Ngày 25/6, tại hội thảo khoa học "50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế", hướng đến kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976-2/7/2026), TS Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc, đã có những đề xuất nhằm hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TP.HCM, từ góc nhìn hợp tác đầu tư giữa Việt Nam, Hàn Quốc và kiều bào.

Hội thảo khoa học "50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế" được UBND TP.HCM tổ chức sáng 25/6. Ảnh: BTC.

Thu hút đầu tư quốc tế, phát huy nguồn lực kiều bào

Theo TS Linh, Hàn Quốc hiện là một trong những đối tác đầu tư lớn nhất của Việt Nam với tổng vốn FDI lũy kế vượt 80 tỷ USD. Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG, Lotte, Hyundai, SK đang hiện diện tại TP.HCM, sẵn sàng mở rộng nếu có môi trường pháp lý đủ hấp dẫn.

Từ thực tế đó, vị chuyên gia cho rằng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cần tạo ra những cơ chế đủ sức cạnh tranh để đón dòng vốn chất lượng cao. Ông đề xuất TP.HCM xây dựng cơ chế hợp tác đầu tư song phương ưu tiên, xây dựng danh sách quốc gia đối tác chiến lược (Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ, EU, Singapore) với quy trình phê duyệt đầu tư nhanh, không quá 15 ngày làm việc.

Cùng với đó, dự thảo Luật cho phép nhà đầu tư từ các quốc gia có hiệp định đầu tư (BIT) hoặc FTA được áp dụng cơ chế “đầu tư thông thoáng”, không yêu cầu kiểm tra thị trường trước đối với các ngành không thuộc danh mục hạn chế; thiết lập “văn phòng đầu tư chiến lược” chuyên trách, hoạt động như một cơ quan một cửa tích hợp, kết nối nhà đầu tư chiến lược với các cơ quan quản lý nhà nước trong thời gian thực.

Một vấn đề khác, theo ông Linh, kiều bào không chỉ muốn gửi tiền về mà còn muốn trực tiếp đầu tư và đóng góp trí tuệ. Vì vậy, chuyên gia đề xuất dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cần xây dựng cơ chế “trí thức kiều bào về phục vụ đất nước”, thu hút chuyên gia về nước với môi trường làm việc và ưu đãi xứng đáng. Đồng thời, TS Linh cũng đề xuất bổ sung quy định cho phép các trường đại học tại TP.HCM thành lập công ty con, khu ươm tạo trong khuôn viên trường với cơ chế chia sẻ sở hữu trí tuệ rõ ràng.

Ông cũng gợi mở việc tham khảo mô hình KAIST (Korea Advanced Institute of Science and Technology) - nơi đại học gắn chặt với ngành công nghiệp trong từng khâu từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm - để xây dựng một “Đại học đổi mới sáng tạo TP.HCM” đẳng cấp quốc tế.

VIFC-HCM phải là nơi kiến tạo, chuyển dịch dòng vốn vào nền kinh tế thực

Ởmột khía cạnh khác, TS Linh cho rằng kinh tế số, AI và dữ liệu đô thị thông minh là khoảng trống lớn nhất trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.

Từ nhận định này, ông đề xuất TP.HCM xây dựng “Khung dữ liệu mở đô thị TP.HCM”, quy định các dữ liệu do chính quyền thu thập (giao thông, môi trường, y tế, năng lượng) phải được mở cho doanh nghiệp và nhà nghiên cứu theo chuẩn quốc tế.

Song hành với đó, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho phép thử nghiệm mô hình AI trong các lĩnh vực như cảnh sát giao thông tự động, y tế từ xa, giám sát ô nhiễm, phân loại rác thải, với khung quản lý trách nhiệm pháp lý AI rõ ràng.

Xa hơn, vị chuyên gia đề xuất nghiên cứu thiết lập “Khu kinh tế số đặc biệt” trong lòng TP.HCM - nơi các quy định về dữ liệu, thanh toán điện tử, tiền kỹ thuật số và trao đổi thông tin xuyên biên giới được áp dụng theo tiêu chuẩn quốc tế GDPR/ASEAN DGA.

"Trong kỷ nguyên dữ liệu lớn, nếu không có nền tảng pháp lý cho quản trị dữ liệu đô thị, thành phố sẽ đứng sau trong cuộc đua toàn cầu", TS Linh nói.

Trong bài tham luận, TS Linh cũng kiến nghị Ban soạn thảo dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM nghiên cứu phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM với khung pháp lý đặc thù tham chiếu mô hình Songdo International Business District (Khu kinh doanh quốc tế Songdo - Hàn Quốc) hoặc Marina Bay (Singapore).

Cũng tại hội thảo, nói về việc thành lập và phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCM), PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan Điều hành VIFC-HCM, cho biết nếu dòng vốn được ví như máu của nền kinh tế thì trung tâm tài chính quốc tế cũng như hệ thống tài chính - ngân hàng của một quốc gia, chính là nơi điều tiết dòng chảy đó.

Theo ông, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam là yêu cầu tất yếu của lịch sử. Nếu Việt Nam muốn tiếp tục tăng trưởng và phát triển 2 con số trong giai đoạn tới, bắt buộc phải đa dạng hóa nguồn vốn và chuyển đổi từ hệ thống tài chính dựa vào ngân hàng sang hệ thống tài chính dựa vào thị trường vốn nhiều hơn. Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam ra đời với sứ mệnh đó.

Về phía TP.HCM, trong thời gian tới, để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 2 con số, địa phương phải có những giải pháp trọng tâm. Theo ông Huân, nhóm giải pháp không chỉ dừng cải cách thể chế và cơ chế đặc thù (trong đó có Luật Đô thị đặc biệt), mà còn cần phát triển trung tâm tài chính quốc tế.

Lãnh đạo VIFC-HCM nhấn mạnh Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM không chỉ là nơi thu hút vốn, thanh toán hay cho vay, mà phải là nơi kiến tạo và chuyển dịch dòng vốn vào nền kinh tế thực; đặc biệt là các lĩnh vực TP.HCM đang ưu tiên phát triển như logistics, công nghiệp công nghệ cao...

Đặc biệt, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM phải được phát triển theo hướng "tam giác phát triển" của khu vực Đông Nam Bộ cũng như Việt Nam nói chung, bao gồm: logistics - công nghiệp công nghệ cao - tài chính.

Đề xuất áp dụng mô hình phát triển thành công của Hàn Quốc cho TP.HCM