Ngày 1/10, Luật Phát triển đô thị chính thức có hiệu lực, mở thêm không gian và thẩm quyền để TPHCM chủ động quyết định nhiều vấn đề phát triển. Với lãnh đạo thành phố và các chuyên gia, điểm quan trọng sau khi có thêm quyền không chỉ là được quyết định nhiều hơn mà là tổ chức thực hiện thế nào để tạo ra kết quả cụ thể.

Thước đo của quyền hạn là kết quả

Tại kỳ họp thứ 5 (kỳ họp chuyên đề) HĐND TPHCM khóa 11 diễn ra mới đây, HĐND thành phố đã thông qua 38 nghị quyết quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị và giải quyết các vấn đề cấp bách về kinh tế - xã hội.

Phát biểu tại kỳ họp, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho rằng quyền hạn không tự tạo ra kết quả. Nếu được trao thêm quyền nhưng triển khai vẫn chậm, nghị quyết khó đi vào cuộc sống, chính sách chưa đến được với người dân và doanh nghiệp thì quyền hạn chưa tạo ra giá trị.

Ông đặt ra tiêu chí đối với từng nghị quyết, chính sách: phải rõ điểm nghẽn cần tháo gỡ, nguồn lực hoặc động lực được mở ra và cơ quan chịu trách nhiệm về kết quả. Chất lượng và khả năng thực thi của một nghị quyết vì thế được đặt cao hơn số lượng chính sách được ban hành.

“Không nên chỉ dừng lại ở câu hỏi 'Quy định cho phép chúng ta làm gì?' mà phải đặt câu hỏi cao hơn: 'Trong phạm vi pháp luật cho phép, chúng ta có thể làm gì tốt hơn cho sự phát triển của thành phố?'” - ông Trần Lưu Quang nói.

Theo Bí thư Thành ủy, yêu cầu này đòi hỏi thành phố sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có. Tài chính và đất đai phải tạo ra giá trị; quy hoạch mở không gian cho đầu tư, phát triển; khoa học - công nghệ tạo ra sản phẩm, năng suất; giáo dục, y tế và nguồn nhân lực gắn với chất lượng sống.

Ông cũng yêu cầu hiệu quả chính sách phải được lượng hóa: chính sách hỗ trợ có bao nhiêu người được hưởng; cơ chế mới tháo gỡ bao nhiêu điểm nghẽn, giúp triển khai bao nhiêu dự án; cải cách thủ tục giảm bao nhiêu thời gian, chi phí; nguồn lực mới huy động được bao nhiêu vốn xã hội.

“Cái gì đo được thì phải đo” - Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh. Theo ông, kết quả cuối cùng phải thể hiện ở những thay đổi mà người dân và doanh nghiệp có thể nhận thấy.

Phân quyền phải đi cùng năng lực thực thi

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được thì đặt vấn đề về năng lực thực thi ở từng cấp.

“Phân cấp đã mạnh mẽ rồi nhưng năng lực thực thi thế nào? Có dám làm hay không? Và làm có hiệu quả hay không? Được những sản phẩm gì? Đó mới là vấn đề quan trọng” - ông Được phát biểu tại hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị hồi cuối tháng 8.

Theo ông, các xã, phường cần chủ động đề xuất những nội dung có thể phân cấp, như tự chủ tài chính, giữ lại nguồn thu. Các đề xuất phải cụ thể, có cơ sở pháp lý, đánh giá tác động và bảo đảm tính khả thi.

Ông Được cho rằng Quốc hội đã trao cho TPHCM “chìa khóa thể chế” với các cơ chế, chính sách vượt trội, và yêu cầu tiếp theo là tổ chức thực hiện hiệu quả, không để luật có hiệu lực nhưng cơ chế thực hiện vẫn phải chờ hướng dẫn.

Lãnh đạo UBND TP yêu cầu các sở, ngành, địa phương phải rà soát, tháo gỡ vướng mắc, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ kết quả.

Trong khi đó, Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết các sở, ngành đã lấy ý kiến của 168 phường, xã, đặc khu về dự thảo chính sách, nhưng chỉ khoảng một nửa phản hồi và phần lớn thống nhất với dự thảo.

Theo bà Hạnh, trong hơn một tháng, thành phố đã thông qua 25 nghị quyết triển khai tổ chức đô thị, chuẩn bị cho Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10.

Bà cho rằng đây là luật phân quyền toàn diện cho địa phương nên cách xây dựng chính sách phải thay đổi căn bản: thành phố không còn chỉ “cụ thể hóa” các khung có sẵn từ Trung ương mà phải tự kiến tạo chính sách.

Lãnh đạo Sở Tư pháp đề nghị các sở, ngành chủ động xin ý kiến bộ chuyên ngành ngay từ đầu; các cơ quan liên quan, nhất là lĩnh vực tài chính, đất đai, phối hợp thực chất hơn; 168 phường, xã, đặc khu cần tham gia góp ý sâu hơn vì đây là nơi trực tiếp triển khai phần lớn chính sách.

Cơ chế phải đến được với người dân, doanh nghiệp

Trao đổi với PV VietNamNet, TS Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM - cho rằng thành phố cần cơ chế đủ mạnh để phát huy vai trò của một trung tâm kinh tế lớn. Luật được kỳ vọng giúp tăng quyền tự chủ, rút ngắn quá trình ra quyết định, tăng liên kết vùng và thu hút nguồn lực.

Theo ông Thắng, điều kiện để cơ chế phát huy là bộ máy có năng lực và chất lượng cao. Phân quyền phải gắn với tuân thủ pháp luật; quản lý đô thị dựa trên quy hoạch, pháp quyền và tổ chức thực hiện; hạ tầng bảo đảm tiến độ, hạn chế lãng phí.

Ông cũng cho rằng các hướng dẫn cần ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện. Một cơ chế dù được thiết kế mở nhưng nếu người thực hiện khó hiểu, người dân và doanh nghiệp khó tiếp cận thì hiệu quả sẽ bị hạn chế.

PGS.TS Trần Thị Hồng Liên (ĐH Kinh tế - Luật, ĐHQG TPHCM) thì cho rằng với thẩm quyền lớn hơn về phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch, TPHCM cần hướng tới quy hoạch bao trùm.

“Quy hoạch tốt phải đi cùng thực thi hiệu quả. Chúng ta có nhiều chính sách tốt nhưng chưa thực hiện hiệu quả, nên cần cả hai yếu tố này” - bà Liên chia sẻ với PV VietNamNet.

Theo bà, TPHCM đang thiếu nhà ở phù hợp với nhu cầu thực tế. Một số nơi có nhà nhưng thiếu người ở, trong khi tốc độ và sự phân bổ nhà ở xã hội chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị bao trùm.

Tình trạng này không chỉ liên quan đến chỗ ở mà còn tác động đến chất lượng sống, nguồn lao động, dịch vụ và phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, quy hoạch đô thị cần gắn với nhu cầu thực tế của người dân, từ nơi ở, nơi làm việc đến khả năng tiếp cận hạ tầng và các dịch vụ thiết yếu.

Khi Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, thách thức đặt ra với TPHCM không chỉ là sử dụng những thẩm quyền mới mà là biến các cơ chế đó thành chính sách khả thi, công việc cụ thể và những thay đổi mà người dân, doanh nghiệp có thể nhận thấy trong thực tế.

Phước Sáng (Vietnamnet)

Chìa khóa vàng cho TPHCM và lời nhắc 'quyền hạn không tự tạo ra kết quả' của Bí thư