Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (ĐB HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang bước vào giai đoạn nước rút. Khi danh sách người ứng cử được công bố, cử tri không chỉ quan tâm “ai trúng cử” mà còn đặt kỳ vọng “ai xứng đáng”.
Phải “đủ tầm”
Tại các hội nghị tiếp xúc giữa cử tri với người ứng cử ĐBQH khóa XVI và ĐB HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, điều người dân quan tâm chính là chất lượng từng người ứng cử. Kỳ vọng “chọn đúng người xứng đáng” của cử tri được thể hiện rất rõ, nhất là khi nhiệm kỳ 2026-2031 được xác định là giai đoạn bản lề để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển lớn của đất nước.

Cử tri xã Tân Nhựt nghiên cứu tiểu sử, chương trình hành động những người ứng cử ĐBQH khóa XVI và ĐB HĐND TPHCM nhiệm kỳ 2026-2031 ẢNH: HOÀNG HÙNG
Trước đó, phát biểu tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, ĐBQH và ĐB HĐND phải thực sự là người đại diện trung thành của nhân dân, nói tiếng nói của dân, lo việc của dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của dân. Việc lựa chọn, giới thiệu nhân sự phải bảo đảm tìm được những người thật sự tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành với Tổ quốc và nhân dân, đủ điều kiện sức khỏe, thời gian để tham gia và hoàn thành tốt trọng trách khi trúng cử.
Như vậy, tiêu chuẩn ĐB trong giai đoạn mới không dừng ở việc “đủ điều kiện” mà phải “đủ tầm”; vừa vững vàng về chính trị, ĐB vừa có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; có khả năng tham gia hoạch định chính sách mang tính kiến tạo phát triển, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.
Trao đổi về vấn đề này, đồng chí Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM, nhấn mạnh, cần nhận diện đúng vai trò của Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, quyết định Hiến pháp, pháp luật và các vấn đề quan trọng của đất nước.
Theo đồng chí, hiện vẫn có ĐB còn thiên về phản ánh vấn đề địa phương, trong khi trách nhiệm cốt lõi là nhìn nhận và xử lý vấn đề ở tầm quốc gia. “ĐB phải biết đi từ thực tiễn địa phương để đề xuất chính sách chung của cả nước, biết kết nối thông tin đa chiều, đa lĩnh vực, tránh cục bộ, phiến diện”, đồng chí Phạm Chánh Trực nêu ý kiến.
Theo kịp thời đại
Trong giai đoạn mới, theo đồng chí Phạm Chánh Trực, ĐB của nhân dân phải làm tốt 2 vấn đề lớn: tham gia xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế; chăm lo về đời sống văn hóa, tinh thần của người dân. Đồng thời, phải thực sự thấm nhuần tinh thần “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, gắn bó mật thiết với nhân dân, hiểu dân, vì dân.
Đối với ĐB HĐND, đồng chí Phạm Chánh Trực nhận xét, dù hoạt động ở phạm vi địa phương, nhưng yêu cầu về năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm vẫn phải đảm bảo ở mức cao. Trong bối cảnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, cùng với việc nhiều cán bộ cấp thành phố được luân chuyển về xã, phường, thì chất lượng ĐB HĐND cấp cơ sở càng phải nâng tầm để thực hiện tốt vai trò quyết định các vấn đề then chốt và giám sát tại địa phương.
Theo dõi khá sát hoạt động của Quốc hội và HĐND TPHCM thời gian qua, Thạc sĩ Vũ Sơn, Viện Nghiên cứu và Tư vấn phát triển vùng (thuộc Đại học Kinh tế TPHCM) cho rằng, khối lượng công việc ngày càng lớn, tính chất ngày càng phức tạp đang đặt ra yêu cầu rất cao đối với các ĐB. Ngoài trình độ học vấn, chuyên môn sâu, ĐB còn phải có khả năng phân tích chính sách, tư duy hệ thống và năng lực dự báo.
Theo Thạc sĩ Vũ Sơn, Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số mạnh mẽ. Ngoài kinh nghiệm làm việc, ĐB cần liên tục cập nhật các xu hướng công nghệ mới cùng tri thức thời đại. ĐB cũng cần thấu hiểu vai trò của công nghệ để tham gia xây dựng các hành lang pháp lý kiến tạo, thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế số, xã hội số và chính quyền số. Đặc biệt, ĐB cần có năng lực làm việc với dữ liệu số, tiếp cận thông tin đa nguồn trên các nền tảng công nghệ và phản biện chính sách trên cơ sở khoa học, khách quan, tránh cảm tính…
Ở góc độ khác, TS Nguyễn Thị Việt Hà, Trường Đại học Sài Gòn, nêu ý kiến, ĐB phải có khả năng “lắng nghe xã hội”. ĐB không chỉ tiếp xúc cử tri theo chương trình mà cần chủ động đi vào đời sống, nhận diện vấn đề từ thực tiễn, từ những lĩnh vực còn nhiều bức xúc. “Khi hiểu đúng, hiểu sâu đời sống người dân, ĐB mới có thể chuyển hóa những kiến nghị thành chính sách cụ thể, khả thi”, TS Nguyễn Thị Việt Hà chia sẻ.
TS Nguyễn Thị Việt Hà cũng nhấn mạnh yêu cầu về tầm nhìn dài hạn. Song song giải quyết vấn đề trước mắt, ĐB còn phải góp phần định hình chiến lược phát triển. Với một đô thị đặc biệt như TPHCM, điều này càng trở nên cấp thiết khi thành phố cần những quyết sách mang tính đột phá để giữ vai trò đầu tàu, tạo động lực cho cả nước.
THU HƯỜNG (BÁO SGGP)