Hiện nay, không ít người lao động thu nhập thấp, cán bộ, công chức, viên chức của TPHCM đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định, nhưng việc mua, thuê nhà ở xã hội vẫn còn khó khăn vì giá nhà vượt quá khả năng tài chính, trong khi việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cũng không dễ dàng.

Việc phát triển nhà ở xã hội là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và nhu cầu an cư của người dân ngày càng nhiều, nhất là ở những đô thị lớn như TPHCM.

Trong những năm gần đây, TPHCM đã nỗ lực vận dụng các chính sách đặc thù, các cơ chế thuận lợi để đẩy nhanh phát triển nhà ở xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu của các đối tượng theo quy định. Giai đoạn 2021-2025, thành phố đã ban hành 12 văn bản triển khai chính sách phát triển nhà ở xã hội; đồng thời rà soát 209 khu đất với tổng diện tích hơn 1.000 hecta để phục vụ phát triển các dự án trong thời gian tới. Đến nay, thành phố đã hoàn thành 28 dự án với gần 18.000 căn hộ, đạt gần 99% kế hoạch; 19 dự án đang triển khai với khỏang 18.899 căn và 37 dự án đang chuẩn bị đầu tư với hơn 26.000 căn. Đây là nguồn cung quan trọng nhằm từng bước đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân.

  Các dự án nhà ở xã hội được triển khai ngày càng nhiều - Ảnh: minh hoạ

Thành phố cũng đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi dành cho nhà ở xã hội. Đến cuối tháng 5 năm 2026 gần 597 tỷ đồng đã được giải ngân cho 5 dự án, gần 34 tỷ đồng cho 48 khách hàng cá nhân. Ngoài ra, Ngân hàng Chính sách xã hội TPHCM hiện có dư nợ khoảng 1.708 tỷ đồng để hỗ trợ khoảng 2.900 khách hàng vay mua nhà ở xã hội.

Theo ông Khải Quốc Bình, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội vẫn còn nhiều khó khăn: “Đầu tiên là vướng mắc trong vấn đề huy động các nguồn tài chính xã hội do rào cản về thủ tục hành chính. Mặc dù Ủy ban Thành phố cũng đã hệ thống các trình tự thủ tục rồi. Tuy nhiên, các bước thủ tục dự án còn nhiều cơ quan, đơn vị giải quyết. Ngoài thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, công nhận chủ trương đầu tư, phê duyệt quy hoạch 1/500, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, hoặc cấp phép xây dựng, phòng cháy chữa cháy, đánh giá tác động môi trường…”.

  Các dự án nhà ở xã hội được quy hoạch đồng bộ, tiện ích - Ảnh: minh hoạ

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại - Xây dựng Lê Thành cho rằng, chi phí đầu tư ngày càng tăng trong khi lợi nhuận dự án nhà ở xã hội bị khống chế ở mức 10%, khiến doanh nghiệp gặp nhiều áp lực. Ông kiến nghị cần có chính sách tín dụng ưu đãi ổn định hơn, đặc biệt đối với các dự án nhà ở xã hội cho thuê nhằm giảm giá thuê và mở rộng cơ hội tiếp cận cho người dân: “Nhà ở xã hội có 2 hình thức: Một loại là do Nhà nước cấp đất miễn phí. Một loại là đất của chủ đầu tư. Hai loại hình này chênh lệch nhau giá rất lớn. Đối với dự án do Nhà nước cấp đất thì có thể giải quyết được câu chuyện về giá bán ở mức trung bình thấp, người mua dễ tiếp cận. Nhưng dự án do nhà đầu tư mua đất thì chi phí cao nên giá bán cũng phải cao mới đảm bảo chi phí. Trong khi các dự án nhà ở xã hội do chủ đầu tư tự mua đất chỉ được miễn tiền sử dụng đất 10%. Với ưu đãi này thì nhà đầu tư không đủ hoàn vốn".

  Từ đầu năm 2026 TPHCM đã khởi công nhiều dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê- Ảnh: NP

Để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM đề xuất, mở rộng các chính sách ưu đãi để thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư, đồng thời nghiên cứu bổ sung các mô hình nhà ở cho thuê dài hạn phù hợp với nhu cầu của người lao động: “Hiện nay thành phố đang vướng quy hoạch phân khu. Bây giờ khi mà một nhà đầu tư làm nhà ở xã hội cho thuê, theo Nghị quyết 201 của Quốc hội thì những dự án đó không có quy mô dân số trong quy hoạch phân khu 1/2000. Cho nên thành phố phải tháo gỡ theo đề xuất của chủ đầu tư phù hợp với thực tiễn”.

Dự án nhà ở cho Lực lượng Công an Nhân dân tại phường Tăng Nhơn Phú vừa được khởi công trong tháng 7/2026- ảnh: NP

PGS.TS Trần Hoàng Ngân cho rằng, muốn phát triển nhà ở xã hội bền vững cần có cơ chế đủ mạnh để khơi thông nguồn lực xã hội, đơn giản hóa thủ tục đầu tư và duy trì nguồn vốn tín dụng với lãi suất phù hợp. Khi doanh nghiệp giảm được chi phí và thời gian triển khai dự án, giá thành sản phẩm sẽ có điều kiện giảm, qua đó giúp nhiều người dân tiếp cận nhà ở hơn: “Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cho vay tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại. Khi đó ngân hàng thương mại sẽ cho vay được với một lãi suất ưu đãi. Ví dụ Ngân hàng Nhà nước tái cấp vốn cho ngân hàng thương mại với lãi suất là 4%, ngân hàng thương mại cộng phụ phí 2% thì cho vay là 6%, khi đó nguồn vốn dồi dào cho các chủ đầu tư. Không chỉ tháo nhà ở xã hội, mà kể cả tháo cho nhà ở thương mại, rồi nhà ở của dân để có nhiều nguồn cung về nhà ở”.

Một hướng đi mới của TPHCM  trong giai đoạn 2026-2030 là sẽ tăng tỷ trọng nhà ở xã hội cho thuê. Để triển khai kế hoạch này, thành phố sẽ rà soát quỹ đất do Nhà nước quản lý để giao các đơn vị đủ điều kiện đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho thuê; đồng thời bổ sung quỹ đất tại các khu công nghiệp, khu chế xuất nhằm phát triển nhà lưu trú cho công nhân.

Theo Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, TPHCM được giao chỉ tiêu phát triển 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Từ đầu năm 2026 đến nay đã có 1 dự án hoàn thành với 580 căn, 3 dự án khởi công với 2.852 căn, 12 dự án đang thi công với khoảng 10.700 căn.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được (đứng thứ 3 từ phải qua) chứng kiến lễ ký kết tham gia chương trình phát triển nhà cho thuê tại thành phố - Ảnh: NP

Từ nay đến cuối năm thành phố dự kiến khởi công 64 dự án với khoảng 61.200 căn. Giai đoạn 2028-2030, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 102 dự án, cung cấp khoảng 121.100 căn nhà ở xã hội. Những con số ấy cho thấy quyết tâm rất lớn của TPHCM trong việc hiện thực hóa mục tiêu an cư cho người dân. Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là xây thêm nhiều căn hộ mà còn phải tháo gỡ đồng bộ những điểm nghẽn về quỹ đất, thủ tục, nguồn vốn và cơ chế đầu tư; đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng cho người thu nhập thấp. Khi khoảng cách giữa đủ điều kiện mua và đủ khả năng mua được thu hẹp, nhà ở xã hội sẽ không chỉ là một chính sách an sinh, mà còn trở thành nền tảng giữ chân nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của TPHCM trong những năm tới.

Gỡ đúng điểm nghẽn để nhà ở xã hội đến với người cần dễ dàng hơn