Việc Ban Chấp hành Trung ương khóa 14 tiếp tục ban hành nghị quyết mới về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay tại Hội nghị lần thứ 2 khẳng định rõ sự quan tâm đặc biệt của Đảng và tầm quan trọng của công cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm” trong giai đoạn mới.

Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14. Ảnh: Phạm Thắng

Từ thực tiễn thời gian qua, nhận thức, tư duy, phương pháp, biện pháp, phương châm, nguyên tắc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đã có bước tiến dài, có sự phát triển, trưởng thành, rất cần được đúc kết, khái quát, nâng tầm thành chủ trương, đường lối chung để thực hiện thống nhất. 

Đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đang tập trung triển khai thực hiện nhiều nhiệm vụ đột phá, chiến lược nhằm khơi thông, giải phóng, huy động mọi nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế tăng trưởng hai con số, thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược 100 năm.

Trước bối cảnh tình hình và yêu cầu nhiệm vụ mới, cần có nghị quyết mới với những chủ trương, nhiệm vụ vừa mang tính căn cơ, vừa có sự đột phá để công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thực sự trở thành một nguồn lực quan trọng, cùng với các nguồn lực khác phục vụ phát triển đất nước; đồng thời thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng không buông lỏng, không khoan nhượng với tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. 

Xây dựng đội ngũ cán bộ dĩ công vi thượng

Tinh thần mới của Nghị quyết số 04 có thể khái quát ở bốn điểm nổi bật.

Một là, cùng với mục tiêu xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong nhiều năm. Do vậy, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không được làm cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Quá trình xử lý các vi phạm phải quan tâm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, xử lý sớm các dự án, tài sản liên quan trong các vụ án, vụ việc để đưa vào lưu thông, khai thác, sử dụng nhằm giải phóng nguồn lực cho phát triển; không để xảy ra tình trạng nhiều vụ án, vụ việc đã khép lại nhiều năm nhưng tài sản liên quan vẫn bị đóng băng, gây lãng phí nguồn lực.

Đẩy mạnh phòng, chống lãng phí trong toàn xã hội cả về thời gian, cơ hội, nguồn lực của đất nước, trước hết phải xử lý dứt điểm các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, nguy cơ thất thoát, lãng phí và các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, đơn vị hành chính các cấp; quán triệt tư duy “hạch toán kinh tế”, tính toán hiệu quả xã hội trong xác định và thực hiện các nhiệm vụ của từng cơ quan, tổ chức, nhất là trong đầu tư các công trình, dự án.

Đặc biệt phải hoàn thiện thể chế vừa để không thể tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa tạo môi trường chính trị, pháp lý ổn định để khuyến khích cán bộ, công chức, doanh nghiệp, người dân yên tâm công tác, sản xuất, kinh doanh, dám đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Hai là, sự kết hợp chặt chẽ giữa phòng và chống, nhưng điểm nhấn trong bối cảnh mới là chuyển mạnh sang phòng ngừa. Nghị quyết yêu cầu phải phòng ngừa từ gốc, từ sớm, từ xa, từ chi bộ, cơ sở với tinh thần rất chủ động, đi trước phòng ngừa chứ không phải đi sau xử lý vi phạm.

Đó là, phải phòng ngừa, giám sát ngay từ khâu ban hành chủ trương, chính sách và ngay từ đầu triển khai thực hiện; chủ động nhận diện, dự báo, cảnh báo, xử lý không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn; phòng ngừa không để tái diễn các sai phạm cũ; kiểm soát hiệu quả các điều kiện phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là trong các lĩnh vực then chốt, trọng yếu, lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Từ đó, chủ trương thiết kế, thi hành đồng bộ cơ chế để “không thể, không muốn, không cần”, đưa công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ “cuộc đấu tranh” trở thành “trạng thái vận hành thường xuyên” của cả hệ thống chính trị. 

Trọng tâm phòng ngừa trước hết là hoàn thiện thể chế kịp thời, đồng bộ, khả thi, nghiêm minh, rõ trách nhiệm. Trục xuyên suốt là xây dựng cho được đội ngũ cán bộ dĩ công vi thượng, thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn, nhất là người đứng đầu và ở cấp cơ sở, kiểm soát quyền lực trong vận hành bộ máy chính quyền 3 cấp và trên các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cùng với đó là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để thúc đẩy công khai minh bạch, trách nhiệm giải trình; kiểm soát chặt chẽ, thực chất tài sản thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn và của toàn xã hội; thanh toán không dùng tiền mặt và nhiều giải pháp phòng ngừa khác.

Đặc biệt, lần đầu tiên nghị quyết đặt mục tiêu hướng đến xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia liêm chính. Đây chính là tầm nhìn chiến lược, sâu xa, bởi phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chỉ mang lại hiệu quả bền vững nếu được soi xét dưới góc nhìn văn hóa, coi đây là cuộc cách mạng về văn hóa để xóa bỏ những thứ “cũ kỹ, lạc hậu”, xây dựng những điều “mới mẻ, tốt tươi” như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy. 

Ba là, tiếp tục phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đảm bảo duy trì sức răn đe, giữ vững kỷ luật, kỷ cương đã được thiết lập trong thời gian qua, để cán bộ, đảng viên “không dám” tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tuy nhiên, việc phát hiện, xử lý trọng tâm, trọng điểm, mang tính cảnh tỉnh cao.

Việc xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ nhưng vẫn bảo đảm tính nhân văn, thuyết phục, hiệu quả, đảm bảo thượng tôn pháp luật và mục tiêu phát triển; bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không vì răn đe số ít người vi phạm làm cho số đông người tốt sợ trách nhiệm, không dám làm, từ đó cản trở sự phát triển.

Bốn là, nghị quyết mang tính chủ trương, chiến lược nhưng cũng thể hiện tính cụ thể và tính hành động cao, vừa có những nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, vừa có nhiệm vụ phải triển khai thực hiện ngay để chủ trương của Đảng đi ngay vào cuộc sống. Đặc biệt, nghị quyết yêu cầu phải hoàn thiện thể chế, pháp luật; tuy nhiên, việc này phải thực hiện theo trình tự, thủ tục quy định, không thể làm ngay một sớm một chiều.

Do vậy, trong khi chưa kịp sửa đổi pháp luật có liên quan, Trung ương yêu cầu phải ban hành ngay nghị quyết đặc thù của Quốc hội khóa 16 để thể chế hóa kịp thời các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai, vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo để nhanh chóng thực thi trong thực tiễn.

Nghị quyết 04 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ hoàn thiện nguyên tắc kỷ luật, chuẩn mực hành động của cả hệ thống mà còn là “tuyên ngôn” của Đảng về cuộc đấu tranh chống “giặc nội xâm” trong giai đoạn mới.

Với tinh thần nói ít - làm nhiều như chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, cán bộ, đảng viên và nhân dân đang rất tin tưởng, kỳ vọng, mong chờ “tuyên ngôn” sẽ sớm trở thành hiện thực.

TS Lê Văn Hạnh (Ban Nội chính Trung ương)

'Tuyên ngôn' của Đảng về cuộc đấu tranh chống 'giặc nội xâm' trong giai đoạn mới