.Theo đại biểu, việc bổ sung nội dung mới vào dự thảo Luật cần xác định rõ mục đích và có quy định cụ thể. Nếu nhằm quản lý các hoạt động này thì cần quy định rõ được hoạt động như thế nào, do ai quản lý, vi phạm được xác định ra sao; đồng thời cần phân biệt với những trường hợp không phải là hoạt động xuất bản hoặc có nội dung không phù hợp với quy định của Luật Xuất bản.ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) điều hành phiên thảo luận ở Tổ sáng 5/8Thời hạn tạm dừng trong bao lâu?Về quy định tạm dừng hoạt động của nhà xuất bản tại Điều 14, đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên cho biết, so với dự thảo Luật trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo Luật trình Quốc hội đã thay thế biện pháp đình chỉ hoạt động bằng biện pháp tạm dừng hoạt động xuất bản. Đây được coi là biện pháp quản lý nhằm tránh cách hiểu trùng lặp với hình thức xử phạt hành chính theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.Tuy nhiên, tại điểm c khoản 3 Điều 14, dự thảo Luật lại quy định tạm dừng hoạt động trong các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Theo đại biểu, quy định này cần được cân nhắc vì nếu đã xác định đây là biện pháp quản lý để phân biệt với xử lý hành chính thì việc dẫn chiếu sang pháp luật về xử lý vi phạm hành chính là chưa phù hợp, chưa bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ.Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên cho rằng, biện pháp tạm dừng hoạt động là quy định mới. Do đó, dự thảo Luật cần quy định rõ thời hạn trong bao lâu, trường hợp nào phải tạm dừng hoạt động có thời hạn, trường hợp nào phải dừng mãi mãi?Theo đại biểu, khoản 4 Điều 14 quy định hết thời hạn tạm dừng mà không khắc phục được nguyên nhân dẫn đến việc tạm dừng hoạt động của nhà xuất bản thì sẽ phải có biện pháp xử lý. Đây là nội dung có tính chất chế tài, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động xuất bản nên cần được quy định cụ thể trong Luật.Nhà xuất bản phải chịu trách nhiệm cuối cùng trong liên kết xuất bảnVề hoạt động liên kết xuất bản, ĐBQH Hoàng Xuân Tân (Quảng Trị) cho rằng tình trạng “khoán trắng”, “bán giấy phép” trong hoạt động liên kết đã xảy ra trong nhiều năm.ĐBQH Hoàng Xuân Tân (Quảng Trị) phát biểuTheo đại biểu, dự thảo Luật đã quy định rõ trách nhiệm của từng bên, trong đó nhà xuất bản chịu trách nhiệm về nội dung xuất bản phẩm, còn bên liên kết chịu trách nhiệm về nội dung theo hợp đồng đã ký kết; đồng thời quy định nhà xuất bản phải kiểm tra, giám sát việc thực hiện nội dung liên kết.Tuy nhiên, thực tế vẫn xảy ra tình trạng khoán trắng cho bên liên kết. Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần có quy định rõ nhà xuất bản là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với nội dung, chất lượng và tính hợp pháp của xuất bản phẩm liên kết.Về xuất bản tác phẩm và cơ chế hậu kiểm, đặc biệt trên môi trường mạng, đại biểu Hoàng Xuân Tân cho biết, qua thực tế mua sách trên các sàn thương mại điện tử, có những trường hợp sách được bán nhưng không có giấy phép xuất bản, không thể hiện thông tin về số lượng in, thời gian nộp lưu chiểu.Từ thực tế này, đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần có quy định cụ thể hơn, buộc các sàn thương mại điện tử phải chịu trách nhiệm trong việc tiếp nhận, bán và phát hành trên mạng các tác phẩm không đủ điều kiện theo quy định.

Thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, cần chuyển mạnh tư duy trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ mục tiêu giải quyết việc làm sang định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đất nước. Dự thảo luật cần thiết kế rõ hơn định hướng này. Thời sự Quốc hộiĐưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải gắn với phát triển nguồn nhân lựcThanh Hải; Ảnh: Lâm Hiển • 05/08/2026 14:25Thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, cần chuyển mạnh tư duy trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ mục tiêu giải quyết việc làm sang định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đất nước. Dự thảo luật cần thiết kế rõ hơn định hướng này.Sáng 5/8, thảo luận tại Tổ 12 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Vĩnh Long, Điện Biên và Lạng Sơn), các đại biểu Quốc hội quan tâm cho ý kiến về nhiều nội dung trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.Cần chuyển mạnh tư duy trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoàiNhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung luật hiện hành, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Phan Văn Mãi (Vĩnh Long) cho rằng, cần chuyển mạnh tư duy trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ mục tiêu giải quyết việc làm sang định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đất nước.Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Phan Văn Mãi (Vĩnh Long) phát biểuTheo đại biểu, việc đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài cần được thực hiện có định hướng và có kiểm soát về số lượng. Mục tiêu không chỉ là tạo việc làm và thu nhập mà quan trọng hơn là lựa chọn thị trường, ngành nghề phù hợp để người lao động tích lũy tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm, từ đó khi trở về có thể khởi nghiệp, làm chủ, đóng góp cho sự phát triển kinh tế trong nước.Đại biểu Phan Văn Mãi nhấn mạnh, Trung ương cần định hướng rõ những ngành nghề, thị trường ưu tiên; đồng thời xây dựng chính sách tuyên truyền, hỗ trợ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong nước với cơ quan đại diện ở nước ngoài để bảo hộ công dân, bảo đảm người lao động có thu nhập tốt, điều kiện làm việc an toàn và thuận lợi.Đại biểu cũng cho rằng, sau thời gian làm việc ở nước ngoài, người lao động cần được tạo điều kiện phát huy những kiến thức, kinh nghiệm và nguồn lực tích lũy để tiếp tục đầu tư, tạo việc làm trong nước; đồng thời, trở thành cầu nối thúc đẩy đầu tư từ các quốc gia tiếp nhận lao động vào Việt Nam.Từ đó, đại biểu Phan Văn Mãi đề nghị dự thảo luật cần thiết kế rõ hơn định hướng này: Trung ương tập trung quản lý về định hướng, chính sách, đàm phán thị trường và bảo hộ công dân, phân cấp cho địa phương triển khai thực hiện nhưng phải bám sát định hướng chung, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực.Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên Trần Tiến Dũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về việc triển khai các chương trình hợp tác trực tiếp giữa các địa phương của Việt Nam và địa phương nước ngoài trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên Trần Tiến Dũng phát biểuThực tiễn triển khai mô hình này ở một số địa phương, trong đó có tỉnh Điện Biên cho thấy người lao động hầu như không phải chi trả các khoản chi phí ban đầu, trong khi nếu đi xuất khẩu lao động thông qua doanh nghiệp dịch vụ thường phải gánh nhiều loại chi phí, làm tăng áp lực tài chính trước khi xuất cảnh.Trong khi đó, khi phát sinh vụ việc, cần có đầu mối trực tiếp tại nước tiếp nhận để kịp thời phối hợp xử lý, hỗ trợ người lao động và làm việc với các cơ quan, tổ chức liên quan. Bởi các chương trình hợp tác giữa địa phương của Việt Nam với địa phương nước ngoài đều có cơ chế bố trí hoặc thuê đơn vị đại diện làm đầu mối. Song nhiều doanh nghiệp dịch vụ hiện chưa có tổ chức hoặc người đại diện trực tiếp tại nước sở tại.Do vậy, đại biểu đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý, hỗ trợ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động làm việc ở nước ngoài (Điều 26) hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể, bảo đảm có đầu mối đủ năng lực để thực hiện hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.Tiền kiểm chuyển sang thông báo chỉ có ý nghĩa khi có cơ chế hậu kiểm theo rủi ro, minh bạchCác đại biểu Quốc hội cũng đánh giá cao việc dự thảo luật bám sát yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, ĐBQH Tạ Thị Yên (Điện Biên) cho rằng, không nên chỉ nhìn việc sửa đổi các quy định là câu chuyện đơn thuần về thủ tục hành chính. Đằng sau mỗi bộ hồ sơ là người lao động phải bỏ ra chi phí không nhỏ, xa gia đình để làm việc trong môi trường khác biệt về pháp luật, văn hóa và điều kiện sinh hoạt, đồng thời có thể đối mặt với nhiều khó khăn, rủi ro.ĐBQH Tạ Thị Yên (Điện Biên) phát biểu. Ảnh: Quang KhánhTheo đại biểu, hiệu quả của lần sửa đổi này cần được đánh giá qua ba tiêu chí: thủ tục có thực sự được cắt giảm hay không; những kẽ hở trong tuyển chọn, thu tiền và quản lý doanh nghiệp có được khắc phục hay không; và khi quyền lợi của người lao động bị xâm hại thì có xác định rõ trách nhiệm của các bên hay không.Đối với quy định tại Điều 31 và Điều 34 chuyển một số thủ tục của doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu, tổ chức và cá nhân đầu tư ra nước ngoài từ cơ chế chấp thuận sang thông báo, đại biểu Tạ Thị Yên bày tỏ đồng tình về chủ trương cải cách, song đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát sau thông báo và hậu quả pháp lý.Đại biểu đặt vấn đề: nếu qua dữ liệu hoặc phản ánh phát hiện hợp đồng không bảo đảm quyền lợi tối thiểu của người lao động, địa bàn có rủi ro cao hoặc doanh nghiệp có lịch sử vi phạm thì cơ quan nào có thẩm quyền yêu cầu bổ sung hồ sơ, tạm dừng hoặc không cho đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài? Trường hợp hết thời hạn mà cơ quan nhà nước không có ý kiến thì doanh nghiệp có được thực hiện ngay hay vẫn phải chờ? Nếu cơ quan tiếp nhận vẫn thẩm định toàn bộ hồ sơ như trước nhưng chỉ thay đổi tên thủ tục thành "thông báo" thì cải cách sẽ chỉ mang tính hình thức.Các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ 12Từ đó, đại biểu Tạ Thị Yên đề nghị bổ sung nguyên tắc hậu kiểm trên cơ sở mức độ rủi ro, lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp, thị trường, ngành nghề và thông tin phản ánh của người lao động; đồng thời giao Chính phủ quy định tiêu chí phân loại rủi ro, cơ chế cảnh báo, thẩm quyền tạm dừng và thời hạn xử lý. Theo đại biểu, cách tiếp cận này vừa giảm thủ tục đối với doanh nghiệp chấp hành tốt, vừa tập trung nguồn lực quản lý vào những nơi có nguy cơ cao.Cùng với cơ chế hậu kiểm, đại biểu đề nghị rà soát Điều 18, Điều 23 và Điều 26 theo hướng doanh nghiệp phải công khai, cập nhật trên cơ sở dữ liệu tổng chi phí dự kiến người lao động phải trả, các khoản do phía nước ngoài chi trả hoặc hỗ trợ và cấp đầy đủ chứng từ cho người lao động. Minh bạch chi phí là giải pháp trực tiếp, hiệu quả nhằm hạn chế tình trạng thu tiền ngoài hợp đồng và môi giới trái phép.Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 12Đại biểu Tạ Thị Yên cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc hỗ trợ, bảo vệ, di chuyển hoặc đưa người lao động về nước khi xảy ra chiến sự, thiên tai, dịch bệnh hoặc các tình huống đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe; đồng thời xác lập cơ chế phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý trong nước, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cơ quan có thẩm quyền của nước sở tại.Đối với cơ sở dữ liệu, đại biểu nhấn mạnh cần quán triệt nguyên tắc dữ liệu đã có thì không yêu cầu người lao động và doanh nghiệp cung cấp lại; xác định rõ trách nhiệm cập nhật, kiểm tra, chỉnh sửa, lưu vết dữ liệu, từng bước xây dựng và liên thông cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý, hỗ trợ và bảo vệ người lao động. Theo đại biểu, chuyển đổi số phải thực sự giúp giảm giấy tờ, thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Sáng 5/8, thảo luận tại Tổ 7 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng) về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), các ĐBQH đề nghị phân biệt rõ việc bầu, chỉ định hòa giải viên; xác định cụ thể chủ thể có thẩm quyền xử lý khi vụ việc có nguy cơ mất an ninh, trật tự hoặc dấu hiệu vi phạm pháp luật; đồng thời, hoàn thiện quy định về tổ chức, kinh phí, bảo đảm thực hiện thống nhất, khả thi tại cơ sở. Thời sự Quốc hộiKhông để quy định thiếu rõ ràng làm khó hòa giải ở cơ sởDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 05/08/2026 13:39Sáng 5/8, thảo luận tại Tổ 7 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng) về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), các ĐBQH đề nghị phân biệt rõ việc bầu, chỉ định hòa giải viên; xác định cụ thể chủ thể có thẩm quyền xử lý khi vụ việc có nguy cơ mất an ninh, trật tự hoặc dấu hiệu vi phạm pháp luật; đồng thời, hoàn thiện quy định về tổ chức, kinh phí, bảo đảm thực hiện thống nhất, khả thi tại cơ sở.Rõ người, rõ việc, rõ cách xử lýVề bầu hòa giải viên tại Điều 8, ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) cho biết, khoản 4 quy định trường hợp số người được bầu không bảo đảm thành phần hoặc không đủ số lượng hòa giải viên thì tổ chức bầu bổ sung; trong khi khoản 5 quy định trường hợp không đáp ứng yêu cầu tại khoản 3 Điều này thì tổ chức bầu lại.ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) phát biểuTheo đại biểu, điểm b khoản 3 Điều 8 quy định người được đề nghị công nhận là hòa giải viên phải được trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình tham gia bầu đồng ý. Nếu người được đưa ra bầu không đạt số phiếu này thì sẽ dẫn đến không đủ số lượng hòa giải viên. Tuy nhiên, dự thảo chưa xác định trường hợp đó phải bầu bổ sung hay bầu lại.Đại biểu đề nghị phân biệt rõ hai hình thức. Trong đó, “bầu bổ sung” là bầu thêm để bảo đảm đủ số lượng hòa giải viên; còn “bầu lại” cần xác định là tiếp tục bầu đối với nhân sự đã được đề xuất hay giới thiệu nhân sự mới.Liên quan đến nội dung này, khoản 2 Điều 9 quy định không chỉ định hòa giải viên đối với người đã được đưa ra bầu nhưng không đáp ứng điều kiện tại điểm b khoản 3 Điều 8. Vì vậy, trường hợp bầu lại đối với chính nhân sự đã được đưa ra bầu trước đó cũng cần được quy định cụ thể, tránh trùng lặp, thiếu thống nhất giữa khoản 4 và khoản 5 Điều 8.Về chỉ định hòa giải viên, đại biểu đồng tình với việc bổ sung hình thức này, nhưng đề nghị bỏ quy định tại khoản 3 Điều 10 về việc phải tổ chức bầu sau 3 năm đối với hòa giải viên được chỉ định.Theo đại biểu, nếu người được chỉ định đang hoạt động tốt thì nên tiếp tục để họ làm hòa giải viên. Trường hợp không còn đủ tiêu chuẩn hoặc không đáp ứng yêu cầu có thể áp dụng Điều 13 về thôi làm hòa giải viên. Việc bắt buộc tổ chức bầu lại sau 3 năm sẽ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và có thể gây tâm lý không tốt đối với người được chỉ định.Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tổGóp ý về quyền của hòa giải viên, đại biểu Trần Nhật Minh đồng tình với quy định cho phép đề nghị cơ quan có thẩm quyền bảo đảm an ninh, trật tự khi vụ việc hòa giải có nguy cơ dẫn đến bạo lực hoặc gây mất trật tự công cộng... Tuy nhiên, đại biểu đề nghị thay chủ thể “UBND cấp xã” bằng “Chủ tịch UBND cấp xã”, phù hợp với thẩm quyền được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Đối với cụm từ “lực lượng Công an xã”, cần xác định cụ thể là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an xã để bảo đảm rõ chủ thể và xử lý kịp thời trong tình huống cấp thiết.Về trách nhiệm quản lý nhà nước, đại biểu cho biết, điểm d khoản 2 Điều 31 quy định nội dung giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về hòa giải ở cơ sở, nhưng dự thảo chưa giao nhiệm vụ này cho cơ quan cụ thể. Vì vậy, cần bổ sung trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về hòa giải ở cơ sở đối với UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã tại Điều 31 và Điều 32.Đại biểu cũng đề nghị rà soát một số quy định có thể gây khó khăn khi áp dụng. Cụ thể, điểm c khoản 2 Điều 21 quy định các bên có nghĩa vụ “ký tên hoặc điểm chỉ hoặc xác nhận trong văn bản về kết quả hòa giải”, nhưng chưa xác định việc “xác nhận trong văn bản” được thực hiện bằng hình thức nào.Tương tự, khoản 1 Điều 28 quy định kết quả hòa giải được thực hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể, nhưng chưa xác định “hành vi cụ thể” gồm những hành vi nào... Do đó, đại biểu Trần Nhật Minh đề nghị cơ quan soạn thảo quy định cụ thể các hình thức này để hòa giải viên có căn cứ thực hiện thống nhất.ĐBQH Huỳnh Ngọc Liêm (Lâm Đồng) phát biểuCùng quan tâm đến việc xử lý vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, ĐBQH Huỳnh Ngọc Liêm (Lâm Đồng) cho rằng cần xác định đầy đủ quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải và trách nhiệm xử lý của Chủ tịch UBND cấp xã.Theo đại biểu, Luật hiện hành cho phép tổ hòa giải mời người có uy tín, người am hiểu pháp luật, chuyên môn, già làng, chức sắc tôn giáo tham gia hòa giải khi cần thiết, nhưng chưa quy định rõ địa vị pháp lý, quyền tiếp cận thông tin, nghĩa vụ bảo mật và trách nhiệm khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật.Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định người được mời tham gia hòa giải có quyền phát biểu ý kiến độc lập, đề nghị tạm dừng hòa giải khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật; có nghĩa vụ bảo mật thông tin, kịp thời thông báo cho hòa giải viên khi phát hiện nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và được bảo vệ khi thực hiện nhiệm vụ.Đại biểu cũng đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã sau khi nhận được báo cáo của Tổ trưởng tổ hòa giải về vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã phải tổ chức xem xét, phân loại vụ việc; trường hợp có dấu hiệu vi phạm hành chính hoặc hình sự thì chuyển ngay đến cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Thái Thị An Chung điều hành phiên thảo luậnDự thảo cũng cần xác định trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã, Công an cấp xã và các cơ quan liên quan trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin từ tổ hòa giải; đồng thời có cơ chế phản hồi kết quả để tổ hòa giải tiếp tục theo dõi theo thẩm quyền.“Hoạt động hòa giải không được làm chậm trễ, cản trở hoặc thay thế việc phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật”, đại biểu nhấn mạnh.Luật chỉ nên quy định những vấn đề cốt lõiTừ góc độ kỹ thuật lập pháp, ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) cho rằng, dự thảo quy định quá chi tiết nhiều nội dung không cần thiết phải đưa vào Luật.Theo đại biểu, các quy định về tổ hòa giải, tiêu chuẩn, trình tự bầu, thay thế hòa giải viên và vai trò của Ban Công tác Mặt trận, tổ dân phố, trưởng thôn có thể giao Chính phủ hoặc cơ quan có thẩm quyền quy định.ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) phát biểuHòa giải ở cơ sở về bản chất dựa trên sự thỏa thuận, mang tính cộng đồng, nên cần được thiết kế linh hoạt. Luật chỉ nên xác định những việc được hòa giải, không được hòa giải và vai trò của chính quyền địa phương cấp xã; các nội dung cụ thể giao Chính phủ, bộ, ngành quy định.Đại biểu đề nghị thiết kế lại dự thảo theo tinh thần lập pháp mới, tập trung vào các nguyên tắc và vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, tránh vừa quy định quá chi tiết, vừa tiếp tục giao Chính phủ hướng dẫn.Về kinh phí, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng: dự thảo chưa làm rõ trách nhiệm của ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và cơ chế lập dự toán.Trong khi kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở thuộc nhiệm vụ chi của chính quyền địa phương và đã được xem xét trong quá trình lập dự toán ngân sách, quy định như dự thảo còn chung chung, chưa xác định được cơ chế thực hiện.ĐBQH Trần Thị Oanh (Lâm Đồng) phát biểuCùng góp ý về tổ chức và nguồn lực cho hoạt động hòa giải, ĐBQH Trần Thị Oanh (Lâm Đồng) cho rằng: khoản 2 Điều 14 quy định UBND cấp xã quyết định số lượng tổ hòa giải, số lượng hòa giải viên căn cứ vào đặc điểm kinh tế - xã hội, dân số địa phương, trên cơ sở đề nghị của Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã. Tuy nhiên, các tiêu chí này còn chung chung, chưa đủ căn cứ để xác định số lượng tổ hòa giải và hòa giải viên... Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung các tiêu chí như số lượng thôn, tổ dân phố, diện tích địa bàn, đặc điểm vùng miền và nhu cầu thực tế của địa phương.Về trách nhiệm bảo đảm kinh phí, đại biểu cho rằng: điểm b khoản 1 Điều 32 chưa phân định rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong việc lập dự toán, phân bổ, quản lý và sử dụng kinh phí.Đại biểu đề nghị quy định UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm phân bổ, hướng dẫn theo phân cấp ngân sách nhà nước; UBND cấp xã chịu trách nhiệm lập dự toán và sử dụng kinh phí đối với các tổ hòa giải trên địa bàn. Quy định như vậy sẽ làm rõ trách nhiệm, tránh chồng chéo và bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện.Đối với khoản 2 Điều 33, đại biểu đề nghị rà soát quy định các tổ chức thành viên của Ủy ban MTTQ Việt Nam “huy động hội viên, đoàn viên tham gia hòa giải ở cơ sở và làm hòa giải viên”, bởi không phải mọi đoàn viên, hội viên đều đáp ứng yêu cầu.Theo đại biểu, nên quy định các tổ chức chính trị - xã hội phát hiện, giới thiệu đoàn viên, hội viên ưu tú, có đủ tiêu chuẩn và uy tín để cộng đồng dân cư xem xét, lựa chọn làm hòa giải viên.

Thảo luận ở Tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu đề nghị bổ sung chính sách đặc thù đối với công tác hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; đồng thời giao Bộ Tư pháp chủ trì biên soạn tài liệu nghiệp vụ thống nhất trên toàn quốc. Thời sự Quốc hộiBổ sung chính sách đặc thù cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núiĐan Thanh; Ảnh: Xuân Quý • 05/08/2026 13:03Thảo luận ở Tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu đề nghị bổ sung chính sách đặc thù đối với công tác hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; đồng thời giao Bộ Tư pháp chủ trì biên soạn tài liệu nghiệp vụ thống nhất trên toàn quốc.Thu hút người có kiến thức pháp luật tham gia hòa giảiCho ý kiến tại tổ về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) sáng 5/8, các ĐBQH tại Tổ 13 (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang và Quảng Trị) cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra và nhiều nội dung của dự thảo Luật.ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) điều hành phiên thảo luận ở Tổ sáng 5/8Góp ý cụ thể, ĐBQH Ly Kiều Vân (Quảng Trị) thống nhất với việc dự thảo Luật bổ sung chính sách của Nhà nước đối với công tác hòa giải ở cơ sở theo hướng đầy đủ hơn so với Luật hiện hành tại Điều 5. Theo đại biểu, việc hoàn thiện chính sách là cần thiết nhằm nâng cao chất lượng hòa giải trong bối cảnh các tranh chấp tại cơ sở ngày càng đa dạng, phức tạp.Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, các quy định trong dự thảo Luật hiện mới dừng ở mức định hướng, khuyến khích, chưa tạo được cơ chế đủ mạnh để thu hút người có trình độ pháp lý, kinh nghiệm thực tiễn tham gia hoạt động hòa giải.ĐBQH Ly Kiều Vân (Quảng Trị) phát biểuTheo đại biểu, nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, dân sự, hôn nhân và gia đình… có tính chất phức tạp, đòi hỏi người hòa giải không chỉ am hiểu pháp luật mà còn có kỹ năng, kinh nghiệm xử lý tình huống tại cơ sở.Do đó, đại biểu Ly Kiều Vân đề nghị nghiên cứu quy định ngay trong dự thảo Luật chính sách thu hút người có kiến thức pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn tham gia hòa giải ở cơ sở; đồng thời bổ sung nhóm “người có kinh nghiệm trong lĩnh vực hòa giải” vào đối tượng được khuyến khích tham gia hoạt động này.Cũng tại Điều 5, đại biểu đề nghị bổ sung chính sách đặc thù đối với công tác hòa giải ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi như đề xuất của cơ quan thẩm tra. Theo đại biểu, đây là những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn, phong tục, tập quán có những đặc thù riêng, do đó cần có chính sách phù hợp để nâng cao hiệu quả hòa giải.Các đại biểu ĐBQH tỉnh An Giang tham gia phiên thảo luận ở tổ sáng 5/8Bổ sung hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hòa giảiVề quy định kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở tại Điều 6, đại biểu Ly Kiều Vân bày tỏ đồng tình với việc chuyển từ cơ chế Nhà nước hỗ trợ kinh phí sang Nhà nước bảo đảm kinh phí. Theo đại biểu, đây là điểm mới thể hiện rõ hơn trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm điều kiện để công tác hòa giải ở cơ sở hoạt động hiệu quả, góp phần giải quyết kịp thời các tranh chấp, mâu thuẫn ngay từ cơ sở.Tuy nhiên, đại biểu Ly Kiều Vân cho rằng, việc chuyển đổi cơ chế này cần đi kèm các quy định cụ thể về nguyên tắc phân bổ, quản lý, sử dụng kinh phí; trong đó cần ưu tiên nguồn lực cho địa phương miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn có nhiều vụ việc hòa giải.Các đại biểu Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị tham gia phiên thảo luận ở tổ sáng 5/8Cũng theo đại biểu Ly Kiều Vân, dự thảo Luật chưa quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hòa giải. Do đó, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung một điều quy định về các hành vi cấm, như thiếu khách quan, áp đặt ý chí hoặc cản trở quá trình hòa giải.Bên cạnh đó, đại biểu lưu ý dự thảo Luật gồm 35 điều nhưng có tới 10 điều giao Chính phủ quy định chi tiết. Vì vậy, cần rà soát, quy định ngay trong Luật những nội dung đã rõ, nhằm bảo đảm tính ổn định, hạn chế việc giao quá nhiều nội dung cho Chính phủ hướng dẫn khi Luật có hiệu lực.Nên giao Bộ Tư pháp biên soạn tài liệu nghiệp vụ thay vì cấp tỉnhTheo Điều 32 về trách nhiệm của UBND các cấp, dự thảo Luật giao UBND cấp tỉnh biên soạn, phát hành tài liệu, tổ chức bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ và kỹ năng thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn.Các đại biểu ĐBQH tỉnh An Giang tham gia phiên thảo luận ở tổ sáng 5/8Về nội dung này, đại biểu Ly Kiều Vân đề nghị nghiên cứu giao Bộ Tư pháp chủ trì biên soạn bộ tài liệu nghiệp vụ hòa giải ở cơ sở để áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Theo đại biểu, việc giao từng địa phương tự xây dựng tài liệu có thể dẫn đến thiếu đồng bộ về nội dung, chất lượng, đồng thời phát sinh thêm chi phí.Đồng tình với đề xuất trên, ĐBQH Nguyễn Việt Thắng (An Giang) cho rằng, công tác hòa giải ở cơ sở cần bảo đảm thống nhất về nội dung, nghiệp vụ và kỹ năng thực hiện. Việc mỗi địa phương tự biên soạn tài liệu, tổ chức hội thảo hoàn thiện sẽ gây tốn kém nguồn lực, trong khi chưa chắc bảo đảm chất lượng và hiệu quả áp dụng.ĐBQH Nguyễn Việt Thắng (An Giang) phát biểuNgoài ra, đại biểu Nguyễn Việt Thắng băn khoăn về quy định: Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải được luật khác quy định. Theo đại biểu, hiện nay nhiều hoạt động hòa giải đã được điều chỉnh tại các luật khác, như việc công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nên cần cân nhắc kỹ quy định này.Đại biểu cho rằng, nếu giữ như dự thảo Luật có thể phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo trong quá trình áp dụng. Vì vậy, cần sửa theo hướng: Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải không được quy định tại Luật này, qua đó bảo đảm ranh giới điều chỉnh rõ ràng, thống nhất.