TPHCM cần tiếp tục đi trước, mở đường

Ngày 2.7, tại Hội trường Thống Nhất, Thành ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026).

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh bước vào kỷ nguyên mới, thành phố không được phép bằng lòng với những thành tựu đã đạt được. TPHCM không chỉ đồng hành cùng sự phát triển của đất nước mà còn phải tiếp tục là địa phương đi trước, mở đường, mạnh dạn thử nghiệm các mô hình mới, tạo đột phá và lan tỏa tinh thần tiên phong.

Tầm nhìn đặt ra là xây dựng TPHCM trở thành siêu đô thị chiến lược đa trung tâm, đa cực, có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố cần dựa trên sáu yếu tố mang tính quyết định, gồm: Tư duy mới, thể chế mới, hạ tầng mới, quản trị mới, đội ngũ cán bộ mới và phương thức tổ chức thực hiện mới.

Trong sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo, nổi bật là yêu cầu TPHCM quy hoạch không gian phát triển theo hướng đa trung tâm, hiện đại, xanh và thông minh; tăng cường kết nối với Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên cũng như các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hạ tầng phải đi trước một bước nhưng cần đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả. Thành phố cần ưu tiên phát triển hệ thống giao thông công cộng, đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, cao tốc, cảng biển, trung tâm logistics, cùng hạ tầng số, năng lượng, y tế, giáo dục, văn hóa, nhà ở, các công trình chống ngập và mở rộng không gian xanh.

Bên cạnh đó, TPHCM cần đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, lấy khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế dữ liệu làm động lực chủ yếu. Thành phố cần phát triển mạnh trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế biển, du lịch, y tế, giáo dục và công nghiệp văn hóa; đồng thời tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển và người trẻ phát huy sức sáng tạo, cống hiến.

Thiết kế lại không gian tăng trưởng cho TPHCM

TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn - chuyên gia quy hoạch đô thị - chia sẻ, ông đặc biệt tâm đắc với nhóm nhiệm vụ về quy hoạch không gian phát triển và đầu tư hạ tầng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo. Theo ông Sơn, đây không chỉ là định hướng cho TPHCM trong giai đoạn trước mắt, mà còn là tầm nhìn phát triển của một siêu đô thị có sức cạnh tranh trong khu vực trong nhiều thập niên tới.

Ông Sơn cho rằng, trước khi mở rộng địa giới hành chính, TPHCM đã định hướng phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm với khu vực trung tâm và các đô thị vệ tinh. Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, mô hình này được mở rộng thành cấu trúc đô thị đa cực, trong đó Bình Dương là cực tăng trưởng phía Bắc với thế mạnh về công nghiệp công nghệ cao, còn khu vực Cần Giờ - Bà Rịa - Vũng Tàu trở thành cực kinh tế biển, cảng biển và du lịch. Đồng thời, TPHCM có điều kiện tăng cường liên kết với Đồng Nai, Tây Ninh để hình thành không gian phát triển vùng chặt chẽ hơn.

Theo ông Sơn, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) chính là chìa khóa để thiết kế lại không gian tăng trưởng của TPHCM. TOD không đơn thuần là phát triển đô thị quanh các ga metro mà là tổ chức không gian đô thị đa trung tâm dựa trên hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn. Các tuyến metro, đường sắt, cao tốc, đường thủy và hàng không sẽ trở thành động lực hình thành các cực tăng trưởng và những đô thị mới.

Đặc biệt, khi sân bay Long Thành đi vào khai thác, TPHCM sẽ có cơ hội mở rộng không gian phát triển sang Đồng Nai. Dù sân bay đặt tại Đồng Nai, phần lớn nhu cầu khai thác dự kiến vẫn đến từ TPHCM và vùng đô thị lân cận. Nếu hạ tầng kết nối được đầu tư đồng bộ, khu vực này sẽ hình thành một không gian đô thị liên hoàn, góp phần giãn dân, phân bổ lại các hoạt động kinh tế và giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Ông Sơn cũng cho rằng, việc mở rộng không gian phát triển sẽ giúp TPHCM tái cấu trúc đô thị theo hướng cân bằng hơn. Khi hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội được đầu tư đồng bộ, người dân sẽ có thêm lựa chọn về nơi ở và việc làm tại Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu hay Cần Giờ - những địa bàn có quỹ đất lớn, giá nhà hợp lý và nhiều tiềm năng phát triển.

Còn Tiến sĩ Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM - đánh giá, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đổi mới mô hình tăng trưởng là định hướng đúng và kịp thời, không chỉ dành cho TPHCM mà còn gợi mở mô hình phát triển mới cho cả nước trong kỷ nguyên cạnh tranh bằng tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Thắng, nhiều năm qua, TPHCM chủ yếu tăng trưởng dựa vào vốn, đất đai và lao động. Mô hình này đã tạo động lực phát triển nhưng đang dần chạm ngưỡng khi quỹ đất thu hẹp, hạ tầng quá tải, chi phí sản xuất gia tăng và năng suất lao động cải thiện chậm.

"Việc chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế dữ liệu chính là bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, tạo nền tảng để TPHCM tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu" - ông Thắng phân tích.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo ông Thắng, TPHCM cần xây dựng hệ sinh thái thể chế đủ sức cạnh tranh quốc tế với môi trường đầu tư minh bạch, thủ tục hành chính hiện đại, cơ chế thử nghiệm chính sách mới; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp công nghệ, startup và lực lượng lao động trẻ phát huy năng lực đổi mới sáng tạo.

"Khi khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực tăng trưởng, khoa học - công nghệ là nền tảng phát triển và sức sáng tạo của người trẻ được khơi thông, TPHCM không chỉ giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước mà còn có cơ hội vươn lên trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu Đông Nam Á" - ông Thắng nhấn mạnh.

Minh Quân (LDO)

TPHCM đi trước, mở đường trong kỷ nguyên mới