(Dân trí) - Mô hình vận hành mới với số lượng đầu việc nhiều hơn, địa bàn quản lý rộng hơn đã tạo áp lực lớn lên cán bộ, công chức cấp xã, buộc họ phải nỗ lực thích nghi.
Áp lực từ mô hình mới
Sau 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp, anh Phan Ngọc Sang, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hiệp Bình (TPHCM) đã có thói quen có mặt tại văn phòng sớm 30 phút so với giờ làm việc.
“Địa bàn quản lý ở phường mới rộng gấp nhiều lần trước đây. Giờ chúng tôi phải tranh thủ từng giây, từng phút, làm việc liên tục vì khối lượng công việc lớn và áp lực về thời gian”, nam cán bộ nói.
Phường Hiệp Bình hình thành từ việc sáp nhập 3 phường cũ. Từ một cán bộ thuộc phòng văn hóa - xã hội của một phường cũ, anh Sang được điều chuyển làm cán bộ tiếp nhận - hỗ trợ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường mới.
Ở vị trí này, anh Sang phải am hiểu hết các thủ tục hành chính, không chỉ riêng lĩnh vực văn hóa - xã hội mà anh từng quen thuộc nên anh phải cập nhật thêm lượng kiến thức mới rất lớn trong thời gian ngắn để đáp ứng yêu cầu công việc. Do đó, ngoài công việc hàng ngày phải làm, anh Sang dành thêm thời gian ban đêm, ngày nghỉ để bồi dưỡng nghiệp vụ.
Mô hình mới tạo áp lực cho công chức cấp xã phải nỗ lực đổi mới để thích nghi (Ảnh minh họa: Tùng Nguyên).
Chia sẻ tại một buổi tập huấn nghiệp vụ do Sở Nội vụ TPHCM tổ chức, công chức phòng Văn hóa - Xã hội một phường thừa nhận áp lực mà chị phải chịu khi mới chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là rất lớn.
Nguyên nhân là chị có nhiều năm làm công chức lao động cấp quận nhưng phần việc chị phụ trách chỉ là một phần trong lĩnh vực lao động. Đến khi nhận việc ở phòng Văn hóa - Xã hội của phường thì cả mảng lao động chỉ là 1 trong 2 lĩnh vực mà chị phải phụ trách.
Áp lực từ yêu cầu giải quyết tốt công việc cho người dân, chị phải tham gia nhiều khóa học, tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ do Sở Nội vụ tổ chức. Đồng thời, chị còn phải dành thời gian cá nhân để học thêm kiến thức nền tảng của lĩnh vực mới mà mình chưa từng làm.
Chị cho biết: “Ban ngày đi làm, ban đêm tôi phải học thêm nhiều kiến thức khác mới đáp ứng được yêu cầu công việc. Có những thứ mình chưa từng làm, kiến thức nền tảng cũng như quy trình thủ tục còn rất mới, phải học hỏi nhanh trong thời gian ngắn để bắt kịp nhịp độ làm việc”.
Sở Nội vụ TPHCM liên tục tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho công chức cấp xã (Ảnh: Tùng Nguyên).
Việc của dân phải giải quyết ngay
Tháng 10/2025, UBND phường Tân Sơn (TPHCM) tiếp nhận thông tin người dân phản ánh một cơ sở sản xuất bún gây ô nhiễm qua Cổng 1022.
Ngày 15/10/2025, UBND phường tiến hành kiểm tra và lập biên bản vi phạm hành chính. Sang tháng 11/2025, chủ cơ sở có đơn giải trình nên ủy ban chưa ban hành xử phạt hành chính. Đến tháng 12/2025, chủ cơ sở lại xin gia hạn thời gian khắc phục. Trong thời gian này, người dân vẫn phản ánh nên phường liên tục nhắc nhở cơ sở khắc phục.
Đến ngày 30/1, UBND phường Tân Sơn lại tiến hành kiểm tra và thu mẫu xả thải để xét nghiệm. Tiếp đến ngày 5/3, phường lập biên bản vi phạm hành chính. Đến ngày 9/3, chủ cơ sở lại giải trình... Và đến ngày 31/3, UBND phường mới ban hành quyết định xử phạt hành chính cơ sở này.
Đó là khối lượng công việc mà cán bộ UBND phường Tân Sơn phải làm để giải quyết 1 sự vụ xảy ra trên địa bàn. Trong khi đó, mỗi tháng, phường phải xử lý cả trăm vụ việc như vậy.
Ngoài công việc hành chính, công chức cấp xã phải giải quyết nhiều sự vụ trực tiếp (Ảnh: Nguyễn Vy).
Tại phường Tân Bình, mỗi tháng UBND phường phải xử lý khoảng 150 tin báo qua Cổng 1022, mỗi tin báo cần làm các bước xác minh, đề xuất giải pháp, huy động lực lượng giải quyết, phản hồi đến người phản ánh...
Tình trạng này xảy ra tương tự tại các xã, phường khác ở TPHCM. Nguyên nhân là địa bàn rộng, quy mô dân số lớn (từ 100.000 đến hơn 200.000 dân) nên khối lượng công việc trực tiếp mà mỗi xã, phường phải giải quyết là rất lớn.
Phường Bảy Hiền chỉ có hơn 130.000 dân nhưng mỗi ngày phát sinh cả chục trường hợp khai sinh, khai tử chỉ do 1 cán bộ tư pháp phụ trách.
Chỉ riêng một công việc sự vụ là trao bằng chúc thọ cho người cao tuổi ở phường Tân Bình thì có nghĩa trong 1 ngày, cán bộ phường phải tổ chức trao cho hơn 700 cụ tại nhiều nơi.
Phường Hiệp Bình có đến 221.000 dân và có tuyến giao thông lớn cắt ngang địa bàn nên công tác quản lý trật tự đô thị cực kỳ phức tạp, cần nhiều nhân sự. Thời điểm mới thực hiện chính quyền 2 cấp, Chủ tịch UBND phường Hiệp Bình Võ Thanh Bình nhìn nhận thiếu nhân sự là khó khăn lớn nhất của địa phương.
Ông nói: “Nhân sự của chúng tôi nhiều lúc quá tải, không đảm bảo tiến độ công việc. Lực lượng dự phòng không có, nếu ai đó có việc nghỉ đột xuất là trống chỗ, không có người thay thế”.
Tuy nhiên, với tinh thần đảm bảo bộ máy vận hành thông suốt, việc của dân phải ưu tiên giải quyết ngay, phường Hiệp Bình tận dụng lực lượng dân quân thường trực, an ninh cơ sở để làm những công việc như quản lý trật tự, bảo vệ, lái xe... Cán bộ hành chính phải tăng ca, làm thêm giờ là chuyện rất bình thường.
Hiệp Bình là địa bàn có nhiều tuyến giao thông lớn đi qua, lưu lượng đặc biệt lớn (Ảnh: Hoàng Hướng).
Câu chuyện tăng ca, làm thêm giờ không chỉ có ở phường Hiệp Bình mà diễn ra ở hầu hết 168 phường, xã của TPHCM trong những tháng đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Sở Nội vụ TPHCM phải liên tục khảo sát, nghiên cứu, tham mưu, đề xuất UBND Thành phố thực hiện các giải pháp khắc phục mới dần ổn định tổ chức sau 3 tháng vận hành bộ máy mới.
Ngoài các giải pháp của thành phố, bộ máy chính quyền cấp xã ở TPHCM có thể vận hành thông suốt, đảm bảo phục vụ nhân dân và doanh nghiệp có phần đóng góp rất lớn từ sự nỗ lực không ngừng nghỉ của hệ thống cán bộ, công chức cấp cơ sở.
Không ngừng nỗ lực thích nghi
Gần giờ nghỉ trưa, hàng ghế chờ ở Trung tâm phục vụ hành chính công xã Đông Thạnh (TPHCM) vẫn chật kín người ngồi. Với quy mô dân số gần 215.000 người, mỗi ngày trung tâm tiếp nhận và xử lý khoảng 420 bộ hồ sơ hành chính.
Gần hết giờ làm việc nhưng chị Trần Thị Thu Hằng, cán bộ phụ trách lĩnh vực đất đai, vẫn chưa bớt việc. Tranh thủ kết thúc một hồ sơ, chị uống vội ngụm nước để cổ họng bớt ê ẩm vì nói liên tục từ 7h30.
Chị Hằng chia sẻ, kể từ khi vận hành chính quyền 2 cấp, có ngày chị phải tiếp 120-140 lượt người dân. Tính chất công việc phải nói liên tục nên mỗi khi tan làm, nữ cán bộ dường như kiệt sức.
Ở quầy sao y - chứng thực, trung tâm bố trí 3 cán bộ phụ trách xử lý hồ sơ cho người dân nhưng nhiều khi một ô tiếp nhận vẫn có đến 3-4 người đang chờ. Đây là một trong những quầy phải tiếp nhận số lượng hồ sơ lớn nhất tại trung tâm.
Theo chị Hằng, để đáp ứng công việc, cán bộ ở trung tâm phải thu xếp việc nhà phù hợp để đến trụ sở sớm hơn giờ hành chính, ăn trưa vội vàng và chỉ ra về khi hết việc. Thậm chí, có khi họ phải lên văn phòng làm việc cả ngày thứ bảy, chủ nhật để xử lý công việc còn dang dở.
Áp lực công việc rất lớn tại xã Đông Thạnh (Ảnh: Nguyễn Vy).
Anh Lê Trường Quốc Trụ trước đây là cán bộ thuộc khối Đảng của UBND xã Nhị Bình (cũ). Sau ngày sáp nhập, anh Trụ được điều chuyển đến Trung tâm phục vụ hành chính công xã Đông Thạnh làm cán bộ lĩnh vực sao y - chứng thực, phải làm quen với công việc hoàn toàn mới. Đúng thời điểm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc ở cấp xã tăng cao nên anh Trụ đối mặt với áp lực rất lớn.
Trong giai đoạn này, anh Trụ phải rút bớt thời gian dành cho gia đình để tăng cường công việc, không ngại hỏi han, học tập đồng nghiệp và lãnh đạo để làm quen công việc mới.
Anh Phan Ngọc Sang được bố trí làm cán bộ phụ trách quầy tiếp nhận - hỗ trợ ngay lối ra vào Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hiệp Bình. Cả ngày, anh Sang liên tục tiếp dân, trao đổi, giải đáp thắc mắc và thao tác trên máy tính không ngừng tay.
Có khi phải tiếp 2-3 người cùng lúc, anh vừa nhắc từng bước quy trình thực hiện thủ tục cho một người dân, vừa phải dò từng dòng trên hồ sơ của một công dân khác để soát lỗi.
Phường Hiệp Bình đông dân nên khối lượng công việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường rất lớn (Ảnh: Tùng Nguyên).
Đồng hồ điểm 11h30 mà Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hiệp Bình vẫn tiếp nhận thêm người dân tới làm thủ tục. Vậy là cả buổi trưa, cán bộ trung tâm không rời khỏi ghế, mắt vẫn chăm chú với số dữ liệu, hồ sơ cứ dồn dập đến.
Anh Sang chia sẻ: “Với tinh thần làm xong việc mới nghỉ nên nhiều hôm, anh em chúng tôi ngước lên nhìn đồng hồ thì đã qua giờ nghỉ trưa, quên cả việc ăn uống. Thời gian đầu, áp lực tăng cao nhưng chúng tôi đã xác định phải nỗ lực thích nghi. May mắn là đồng nghiệp trong trung tâm luôn hỗ trợ, động viên nhau cố gắng hoàn thành nhiệm vụ”.
Tùng Nguyên, Nguyễn Vy (Báo Dân Trí)
