Dự án luật do Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Tài chính, UBND TPHCM và các địa phương liên quan chuẩn bị và hoàn thiện hồ sơ. Bộ Tư pháp đồng thời là cơ quan thẩm định.

Theo hồ sơ dự án luật, đối với TPHCM, dự thảo quy định, chính quyền TPHCM được trao quyền tự quyết trong hầu hết các lĩnh vực (trừ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo). Thành phố có quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết khác với quy định của Chính phủ, bộ, ngành để phù hợp với thực tiễn địa phương.

Thay vì nhiều loại quy hoạch chồng chéo, TPHCM sẽ chỉ lập một quy hoạch tổng thể thành phố có giá trị pháp lý thay thế cho quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung. Đặc biệt, dự thảo cho phép thành phố quản lý và khai thác cả không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao.

TPHCM phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Ảnh: HOÀNG HÙNG  

Bên cạnh đó, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là cơ chế cốt lõi để tái cấu trúc không gian đô thị quanh các nhà ga metro và đường vành đai, cho phép thành phố thu hồi đất vùng phụ cận để tạo quỹ đất đấu giá, tạo nguồn thu đầu tư hạ tầng.

Về cơ chế tài chính, thành phố được quyền vay vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế, phát hành trái phiếu đô thị và hưởng toàn bộ các khoản thu đặc thù phát sinh từ các chính sách mới trong luật. Dự thảo luật cũng quy định thiết lập các khu chức năng gồm Trung tâm Tài chính quốc tế, khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp với các ưu đãi vượt trội về hải quan, thuế và ngoại hối để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Về bộ máy và nhân sự, HĐND thành phố được quyền quyết định tổng số lượng biên chế vượt không quá 20% so với chỉ tiêu Trung ương giao và tự cân đối ngân sách để chi trả.

Cơ quan chủ trì soạn thảo ước tính, khi áp dụng luật này, TPHCM có thể đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 2 con số (trên 10% mỗi năm). Quy mô GRDP của TPHCM đến năm 2050 dự kiến đạt khoảng 1.200 tỷ USD.

Cùng với TPHCM, dự thảo luật còn áp dụng đối với thành phố Hà Nội (có quyền lựa chọn áp dụng các quy định của luật này; việc áp dụng do HĐND thành phố Hà Nội quyết định), trừ quy định về khu kinh tế đặc biệt. Thành phố Đồng Nai và các thành phố khác dù chưa là đô thị đặc biệt nhưng nếu có chủ trương của cấp có thẩm quyền và đáp ứng điều kiện, có thể được áp dụng một số cơ chế, chính sách của luật này theo quy định của Chính phủ. Các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt trong tương lai sẽ mặc nhiên được áp dụng luật này.

Dự thảo luật cũng nêu rõ, các đơn vị hành chính dưới tỉnh có vị trí chiến lược (như Côn Đảo, Vân Đồn, Cát Hải...) sẽ áp dụng cơ chế chính quyền tinh gọn (không tổ chức HĐND riêng) và các chính sách ưu đãi về kinh tế biển, casino, bất động sản cho người nước ngoài…

Anh Phương (SGGP)

Dự kiến, GRDP của TPHCM có thể đạt khoảng 1.200 tỷ USD vào năm 2050