Trao đổi với PV Báo ĐBND trước Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh Võ Hoàng Ngân kỳ vọng dự án Luật Phát triển đô thị sẽ được xây dựng với tư duy đột phá, tạo lập khung thể chế đủ mạnh để chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển đô thị, đáp ứng yêu cầu phát triển của các đô thị lớn trong kỷ nguyên mới.
Khơi thông các điểm nghẽn
- Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất khai mạc ngày 3/8, dự án Luật Phát triển đô thị sẽ được xem xét, cho ý kiến. Là ĐBQH TP. Hồ Chí Minh, ông kỳ vọng gì vào việc hoàn thiện dự án Luật, cũng như những quyết sách được đưa ra tại Kỳ họp lần này?
- Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cơ hội để "khơi thông" những điểm nghẽn thể chế, tạo động lực cho các đô thị lớn, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh, bước vào giai đoạn phát triển mới. Là ĐBQH của Thành phố, tôi kỳ vọng Quốc hội sẽ xem xét, cho ý kiến thấu đáo để hoàn thiện dự án Luật Phát triển đô thị với những cơ chế đủ mạnh, đủ đột phá, qua đó thể chế hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị.
.jpg)
Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh Võ Hoàng Ngân. Ảnh: Hoa Lê
Việc Quốc hội xem xét, thông qua Luật Phát triển đô thị không chỉ nhằm hoàn thiện khung pháp lý về quản lý đô thị mà quan trọng hơn là tạo dựng một khuôn khổ thể chế mới cho sự phát triển của hệ thống đô thị quốc gia trong giai đoạn mới. Tôi kỳ vọng Luật sẽ thực sự trở thành "đột phá của đột phá" - một đạo luật nền tảng, có tầm nhìn dài hạn, tạo động lực cho sự phát triển của các đô thị Việt Nam, nhất là các đô thị đầu tàu. Đây không phải là một đạo luật thiên về quản lý hành chính mà phải là hành lang pháp lý vượt trội, ổn định để kiến tạo phát triển đô thị.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, tôi kỳ vọng Luật sẽ khẳng định rõ vị thế của một đô thị đặc biệt, giữ vai trò tiên phong trong đổi mới thể chế và phát triển. Thành phố cần được trao những cơ chế, chính sách đủ mạnh, đủ ổn định để thay thế các cơ chế thí điểm, tạo điều kiện hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và từng bước trở thành đô thị toàn cầu.
Quan trọng hơn, Luật phải tạo bước chuyển từ tư duy quản lý đô thị sang kiến tạo phát triển đô thị. Nhà nước cần tạo lập môi trường để các đô thị phát huy vai trò là động lực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính, khoa học - công nghệ, logistics và dịch vụ chất lượng cao.
- Từ thực tiễn hiện nay, theo ông, dự thảo Luật cần ưu tiên tháo gỡ những "điểm nghẽn" nào để tạo chuyển biến thực chất trong phát triển đô thị?
- Dự thảo Luật đã có nhiều đổi mới quan trọng, đặc biệt trong cách tiếp cận phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững. Tuy nhiên, từ thực tiễn phát triển của TP. Hồ Chí Minh cho thấy, vẫn còn những “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc về thể chế, nguồn lực và quản trị cần tiếp tục được tháo gỡ.
Dự thảo Luật đã có nhiều đổi mới quan trọng, đặc biệt trong cách tiếp cận phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững. Ảnh: Thạc Hiếu
Trước hết, cần hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, bảo đảm sự chủ động, linh hoạt cho các đô thị lớn trong tổ chức thực hiện, nhất là khi một số quy định hiện hành chưa theo kịp yêu cầu phát triển của siêu đô thị. Bên cạnh đó, cần tháo gỡ các điểm nghẽn trong quy trình đầu tư, huy động và sử dụng nguồn lực. Cần nghiên cứu cơ chế thực hiện đồng thời các bước về quy hoạch, phê duyệt dự án đầu tư công, dự án PPP để rút ngắn thời gian chuẩn bị, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, chiến lược.
Một nội dung quan trọng khác là luật hóa mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), xem đây không chỉ là giải pháp về hạ tầng mà còn là mô hình tạo nguồn lực phát triển đô thị. Cần có cơ chế khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất khu vực TOD để tái đầu tư cho giao thông đô thị, đồng thời xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, bảo đảm sự chủ động, linh hoạt cho các đô thị lớn trong tổ chức thực hiện. Ảnh: Thạc Hiếu
Ngoài ra, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều phối liên ngành, liên vùng, quản trị đô thị thông minh và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Cùng với việc phân cấp mạnh hơn, cần có các tiêu chí đánh giá, giám sát cụ thể để bảo đảm chính sách sau khi ban hành được triển khai hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Luật không phải là "đặc quyền" mà là trách nhiệm lớn hơn
- TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng trở thành siêu đô thị của khu vực. Vậy, Luật cần tạo ra những cơ chế đặc thù nào để thành phố phát huy vai trò đầu tàu trong phát triển, thưa ông?
- TP. Hồ Chí Minh có vai trò đặc biệt trong phát triển đất nước. Vì vậy, tư duy xây dựng Luật cũng cần nhìn nhận thành phố như một đô thị có chức năng quốc gia và quốc tế, chứ không chỉ là một đơn vị hành chính địa phương.
Điều quan trọng nhất là trao cho thành phố quyền chủ động cao hơn trong quyết định các vấn đề phát triển đô thị. Những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương và không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia cần được phân quyền thực chất, đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Bên cạnh đó, cần có cơ chế tài chính đủ mạnh để tái đầu tư cho phát triển.
Dự thảo Luật đã có nhiều đổi mới quan trọng, đặc biệt trong cách tiếp cận phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại và bền vững. Ảnh: Thạc Hiếu
Đặc biệt, tạo điều kiện để thành phố chủ động triển khai các mô hình quản trị mới, thí điểm các chính sách chưa có tiền lệ nhưng phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh của đô thị đặc biệt. Đây cũng là cách để thành phố trở thành nơi thử nghiệm chính sách trước khi nhân rộng trên phạm vi cả nước.
Quan trọng hơn cả, luật không phải là đặc quyền mà là trách nhiệm lớn hơn. Khi được trao quyền nhiều hơn, thành phố cũng phải chịu trách nhiệm cao hơn về hiệu quả sử dụng nguồn lực, chất lượng quản trị và mức độ hài lòng của người dân.
- Trong bối cảnh quy hoạch thành phố hướng tới tầm nhìn 100 năm, theo ông, Luật cần thiết kế cơ chế như thế nào để vừa bảo đảm quy hoạch có tính ổn định, kế thừa, vừa đủ linh hoạt trước những thay đổi của thực tiễn?
- Đây là một trong những vấn đề tôi đặc biệt quan tâm. Lịch sử phát triển của các siêu đô thị trên thế giới cho thấy, những đô thị thành công đều có quy hoạch dài hạn với tầm nhìn ổn định, nhưng linh hoạt trong phương thức thực hiện.
Theo tôi, Luật cần phân định rõ giữa những giá trị mang tính chiến lược và những nội dung có thể điều chỉnh. Các yếu tố nền tảng như cấu trúc không gian đô thị, hành lang xanh, giao thông trục chính, không gian công cộng, quỹ đất dự trữ, khu vực bảo tồn văn hóa và hạ tầng trọng yếu cần được bảo đảm ổn định lâu dài, tạo thành “bộ khung” phát triển của thành phố.
Ngược lại, các chỉ tiêu phát triển, công nghệ xây dựng, mô hình quản trị và phương thức huy động nguồn lực cần được cập nhật linh hoạt để thích ứng với những biến đổi mới. Đồng thời, cần tăng cường đánh giá định kỳ việc thực hiện quy hoạch trên nền tảng dữ liệu số, kịp thời điều chỉnh chính sách nhưng vẫn giữ vững định hướng chiến lược.
Với tư duy đột phá, phù hợp yêu cầu phát triển mới, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ tạo lập khung thể chế đủ mạnh để Việt Nam phát triển các đô thị hiện đại, đáng sống, có sức cạnh tranh quốc tế; đồng thời tạo động lực để TP. Hồ Chí Minh phát huy vai trò cực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo, đầu tàu dẫn dắt và lan tỏa động lực phát triển cho cả nước trong kỷ nguyên mới.
- Xin cảm ơn ông!
