Chiều 19/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về xây dựng Đề án “Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” và Đề án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật”.

Hai đề án được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật.

Quang cảnh cuộc họp

Theo Bộ Tư pháp, việc ứng dụng AI trong quy trình xây dựng và thi hành pháp luật hiện chưa đồng bộ; hiệu quả khai thác trong phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho người dân, doanh nghiệp còn hạn chế. Vì vậy, việc xây dựng hai đề án là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa chiến lược.

Đề án Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật hướng tới hình thành hạ tầng dữ liệu quốc gia thống nhất, chuẩn hóa, liên thông, làm nền tảng cho quản trị pháp luật thông minh. Đề án AI sẽ khai thác nguồn dữ liệu này để hỗ trợ hoạch định chính sách, soạn thảo văn bản, rà soát chồng chéo và phổ biến pháp luật. Nguyên tắc xuyên suốt là: “Dữ liệu là nền tảng - AI là công cụ hỗ trợ - con người chịu trách nhiệm cuối cùng”.

Để triển khai hiệu quả các nhiệm vụ chuyển đổi số mang tính đột phá, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh kiến nghị Chính phủ cho phép khai thác tối đa các cơ chế đặc thù để triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số mang tính đột phá theo tinh thần Nghị quyết 57. Trong đó, cho thí điểm các vấn đề mới như đặt hàng thực hiện nhiệm vụ, chấp nhận rủi ro và có chính sách miễn trừ trách nhiệm đối với các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp trong trường hợp đề xuất triển khai thử nghiệm ứng dụng công nghệ mới này.

“Đồng thời cho chủ trương để bố trí sử dụng hạ tầng số và dịch vụ điện toán đám mây tại Trung tâm dữ liệu quốc gia Bộ Công an để triển khai các nhiệm vụ giải pháp của đề án trong trường hợp hạ tầng số của Trung tâm dữ liệu quốc gia chưa sẵn sàng”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh đề xuất.

Tham gia góp ý, các bộ, ngành cơ bản thống nhất với sự cần thiết của hai đề án. Các đại biểu cho rằng cần duy trì hai đề án độc lập nhưng phải đồng bộ về kiến trúc và tiêu chuẩn kỹ thuật để tránh đầu tư trùng lặp. 

Đối với việc cung cấp dịch vụ AI trên Cổng Pháp luật quốc gia, Bộ Tài chính thống nhất cung cấp miễn phí các dịch vụ cơ bản phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu cơ chế quản lý phù hợp đối với các dịch vụ khai thác chuyên sâu. Tuy nhiên, việc thí điểm các công nghệ mới phải được thực hiện theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, xác định rõ phạm vi, thời gian và trách nhiệm. 

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cũng nhấn mạnh vai trò nền tảng của dữ liệu liên quan đến về cơ sở dữ liệu cũng như là AI và 2 đề án này có mối liên hệ rất là chặt chẽ với nhau. AI có chạy được thì phải có cơ sở dữ liệu. Nếu không có cơ sở dữ liệu thì không có hệ thống AI nào chạy được. Thế nên, việc xây dựng cơ sở dữ liệu là bước vô cùng quan trọng.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm

“Khi xây dựng cơ sở dữ liệu này thì Bộ Tư pháp chắc chắn phải trao đổi với Bộ Công an để làm sao mà cơ sở dữ liệu khi chúng ta xây dựng phải kết nối được với cơ sở dữ liệu dùng chung của quốc gia. Và thứ nữa là cơ sở dữ liệu này thì nó phải đáp ứng được một cái yêu cầu hiện nay là đúng, đủ, sạch, sống”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm nói.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá cao sự chuẩn bị của Bộ Tư pháp và khẳng định việc sớm ban hành hai đề án là cần thiết nhằm hỗ trợ hiệu quả công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Phó Thủ tướng đồng ý tách riêng hai đề án nhưng yêu cầu xác định rõ vai trò của từng đề án. Cơ sở dữ liệu lớn là nền tảng, còn AI là công cụ khai thác. Hai đề án phải sử dụng chung hạ tầng kỹ thuật, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật và định danh để tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực. Do đây là các dự án có quy mô lớn, phạm vi tác động rộng và chưa có tiền lệ, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu kỹ thẩm quyền phê duyệt và hoàn thiện cơ sở pháp lý, chính trị trước khi triển khai. Về nguồn lực, cần ưu tiên khai thác hạ tầng sẵn có tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia của Bộ Công an, hạn chế thuê dịch vụ bên ngoài nhằm bảo đảm an ninh và chủ quyền dữ liệu.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu bổ sung các giải pháp kiểm soát rủi ro, phòng ngừa nguy cơ bị tác động hoặc điều hướng chính sách khi phụ thuộc vào công nghệ. Đối với Đề án AI, thống nhất đổi tên thành “Ứng dụng AI trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật”; định hướng phát triển một sản phẩm AI pháp luật quốc gia thống nhất, tích hợp nhiều chức năng nghiệp vụ. Đồng thời phải có cơ chế kiểm soát hiện tượng “ảo giác” của AI và xây dựng lộ trình thử nghiệm trước khi vận hành chính thức.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu kết luận cuộc họp

“Cần cân nhắc bổ sung lộ trình vận hành thử nghiệm để đánh giá tác động về đạo đức của AI, tác động về rủi ro đối với cái tính ổn định của hệ thống pháp luật trước khi đưa vào hệ thống và vận hành chính thức, nên có bước thử nghiệm. Theo đó thì chúng ta bám sát nguyên tắc là xác định dữ liệu là nền tảng, không có dữ liệu đúng đủ sạch sống được chuẩn hóa, được làm sạch, quản trị thống nhất thì không thể ứng dụng được AI hiệu quả. AI phải xác định chỉ là công cụ, quyết định vẫn là con người. Con người phải chịu trách nhiệm cuối cùng”, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.

Đồng thời yêu cầu Bộ Tư pháp phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện hồ sơ, lấy ý kiến bằng văn bản trước ngày 25/6, báo cáo Thủ tướng trước ngày 29/6.

Kim Thanh VOV

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Dữ liệu là nền tảng, AI là công cụ hỗ trợ pháp luật