Quy chế làm việc: Xác lập phương thức hoạt động khoa học, rõ trách nhiệm

Việc ban hành Quy chế làm việc của HĐND Thành phố khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031 xuất phát từ yêu cầu kiện toàn bộ máy sau sáp nhập và bước bước sang nhiệm kỳ mới (ngày 30/3/2026, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã họp kỳ họp Thứ nhất bầu ra các chức danh chủ chốt nhằm kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền Thành phố), đáp ứng yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của HĐND Thành phố; đồng thời bảo đảm sự thống nhất với Nghị quyết số 103/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Quy chế làm việc mẫu của HĐND tỉnh, thành phố.

Một số hình ảnh tại kỳ họp

Quy chế mới gồm 06 chương, 38 điều, quy định tương đối toàn diện về hoạt động của HĐND Thành phố, Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND. Điểm mới nổi bật là quy chế tiếp tục kế thừa những kinh nghiệm thực tiễn của nhiệm kỳ trước nhưng được bổ sung theo hướng xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của từng chủ thể; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan của HĐND; cụ thể hóa cơ chế điều hòa hoạt động giữa các Ban, Tổ đại biểu; bảo đảm nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, hạn chế chồng chéo trong xử lý công việc. Việc ban hành quy chế làm việc mới được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, đồng thời phát huy tốt hơn vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân Thành phố.

Quy chế bảo vệ bí mật nhà nước: Thiết lập “lá chắn an ninh” trong môi trường số

Từ ngày 01 tháng 3 năm 2026, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước số 117/2025/QH15 có hiệu lực thi hành, thay thế Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2018 và Nghị định số 63/2026/NĐ-CP ngày 28 tháng 02 năm 2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, thay thế Nghị định số 26/2020/NĐ-CP ngày 28 tháng 02 năm 2020 của Chính phủ. Với nhiều quy định theo hướng hoàn thiện cơ sở pháp lý về bảo vệ bí mật nhà nước trong tình hình mới, nhất là trong môi trường số và trên không gian mạng, cụ thể hóa các quy định về văn bản điện tử, hạ tầng kỹ thuật mạng LAN độc lập và quản lý trí tuệ nhân tạo (AI), quy trình phân cấp thẩm quyền ký, đóng dấu mật đỏ của các chức danh thuộc Hội đồng nhân dân. Cùng với xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ, yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước trong hoạt động của các cơ quan dân cử đang đặt ra nhiều thách thức mới. Do đó, HĐND Thành phố ban hành Quy chế Bảo vệ bí mật nhà nước mới là hết sức cần thiết. 

Quy chế gồm có 04 chương, 28 điều, quy định khá toàn diện các nội dung liên quan đến công tác bảo mật trong hoạt động của HĐND. Điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung 10 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có những hành vi như: như cấm soạn thảo tài liệu mật trên máy tính kết nối internet; cấm lạm dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới để xử lý, lưu trữ hoặc phát tán thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước. Quy chế cũng quy định cụ thể thẩm quyền xác định độ mật; quy trình sao, chụp, giao nhận thông qua sổ đăng ký bí mật nhà nước điện tử; áp dụng giải pháp mã hóa đối với các kỳ họp trực tuyến; phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong bảo vệ bí mật nhà nước và bảo đảm nguồn lực thực hiện. Đây được xem là bước chuẩn hóa quan trọng, đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại, góp phần xây dựng HĐND Thành phố hoạt động chuyên nghiệp, an toàn, bảo mật nghiêm theo quy định và thích ứng với môi trường số.

Quy chế tiếp công dân, xử lý và giám sát giải quyết đơn thư: Lấy người dân làm trung tâm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác dân nguyện

Trong ba quy chế được ban hành lần này, Quy chế về tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh được đánh giá có phạm vi tác động rộng, gắn trực tiếp với quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng đơn thư lớn, nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài và có tính chất liên ngành. Trong khi đó, Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15 ngày 24 tháng 12 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân – căn cứ để ban hành Quy chế của HĐND Thành phố, đã thay thế các quy định trước đây, đặt ra yêu cầu chuẩn hóa quy trình tiếp công dân, xử lý đơn thư, tăng cường trách nhiệm giám sát của HĐND và ứng dụng công nghệ số trong công tác dân nguyện. Quy chế mới gồm 05 chương, 31 điều với nhiều nội dung mới.

Chương I quy định các nguyên tắc chung, trong đó nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và đẩy mạnh chuyển đổi số. Toàn bộ quá trình tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn, cập nhật tiến độ và theo dõi kết quả giải quyết được thực hiện trên hệ thống cơ sở dữ liệu và phần mềm quản lý dùng chung của HĐND Thành phố.

Chương II quy định cụ thể về công tác tiếp công dân. Một số điểm mới là cho phép tổ chức tiếp công dân trực tuyến; quy định rõ chế độ tiếp công dân định kỳ và đột xuất; Chủ tịch HĐND Thành phố ít nhất trực tiếp tiếp công dân mỗi quý một lần; xác định rõ các trường hợp tiếp công dân đột xuất đối với những vụ việc đông người, phức tạp hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh trật tự.

Chương III quy định cơ chế tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn. Toàn bộ đơn thư gửi đến HĐND Thành phố được quản lý tập trung thông qua Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố; quy định tiêu chí nhận diện đơn đủ điều kiện xử lý, đơn không đủ điều kiện xử lý; quy định cơ chế báo cáo nhanh đối với các vụ việc tồn đọng, kéo dài hoặc có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.

Chương IV là điểm nhấn của quy chế khi thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ đối với việc giải quyết đơn thư. Quy chế cho phép HĐND tổ chức giám sát chuyên đề, giám sát vụ việc cụ thể; yêu cầu giải trình trực tiếp; thành lập đoàn giám sát tại địa bàn; kiến nghị xử lý trách nhiệm người đứng đầu nếu chậm trễ hoặc không thực hiện kiến nghị giám sát. Đặc biệt, quy chế còn mở ra cơ chế phối hợp giám sát chung giữa HĐND Thành phố và Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố đối với những vụ việc phức tạp, liên quan đến cơ quan Trung ương.

Chương V quy định các điều kiện bảo đảm thực hiện, xây dựng hệ thống dữ liệu số, chia sẻ thông tin liên thông giữa HĐND với UBND, Tòa án, Viện Kiểm sát và các cơ quan có liên quan.

Có thể khẳng định, việc ban hành đồng bộ ba quy chế lần này không chỉ là yêu cầu nội tại nhằm kiện toàn tổ chức và phương thức hoạt động của HĐND Thành phố khóa XI, mà còn thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ của cơ quan dân cử theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch, an toàn thông tin và gần dân hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để HĐND Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục nâng cao chất lượng quyết định, giám sát và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri trong giai đoạn phát triển mới của Thành phố./.

An Ly