Không lấy số lượng nghị quyết làm thước đo

Sáng 21/9, sau phát biểu khai mạc của Chủ tịch HĐND Thành phố, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang đã có bài phát biểu chỉ đạo tại Kỳ họp thứ Năm, HĐND Thành phố khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Đánh giá đây là kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang nhấn mạnh: Luật Phát triển đô thị đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý mới, trao cho Thành phố nhiều thẩm quyền lớn hơn và khả năng chủ động cao hơn trong giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phát triển của một đô thị đặc biệt.

Tuy nhiên, theo Bí thư Thành ủy, việc ban hành nghị quyết không thể chỉ nhằm hoàn thành một yêu cầu về mặt pháp lý. Ý nghĩa lớn hơn là phải biến những quyền hạn Quốc hội đã trao thành cơ chế cụ thể; từ cơ chế khơi thông nguồn lực và từ nguồn lực tạo ra kết quả phát triển thực sự cho Thành phố. “Quyền hạn được trao là điều kiện rất quan trọng, nhưng quyền hạn tự nó không tạo ra kết quả” -  Bí thư Thành ủy chỉ rõ. Nếu Luật đã trao quyền nhưng Thành phố chậm cụ thể hóa; nghị quyết được ban hành nhưng khó thực hiện; chính sách có nhưng người dân, doanh nghiệp không tiếp cận được thì những quyền hạn đó chưa thực sự tạo ra giá trị.

Từ yêu cầu này, người đứng đầu Đảng bộ Thành phố đề nghị HĐND Thành phố không lấy số lượng nghị quyết được thông qua làm thước đo quan trọng nhất của kỳ họp. Thước đo thực chất phải là vấn đề nào của Thành phố được giải quyết sau mỗi nghị quyết. Mỗi chính sách phải bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng pháp luật, thống nhất với hệ thống pháp luật; đồng thời phải rõ đối tượng, rõ điều kiện, rõ trách nhiệm và đủ cụ thể để có thể triển khai ngay trong thực tế.

Bí thư Thành ủy đề nghị đại biểu, khi xem xét từng nghị quyết, phải làm rõ ba câu hỏi: Nghị quyết tháo gỡ được điểm nghẽn nào? Nghị quyết khơi thông được nguồn lực hoặc tạo ra động lực phát triển gì? Cơ quan nào chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện? “Nếu những vấn đề đó chưa rõ thì cần tiếp tục làm rõ trước khi quyết định” - Bí thư Thành ủy nhấn mạnh.

Không tự thu hẹp quyền, nhưng tuyệt đối không vượt giới hạn pháp luật

Một thông điệp đáng chú ý trong phát biểu chỉ đạo là yêu cầu Thành phố phải chủ động khai thác đầy đủ không gian chính sách đã được Quốc hội trao.

Theo Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang, trước đây có những vấn đề Thành phố đã nhận diện, có những công việc Thành phố muốn triển khai nhưng chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý. Khi khuôn khổ pháp lý mới đã được mở ra, cách nghĩ và cách làm cũng phải thay đổi.

Tinh thần được Bí thư Thành ủy xác định rất rõ: không tự thu hẹp quyền của mình, nhưng cũng tuyệt đối không vượt ra ngoài giới hạn của pháp luật; phải chủ động, sáng tạo, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. “Quyền hạn lớn hơn nhất thiết phải đi liền với trách nhiệm lớn hơn” - Bí thư Thành ủy nhấn mạnh.

Yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa khi các nghị quyết trình kỳ họp liên quan đến những nguồn lực có giá trị rất lớn. Trong lĩnh vực tài chính - ngân sách, Thành phố dự kiến xem xét các cơ chế về sử dụng nguồn tăng thu, nguồn thực hiện chính sách tiền lương, nguồn thưởng vượt dự toán và phân bổ nguồn lực cho các chương trình mục tiêu quốc gia.

Trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch và phát triển đô thị, kỳ họp xem xét cơ chế thu hồi cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương quản lý; thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập; lập và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thành phố; quản lý không gian ngầm; quy hoạch khu vực TOD và các chỉ tiêu phát triển đô thị gắn với đường sắt địa phương.

Ở lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiều chính sách được trình nhằm hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; hình thành các trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế; hỗ trợ dự án khởi nghiệp sáng tạo; phát triển hạ tầng đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Các chính sách xã hội cũng được đặt ra khá toàn diện, từ hỗ trợ chi phí điều trị cho trẻ em và người có hoàn cảnh khó khăn mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 5; hỗ trợ nhân viên y tế luân phiên về tuyến cơ sở; hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho người hiến máu tình nguyện đến chính sách tiền ăn cho học sinh dân tộc nội trú và học sinh tại các trường giáo dục chuyên biệt công lập.

Theo Bí thư Thành ủy, tài chính và ngân sách phải được sử dụng hiệu quả hơn; đất đai phải được đưa vào sử dụng đúng mục đích và phát huy giá trị cao hơn; quy hoạch phải thực sự dẫn dắt phát triển, tạo không gian cho đầu tư; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải đi vào sản phẩm, hoạt động sản xuất, kinh doanh và năng suất của nền kinh tế. Các chính sách giáo dục, y tế, nguồn nhân lực phải trực tiếp nâng cao chất lượng sống và chất lượng nguồn nhân lực Thành phố.

Nghị quyết được thông qua mới chỉ là điểm bắt đầu

Không chỉ đặt ra yêu cầu đối với quá trình thẩm tra và quyết định chính sách, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm tổ chức thực hiện sau kỳ họp.

Theo đó, UBND Thành phố và các cơ quan liên quan không được xem việc HĐND Thành phố thông qua nghị quyết là kết thúc công việc. Trái lại, đó mới là điểm bắt đầu của quá trình đưa chính sách vào cuộc sống.

HĐND Thành phố tạo lập hành lang pháp lý; UBND Thành phố chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện; các sở, ngành phải chuyển cơ chế thành công việc và sản phẩm cụ thể; xã, phường, đặc khu là nơi chính sách trực tiếp đi đến người dân và doanh nghiệp.

Do đó, sau kỳ họp, đối với từng nghị quyết phải xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp, công việc phải hoàn thành, sản phẩm phải đạt và kết quả cuối cùng. Không để xảy ra tình trạng nghị quyết đã được ban hành nhưng vẫn không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm; không để công việc đã rõ thẩm quyền mà các cơ quan vẫn hỏi lẫn nhau, xin ý kiến vòng quanh; càng không thể để quyền đã được giao nhưng người được giao quyền lại không dám sử dụng. Đáng chú ý, Bí thư Thành ủy yêu cầu chuyển mạnh từ đánh giá bằng quy trình sang đánh giá bằng kết quả có thể định lượng.

Chính sách hỗ trợ phải xác định được có bao nhiêu đối tượng thực sự được thụ hưởng. Cơ chế mới phải làm rõ có bao nhiêu vướng mắc được tháo gỡ, bao nhiêu dự án được triển khai. Thủ tục mới phải chỉ ra giảm được bao nhiêu thời gian, bao nhiêu chi phí. Nguồn lực mới phải đánh giá được khả năng huy động thêm nguồn lực xã hội. Và quan trọng nhất, người dân, doanh nghiệp phải cảm nhận được sự thay đổi. Cái gì đo được thì phải đo. Có đo lường mới đánh giá đúng kết quả; có đánh giá đúng kết quả mới xác định đúng trách nhiệm - Bí thư Thành ủy nhấn mạnh.

Bảo vệ người dám làm đúng, xử lý nghiêm việc lợi dụng chính sách

Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang đồng thời yêu cầu tăng cường giám sát việc thực hiện nghị quyết, gắn phân cấp, phân quyền với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.

Vai trò của HĐND Thành phố không kết thúc khi nghị quyết được biểu quyết thông qua. Thường trực HĐND, các Ban HĐND và từng đại biểu phải tiếp tục theo dõi, giám sát đến cùng việc tổ chức thực hiện những chính sách quan trọng đã được quyết định. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân phải sống trong thực tiễn - Bí thư Thành ủy nhấn mạnh.

Khi quyền hạn được mở rộng, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cũng phải cao hơn. Quan điểm của Thành phố là cán bộ quyết định đúng thẩm quyền, đúng quy định, công khai, minh bạch, không vụ lợi, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung thì phải được bảo vệ và tạo điều kiện thực hiện nhiệm vụ.

Thành phố không thể yêu cầu cán bộ đổi mới, sáng tạo nhưng khi họ thực hiện đúng quy định, vì lợi ích chung và gặp khó khăn lại để họ tự xoay xở. Ngược lại, những trường hợp lợi dụng cơ chế, chính sách để vụ lợi, phục vụ lợi ích nhóm, gây thất thoát, lãng phí nguồn lực phải bị xử lý nghiêm.

Theo Bí thư Thành ủy, bảo vệ người dám làm đúng và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng quyền lực không mâu thuẫn với nhau. Đây là hai mặt của cùng một yêu cầu: quyền hạn phải đi cùng trách nhiệm và trách nhiệm phải được kiểm chứng bằng kết quả.

Quang cảnh kỳ họp

Phát huy trách nhiệm cao nhất triển khai Luật Phát triển đô thị

Khép lại phát biểu chỉ đạo, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang một lần nữa nhấn mạnh: Luật Phát triển đô thị đã trao cho Thành phố thêm thẩm quyền, thêm công cụ và mở ra không gian phát triển mới. Nhưng cơ hội tự nó không tạo ra kết quả; luật không thể làm thay bộ máy thực thi và nghị quyết cũng không thể tự mình tạo ra sự phát triển. Yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là năng lực thực thi và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, từng cán bộ được giao nhiệm vụ.

Bí thư Thành ủy đề nghị đại biểu HĐND Thành phố phát huy cao nhất trách nhiệm trước Đảng bộ, chính quyền, cử tri và Nhân dân Thành phố; nghiên cứu kỹ từng nội dung, thảo luận dân chủ, thẳng thắn; quyết định đúng, quyết định kịp thời và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. “Quyền hạn đã có; cơ chế đang được cụ thể hóa; nguồn lực và tiềm năng của Thành phố còn rất lớn. Việc còn lại là chúng ta sử dụng những quyền hạn đó như thế nào, tổ chức những nguồn lực đó ra sao và cuối cùng tạo được những sản phẩm cụ thể gì cho sự phát triển của Thành phố và cuộc sống của Nhân dân”.

Thông điệp của Bí thư Thành ủy không chỉ là yêu cầu về tiến độ. Đó còn là lời nhắc về trách nhiệm chính trị của từng cơ quan và mỗi cán bộ trước cơ hội phát triển mới của TP. Hồ Chí Minh.

Kỳ họp thứ Năm không chỉ là một kỳ họp để thông qua các cơ chế, chính sách. Đây còn là phép thử đối với năng lực biến thẩm quyền thành hành động, biến cơ chế thành nguồn lực và biến các quyết định của HĐND Thành phố thành những kết quả cụ thể mà người dân, doanh nghiệp có thể nhìn thấy, tiếp cận và thụ hưởng./.

Châu Vũ