UBND TPHCM đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC). Cơ chế này được kỳ vọng mở thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn cho hạ tầng đô thị. Tuy nhiên, để biến cơ chế thành nguồn vốn thực chất, thành phố phải chứng minh năng lực trả nợ, chất lượng dự án và tính minh bạch trong quá trình huy động, sử dụng vốn.
Xác lập niềm tin
Nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng đang tạo áp lực lớn đối với TPHCM. Theo báo cáo của Sở Xây dựng tại cuộc họp tham vấn về phát hành trái phiếu quốc tế tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC), nguồn vốn ngân sách dự kiến cân đối cho đầu tư kết cấu hạ tầng giai đoạn 2026-2030 khoảng 975.000 tỷ đồng, chỉ đáp ứng khoảng 31% nhu cầu hơn 3,17 triệu tỷ đồng.
Khoảng cách lớn giữa nhu cầu vốn và khả năng cân đối ngân sách cho thấy việc mở thêm các kênh huy động vốn trung và dài hạn là yêu cầu thực tế. Theo dự thảo tờ trình, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình được định hướng trở thành một trong những sản phẩm nền tảng đầu tiên của VIFC, tạo thêm nguồn lực cho các dự án trọng điểm.
Tuy nhiên, các khoản vay vẫn phải nằm trong giới hạn an toàn tài chính, trần nợ và khả năng cân đối nguồn trả nợ. Vì vậy, điều kiện tiên quyết để thu hút dòng vốn dài hạn là xây dựng uy tín tín dụng và cơ chế quản trị minh bạch.
Ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh tiền tệ Ngân hàng UOB Việt Nam, gợi mở, để thu hút vốn quốc tế, TPHCM cần xây dựng nền tảng xếp hạng tín nhiệm quốc tế, nhất là khi phát hành trái phiếu bằng USD hoặc các đồng tiền nước ngoài.
Xếp hạng tín nhiệm giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro và xác định chi phí huy động vốn phù hợp. Với những dự án có vòng đời 10-20 năm, nhà đầu tư cần thông tin đầy đủ về tổng mức đầu tư, dòng tiền dự kiến, nguồn thu hoàn trả và các cơ chế hỗ trợ hợp pháp nếu có.
Ông Pavel Kochanov, chuyên gia cao cấp về tài chính đô thị của Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), thành viên Nhóm Ngân hàng Thế giới, cho rằng năng lực vay nợ của thành phố phụ thuộc vào nền tảng kinh tế, cơ cấu thu - chi, thanh khoản, nghĩa vụ nợ và chất lượng quản trị tài chính. Việc đánh giá cần dựa trên mô hình tài chính cho toàn bộ kỳ hạn vay, tính đến các kịch bản bất lợi. Yêu cầu xuyên suốt là khả năng trả nợ bằng nguồn lực tự tạo, với mức dự phòng an toàn phù hợp.
Cùng quan điểm, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCMC, cho rằng quyết định đầu tư phụ thuộc trước hết vào khả năng trả nợ và độ tin cậy của thông tin. Nhà đầu tư sẽ xem xét nguồn thu ngân sách thành phố thực sự được hưởng, phần có thể bố trí trả nợ, cơ cấu dư nợ và lịch thanh toán.
Tạo nền cho đợt phát hành đầu tiên
Một số chuyên gia cho rằng, việc phát hành trái phiếu đô thị cần được thực hiện theo lộ trình.
Đợt phát hành đầu tiên sẽ là nhịp cầu đặt nền móng cho uy tín của thành phố trên thị trường vốn quốc tế. Từ nền tảng đó, thành phố có thể mở đường cho các đợt phát hành tiếp theo, hình thành kênh huy động vốn lâu dài và tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế thông qua VIFC-HCMC.
Ông TRƯƠNG MINH HUY VŨ, Phó Chủ tịch UBND TPHCM
Theo ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TPHCM (HSC), trước hết, thành phố có thể thí điểm phát hành trong nước cho những dự án có mức độ tín nhiệm cao, qua đó thiết lập lịch sử tín dụng và kiểm nghiệm cơ chế phát hành.
Tiếp đó, mở rộng sang trái phiếu xanh cho các dự án hạ tầng bền vững; nghiên cứu quỹ hạ tầng hợp vốn hỗ trợ dự án quy mô nhỏ, rồi mới tiến tới phát hành trái phiếu quốc tế bằng ngoại tệ và niêm yết tại các thị trường lớn. Cách tiếp cận từng bước giúp hoàn thiện kỹ thuật phát hành, tạo dựng uy tín trên thị trường vốn.
Ảnh: HOÀNG HÙNG
Về quy mô đợt phát hành đầu tiên, theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân phải phù hợp với khả năng hấp thụ của thị trường, tiến độ giải ngân và sức chịu đựng của ngân sách. Mục tiêu là chuẩn bị tốt giao dịch đầu tiên, thực hiện đầy đủ cam kết, tạo cơ sở cho các đợt tiếp theo thay vì đặt áp lực huy động vốn quá lớn ngay từ đầu.
Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, Chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCMC, nhận định, trong 5 năm tới, thành phố cần nguồn lực lớn để phát triển đường sắt đô thị, đường cao tốc, trung tâm dữ liệu, hạ tầng môi trường, cấp nước và xử lý nước thải.
Tiếp cận thị trường trái phiếu quốc tế là yêu cầu thực tiễn, nhưng phải triển khai nghiêm túc, bền vững. Thành phố xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn dự án phù hợp và tập trung nguồn lực chuẩn bị.
Thực thi Luật Phát triển đô thị: Mở hướng huy động vốn quốc tế cho hạ tầng
