TPHCM đang từng bước quy hoạch phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), gắn kết không gian cư trú, việc làm, dịch vụ với hệ thống giao thông công cộng. Nếu triển khai đồng bộ, TOD sẽ góp phần hình thành những khu đô thị nén, phân bố lại dân cư và giảm áp lực cho khu vực lõi.
Định hình không gian đô thị quanh nhà ga metro
HĐND TPHCM vừa thông qua Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh phương án tuyến công trình, vị trí công trình trên tuyến đường sắt địa phương, quy hoạch khu vực TOD và chỉ tiêu sử dụng đất, chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch, yêu cầu về tổ chức không gian trong khu vực TOD trên địa bàn thành phố.
Nghị quyết triển khai điểm b, điểm c khoản 1 Điều 13 của Luật Phát triển đô thị. Trao đổi với PV Báo SGGP, ông Phan Văn Tuấn, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM, cho biết, theo Nghị quyết số 56, phạm vi nghiên cứu quy hoạch khu vực TOD được xác định tối đa 1.000m tính từ tâm quy ước của nhà ga đường sắt đô thị (metro), depot.
Về chuyên môn, phạm vi này được xem xét trên 2 yếu tố: khả năng tiếp cận giao thông công cộng và nhu cầu bố trí đồng bộ các chức năng, tiện ích đô thị. Với tốc độ đi bộ giả định 4-5km/giờ, chiều dài tuyến đi bộ 500m tương ứng khoảng 6-8 phút, 1.000m khoảng 12-15 phút, còn 2.000m khoảng 24-30 phút, chưa tính thời gian chờ qua đường và di chuyển trong nhà ga.
Tại Singapore, hướng dẫn tiếp cận giao thông công cộng tham chiếu khoảng 800m hoặc 10 phút đi bộ đến ga MRT. Chương trình TOD của bang New South Wales (Australia) sử dụng phạm vi đi bộ 400m quanh những ga được lựa chọn.
Trên cơ sở ranh quy hoạch TOD được xác định theo Nghị quyết số 56, cơ cấu sử dụng đất được nghiên cứu theo hướng phát triển hỗn hợp, kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng, hạ tầng xã hội và không gian công cộng, gắn với khả năng tiếp cận nhà ga.
Tạo thuận tiện cho người dân
Theo TS Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế - Quản lý TPHCM, thành phố nên xây dựng từng loại hình TOD riêng cho từng khu vực: khu trung tâm cần chỉnh trang, khu dân cư hiện hữu, khu đô thị mới... Mỗi loại hình có chỉ tiêu khác nhau về mật độ, hệ số sử dụng đất...
PGS-TS LÊ TRUNG CHƠN, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển bền vững, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho rằng, nên nhìn nhận TOD đúng với bản chất là mô hình tổ chức những hoạt động cư trú, việc làm, dịch vụ và không gian công cộng trong mối liên hệ chặt chẽ với mạng lưới giao thông công cộng.
Vấn đề cốt lõi là tổ chức không gian quanh ga metro để người dân thuận tiện hơn trong sinh hoạt, tiếp cận việc làm và dịch vụ tốt hơn, đồng thời có thể sử dụng giao thông công cộng hàng ngày.
Bà Lê Hoàng Lan Như Ngọc, Giám đốc cấp cao, Trưởng bộ phận Tư vấn Chiến lược, Cushman & Wakefield Việt Nam, nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của việc phát triển TOD là nâng cao khả năng tiếp cận, hiệu quả sử dụng đất và năng suất của đô thị.
Trong khi khu vực trung tâm thành phố tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, các khu vực dọc tuyến metro số 1 có tiềm năng phát triển thành những trung tâm việc làm, thương mại và dịch vụ mới.
