Cụ thể hóa những thẩm quyền mới để tạo động lực phát triển

Sáng 21/9, tại Hội trường Thành phố, HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã khai mạc Kỳ họp thứ Năm - kỳ họp chuyên đề nhằm xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền, phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Tham dự kỳ họp có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang; các đồng chí lãnh đạo Thành phố; đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND Thành phố và đại diện lãnh đạo các cơ quan, đơn vị.

Đồng chí Võ Văn Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ năm

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh cho biết, kỳ họp diễn ra trong thời điểm Thành phố đang tập trung triển khai các chủ trương, chính sách mới; tiếp tục hoàn thiện thể chế, tổ chức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; tạo lập môi trường thuận lợi để khai thác tiềm năng, phát huy lợi thế, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn hiện nay là khẩn trương triển khai Luật Phát triển đô thị, đã được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố, đây không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý, mà còn là cơ hội để TP. Hồ Chí Minh tiếp tục đổi mới tư duy quản lý và phương thức quản trị; huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực; chủ động, sáng tạo giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra trong quá trình phát triển của một đô thị đặc biệt, có quy mô lớn và giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Theo chương trình, HĐND Thành phố sẽ xem xét, quyết nghị 39 nội dung, gồm 29 dự thảo nghị quyết quy phạm pháp luật và 9 dự thảo nghị quyết cá biệt, 01 nội dung về công tac nhân sự. Trong đó, có 24 dự thảo nghị quyết nhằm cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Luật Phát triển đô thị. Đây là khối lượng công việc rất lớn, có phạm vi điều chỉnh rộng, chứa đựng nhiều vấn đề mới, chưa có tiền lệ và liên quan trực tiếp đến những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của Thành phố.

Định hình không gian và phương thức phát triển đô thị trong giai đoạn mới

Trong số các nội dung trình kỳ họp, nhiều dự thảo nghị quyết có vai trò trực tiếp trong việc kiến tạo không gian phát triển mới cho TP. Hồ Chí Minh, như quy hoạch tổng thể Thành phố; quy hoạch đô thị và nông thôn; hoạt động kiến trúc; quy hoạch không gian ngầm; quản lý, khai thác và phát triển công trình ngầm; quy hoạch khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng - TOD. HĐND Thành phố cũng xem xét quy định về tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư.

Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh nhấn mạnh: đây là những nội dung mới, có mối liên hệ chặt chẽ với việc tổ chức không gian phát triển, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, hạ tầng, đồng thời định hình phương thức phát triển đô thị của Thành phố trong thời gian tới.

Đối với một đô thị có quy mô dân số, không gian và yêu cầu phát triển ngày càng lớn, quy hoạch không thể chỉ dừng lại ở việc phân định chức năng sử dụng đất. Quy hoạch phải thực sự trở thành công cụ dẫn dắt phát triển, kết nối hạ tầng, tổ chức lại không gian kinh tế và tạo điều kiện huy động các nguồn lực xã hội. Việc xây dựng cơ chế quản lý, khai thác không gian ngầm, phát triển công trình ngầm và các khu vực TOD không chỉ nhằm giải quyết những yêu cầu trước mắt về giao thông, hạ tầng kỹ thuật, mà còn mở ra dư địa phát triển mới, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và năng lực cạnh tranh dài hạn của Thành phố.

Cùng với nhóm chính sách về quy hoạch và phát triển đô thị, kỳ họp xem xét nhiều cơ chế, chính sách liên quan trực tiếp đến giáo dục - đào tạo; y tế; bảo hiểm y tế; phát triển nguồn nhân lực; khoa học, công nghệ; đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; khởi nghiệp sáng tạo và thị trường năng lượng. Trong đó, có các chính sách hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cho một số nhóm người yếu thế, người có hoàn cảnh khó khăn; hỗ trợ nhân viên y tế thực hiện chế độ luân phiên có thời hạn về cơ sở; hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho người hiến máu tình nguyện; cơ chế quản lý, tài chính và đầu tư đối với các cơ sở giáo dục, đào tạo; kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức và người lao động thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.

Kỳ họp cũng xem xét các chính sách mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp; hỗ trợ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; hình thành trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế; hỗ trợ ươm tạo dự án khởi nghiệp sáng tạo và phát triển hạ tầng đổi mới sáng tạo.

Những nội dung này cho thấy phạm vi tác động của kỳ họp không chỉ giới hạn trong quản lý đô thị theo nghĩa truyền thống, mà hướng đến xây dựng một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, trong đó thể chế, quy hoạch, hạ tầng, khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực và chính sách an sinh cùng tạo thành nền tảng phát triển lâu dài.

Đồng chí Nguyễn Văn Dũng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố điều hành phiên chào cờ tại Kỳ họp thứ năm

Chính sách phải giải quyết được vấn đề thực tiễn

Trước khối lượng lớn các nội dung trình kỳ họp, Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh đề nghị các đại biểu dành thời gian nghiên cứu thật kỹ từng dự thảo nghị quyết; tập trung thảo luận những vấn đề cốt lõi, nhất là sự cần thiết ban hành chính sách, phạm vi và đối tượng chịu tác động, nguồn lực thực hiện, tính khả thi và tác động cụ thể đối với người dân, doanh nghiệp.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố, mỗi chính sách triển khai Luật Phát triển đô thị được HĐND Thành phố quyết định tại kỳ họp không chỉ phải đúng quy định, mà quan trọng hơn là phải trả lời được những câu hỏi thực chất: “Chính sách có giải quyết được những vấn đề thực tiễn đang và sẽ đặt ra? Có đủ tính vượt trội để tháo gỡ các điểm nghẽn, huy động và phát huy tối đa các nguồn lực? Có tạo thêm dư địa, động lực và sức bật mới cho sự phát triển không ngừng của Thành phố? Nhất là, có tạo ra chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội để người dân và doanh nghiệp trên địa bàn có thể cảm nhận được?”.

Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt đối với quá trình thẩm tra, thảo luận và quyết định chính sách của HĐND Thành phố. Chất lượng nghị quyết không chỉ được đánh giá ở sự đầy đủ của hồ sơ hay tính chặt chẽ về mặt pháp lý, mà trước hết phải được kiểm chứng bằng khả năng tổ chức thực hiện và hiệu quả mang lại trong thực tế.

Một chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi đúng đối tượng, có đủ nguồn lực, xác định rõ trách nhiệm và có khả năng đi vào cuộc sống ngay sau khi được ban hành. Ngược lại, nếu chính sách không rõ điều kiện áp dụng, thiếu nguồn lực thực hiện hoặc phát sinh thêm thủ tục, nghị quyết khó có thể tạo ra chuyển biến như mong muốn. Vì vậy, việc HĐND Thành phố yêu cầu làm rõ tác động đối với người dân và doanh nghiệp thể hiện sự chuyển biến từ tư duy “ban hành chính sách” sang tư duy “quản trị hiệu quả chính sách”; từ đánh giá đầu vào, quy trình sang đánh giá kết quả và giá trị thực tế.

Đánh giá đầy đủ tính cấp bách và hiệu quả của từng dự án

Bên cạnh nhóm nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị, kỳ họp xem xét các chính sách về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026 - 2030.

HĐND Thành phố cũng xem xét chính sách hỗ trợ tiền ăn cho học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Bà Rịa - Vũng Tàu và học sinh nội trú tại các trường giáo dục chuyên biệt công lập. Đây là những chính sách thể hiện rõ yêu cầu bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và quan tâm đến các nhóm cần được hỗ trợ trong quá trình phát triển.

Đối với nhóm nghị quyết cá biệt, HĐND Thành phố sẽ xem xét chủ trương đầu tư 4 dự án chỉnh trang đô thị khu vực bờ Nam kênh Đôi; dự án hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc Thành phố; chủ trương giao UBND Thành phố làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án xây dựng cầu Rạch Dơi; chuyển mục đích sử dụng rừng để triển khai tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ, dự án cải tạo, nâng cấp, mở rộng đường Nguyễn Văn Linh và dự án khai thác, chế biến đá xây dựng tại mỏ Lô 14A núi Thị Vải.

Chủ tịch HĐND Thành phố đề nghị các đại biểu căn cứ tình hình thực tế, đánh giá toàn diện sự cần thiết, tính cấp bách, hiệu quả đầu tư, khả năng cân đối nguồn lực, tiến độ, phương án tổ chức thực hiện và tác động đến đời sống của người dân trong khu vực dự án trước khi xem xét, quyết định.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng bởi các dự án chỉnh trang đô thị, giao thông, môi trường và hạ tầng kỹ thuật đều cần nguồn lực lớn, thời gian thực hiện dài, tác động trực tiếp đến đời sống, sinh kế và quyền lợi của người dân. Việc quyết định chủ trương đầu tư phải đặt trong tổng thể quy hoạch, khả năng cân đối vốn, tiến độ thực hiện và hiệu quả kinh tế - xã hội; đồng thời phải dự báo đầy đủ tác động, hạn chế tối đa tình trạng dự án chậm triển khai, kéo dài hoặc làm phát sinh khó khăn cho người dân trong khu vực.

Đối với các chính sách hỗ trợ, Chủ tịch HĐND Thành phố yêu cầu phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng mục tiêu, công bằng, minh bạch và khả thi trong thực tế. Nguồn lực ngân sách cần được sử dụng đúng nơi, đúng nhu cầu và tạo ra hiệu quả xã hội rõ ràng.

Các đại biểu thực hiện nghi thức chào cờ tại Kỳ họp thứ năm

Mỗi nghị quyết phải vừa đúng pháp luật, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển

Cùng với các nội dung về thể chế, chính sách và đầu tư phát triển, HĐND Thành phố tiến hành công tác nhân sự thuộc thẩm quyền, bầu bổ sung Phó Chủ tịch UBND Thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030, nhằm bảo đảm công tác chỉ đạo, điều hành của UBND Thành phố được thông suốt, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời gian tới.

Nhấn mạnh kỳ họp có khối lượng công việc lớn, nhiều vấn đề mới, chuyên sâu và phạm vi tác động sâu rộng, Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh đề nghị UBND Thành phố, các Ban của HĐND, các cơ quan tham mưu và đơn vị liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ; báo cáo, giải trình đầy đủ những vấn đề đại biểu quan tâm; cầu thị, nghiêm túc tiếp thu ý kiến để hoàn thiện các dự thảo nghị quyết trước khi trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định.

Đối với các đại biểu HĐND Thành phố, Chủ tịch Võ Văn Minh đề nghị phát huy cao nhất trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm trước cử tri, Nhân dân; thảo luận thẳng thắn, xây dựng; tập trung vào những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, những nội dung có tác động lớn, những vấn đề mới hoặc cần tiếp tục hoàn thiện.

Mục tiêu cuối cùng là mỗi nghị quyết được thông qua tại kỳ họp phải đồng thời đáp ứng hai yêu cầu: bảo đảm chặt chẽ về pháp lý và giải quyết hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra; vừa phục vụ nhiệm vụ phát triển trước mắt, vừa kiến tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của Thành phố.

Thông điệp từ phiên khai mạc cho thấy Kỳ họp thứ Năm không chỉ nhằm cụ thể hóa những thẩm quyền mới được trao cho TP. Hồ Chí Minh. Quan trọng hơn, đây là bước chuyển từ khuôn khổ pháp lý sang hành động phát triển; từ tiềm năng, lợi thế sang nguồn lực; từ nghị quyết đến những kết quả cụ thể trong đời sống.

Với tinh thần đổi mới, thực chất và trách nhiệm cao, mỗi quyết sách được HĐND Thành phố xem xét tại kỳ họp lần này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển và tạo thêm động lực để TP. Hồ Chí Minh phát triển nhanh, bền vững, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn./.

Châu Vũ