Nhóm học sinh lớp 11A2 Trường THPT Lê Quý Đôn giới thiệu mô hình nhà máy nhiệt điện Na Dương II - sản phẩm từ học theo dự án - Ảnh: THƯ BÙI

Có thể nói đã nhìn thấy một thế hệ thầy cô đổi mới tư duy, học sinh năng động, bản lĩnh cùng mạng lưới hợp tác quốc tế ngày càng rộng mở đang tạo nên diện mạo mới cho ngành giáo dục - đào tạo TP mang tên Bác.

Khi học sinh làm dự án để học

Cuối tháng 3-2026, Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa) đã tổ chức buổi báo cáo dự án Mũi tàu Tổ quốc, trình làng những sản phẩm cực kỳ ấn tượng và sáng tạo của học sinh. Đây là dự án liên môn của các môn: lịch sử, giáo dục quốc phòng, ngoại ngữ, sinh học, hóa học, vật lý và toán; trang bị kiến thức tổng hợp cho học sinh về các vùng biển, đảo Việt Nam.

Theo ThS Nguyễn Viết Đăng Du - Tổ trưởng lịch sử Trường THPT Lê Quý Đôn, dự án Mũi tàu Tổ quốc có sự tham gia của tất cả học sinh cả ba khối 10, 11 và 12. "Tùy chương trình của mỗi khối lớp và môn học, giáo viên bộ môn sẽ cung cấp những kiến thức cơ bản thuộc phạm vi dự án cho học sinh. 

Các bạn có chuyến đi thực địa tại Khánh Hòa. Từ các kiến thức về tự nhiên, môi trường, lịch sử, chủ quyền biển đảo, tài nguyên sinh vật, tiềm năng kinh tế - du lịch..., học sinh đề xuất giải pháp bảo vệ tài nguyên biển, giữ gìn chủ quyền, phát triển kinh tế biển bền vững...", thầy Du thông tin.

Không chỉ thực hiện các poster, brochure, video clip... tiếng Anh để giới thiệu biển đảo Việt Nam, các bạn còn sáng tác và biểu diễn rap ca ngợi biển đảo, lực lượng hải quân Việt Nam. Có nhóm học sinh chọn làm chatbox cung cấp kiến thức về luật biển quốc tế, chủ quyền biển đảo. Lớp khác lại tự thiết kế và biểu diễn thời trang giấy với chất liệu thân thiện môi trường có nội dung kêu gọi bảo vệ chủ quyền biển đảo hay thể hiện các nét đặc trưng của văn hóa vùng biển.

Là một trong hai trưởng ban điều phối dự án, học sinh Dương Minh Phi Long (lớp 11A11) chia sẻ dù đã quen với việc làm dự án, được rèn luyện các kỹ năng làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề... nhưng làm ở ban điều phối dự án quy mô toàn trường là một cơ hội khó quên vì đã học hỏi được rất nhiều trong suốt bốn tháng triển khai. 

"Những lúc mâu thuẫn về việc thống nhất chủ đề, quy trình hoạt động giúp mình học được cách lắng nghe, dung hòa các ý kiến, cả việc nói năng trôi chảy để chuyển tải được thông điệp rõ ràng cụ thể", Long chia sẻ.

Thầy Du cho biết học sinh tự thực hiện các công đoạn của dự án, giáo viên chỉ đóng vai trò cố vấn và hỗ trợ chứ không làm thay. Tùy mức độ bài học và quy mô tham gia, giáo viên bộ môn sẽ chấm điểm học sinh tham gia dự án để lấy điểm kiểm tra thường xuyên hoặc định kỳ.

Tại TP.HCM, việc dạy học theo dự án đã được triển khai ở hầu hết các trường từ tiểu học đến THPT. Dù mỗi trường có cách thức khác nhau, hiệu quả mang lại cũng khác nhau, song hình thức dạy học này đã và đang mang lại làn gió mới giúp học sinh rèn luyện những kỹ năng cần thiết cho quá trình hội nhập.

Thành quả nghiên cứu ban đầu

Nhiều năm trở lại đây, cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học ở TP.HCM ngày càng thu hút nhiều học sinh tham gia. Không chỉ tập trung ở các trường THCS, THPT có bề dày thành tích mà nhiều học sinh từ các trường vùng ven, ngoại thành cũng đã ghi tên vào bảng vàng cuộc thi này.

Tuyển chọn đề tài khoa học kỹ thuật đại diện TP.HCM đi thi cấp quốc gia, không ít người bất ngờ khi học sinh THCS, THPT tự tin thuyết trình và trả lời phản biện hoàn toàn bằng tiếng Anh. Không chỉ giao tiếp trôi chảy, các bạn còn sử dụng tiếng Anh học thuật một cách linh hoạt và chính xác.

Một lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết năm học 2025 - 2026, TP.HCM có hơn 1.600 dự án tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật ở cấp cơ sở. Con số này mang ý nghĩa rất lớn trong quá trình hội nhập, bởi cuộc thi khoa học kỹ thuật giúp học sinh rèn luyện tư duy và khả năng giải quyết vấn đề một cách hệ thống.

Theo vị này, qua việc làm dự án khoa học, học sinh phát triển kỹ năng tự học, sáng tạo, làm việc nhóm và quản lý thời gian. Đồng thời việc thuyết trình, bảo vệ đề tài còn giúp học sinh nâng cao năng lực giao tiếp, phản biện vốn là những kỹ năng quan trọng trong môi trường quốc tế.

Năm 2024 lần đầu tiên học sinh Việt Nam giành giải nhì tại Cuộc thi Khoa học Kỹ thuật quốc tế (ISEF) - sân chơi khoa học thường niên tại Mỹ. Thành tích này thuộc về hai học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong là Nguyễn Lê Quốc Bảo và Lê Tuấn Hy - tác giả dự án "Phần mềm tích hợp học sâu để phân vùng và tái tạo cấu trúc tim nguyên khối trong không gian 3D mô phỏng cho ứng dụng thực hành y khoa".

Năm 2025, học sinh TP.HCM tiếp tục đoạt giải tư cuộc thi nói trên với đề tài "Ứng dụng học sâu trong sáng tác nhạc tự động, định hướng bảo tồn và phát triển đờn ca tài tử Nam Bộ". Tác giả dự án là hai học sinh Nguyễn Tấn Đức - Hà Nhật Bảo cùng học lớp 11 chuyên tin Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.

Hai học sinh đoạt giải tư cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc tế 2025 và chuẩn bị dự cuộc thi 2026 Nguyễn Tấn Đức (phải) và Hà Nhật Bảo cùng lớp 12 chuyên tin Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM) và thầy hướng dẫn Đỗ Quốc Anh Triết - Ảnh: H.H.

Đến thời điểm hiện tại, Bộ GD-ĐT đã chọn đề tài nghiên cứu của hai học sinh Nguyễn Tấn Đức - Hà Nhật Bảo là một trong các dự án đại diện Việt Nam tham dự ISEF 2026 vào tháng 5 này. 

Dự án "SPProbMol3 - phát triển mô hình tạo sinh xác suất đa phương thức trong thiết kế phối tử dựa trên cấu trúc không gian ba chiều của protein" của hai bạn được kỳ vọng tiếp tục khẳng định năng lực nghiên cứu và bản lĩnh hội nhập của học sinh TP.HCM trên đấu trường quốc tế.