hiệm kỳ 2021-2026, HĐND TP.HCM khóa X đánh dấu các bước ngoặt lịch sử của TP.HCM khi giai đoạn đầu nhiệm kỳ là đại dịch COVID-19 bùng phát. Sau đại dịch, toàn hệ thống chính trị cùng nhân dân quyết tâm phục hồi kinh tế, vừa việc triển khai nhiều chủ trương, chính sách lớn của Trung ương.

TP.HCM đã vượt qua những khúc quanh đầy cam go. Trong tâm dịch, HĐND TP khẳng định được bản lĩnh vững vàng bằng việc ban hành những quyết sách khẩn cấp, nhân văn, trở thành điểm tựa vững chắc cho nhân dân.

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh (bìa trái) cùng Ban Kinh tế - Ngân sách đi khảo sát thực tế, nghe báo cáo tiến độ đầu tư xây dựng, tiến độ giải ngân các dự án, công trình giao thông kết nối trọng điểm tại khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu cũ vào tháng 10-2025. Ảnh: KN

Tạo nền tảng pháp lý cho sự ổn định, phát triển của TP.HCM

Năm 2025 đánh dấu bước phát triển chiến lược đối với TP.HCM khi Quốc hội (QH) thông qua Nghị quyết 202/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, TP.HCM, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu sáp nhập thành một đơn vị hành chính mới có diện tích 6.772,6 km² và dân số hơn 14 triệu người. Việc sáp nhập đã mở ra khả năng khai thác các tiềm năng phát triển cho siêu đô thị TP.HCM.

Quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu cao về hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy, phân cấp - phân quyền. Đặc biệt các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 98 (nay là Nghị quyết 260) của QH đang được vận dụng mạnh mẽ để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo.

Vì vậy, hoạt động của HĐND TP.HCM nhiệm kỳ 2021-2026 càng mang ý nghĩa quan trọng khi vừa phải bảo đảm tính liên tục, thống nhất của hệ thống chính sách, vừa phải đáp ứng yêu cầu điều hành linh hoạt, hiệu quả theo quy mô phát triển mới.

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đánh giá đây là những nhiệm vụ mới, khó, chưa từng có tiền lệ, đòi hỏi bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm rất cao của cả hệ thống chính trị. Trong bối cảnh đó, HĐND TP khóa X đã thể hiện rõ vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, chủ động rà soát, ban hành rất nhiều nghị quyết nhằm hoàn thiện thể chế sau khi hợp nhất ba tỉnh, thành.

Theo người đứng đầu Đảng bộ TP.HCM, đây là một khối lượng công việc rất lớn, thể hiện rõ tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm chính trị cao, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho sự ổn định và phát triển của TP.

HĐND TP.HCM đã không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, chủ động, kịp thời quyết định nhiều vấn đề quan trọng, cấp bách. Đồng thời, tăng cường hoạt động giám sát chất vấn, theo dõi và đôn đốc việc thực hiện các nghị quyết, kiến nghị sau giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng điều hành của chính quyền.

Ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch HĐND TP.HCM (thứ hai từ trái), khảo sát tình hình hoạt động tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Nhà Bè vào tháng 7-2025. Ảnh: THUẬN VĂN

Công tác tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, xử lý và theo dõi việc giải quyết các vấn đề kiến nghị, phản ánh của nhân dân tiếp tục được chú trọng, từng bước đi vào nề nếp và thực chất hơn.

Hoạt động của Thường trực HĐND, các ban HĐND, các tổ ĐB HĐND và từng đại biểu (ĐB) HĐND ngày càng có sự đồng bộ, nhịp nhàng và chặt chẽ, phát huy rõ nét vai trò, trách nhiệm. Điều này góp phần quan trọng vào việc giữ vững ổn định tình hình an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy phục hồi và phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống và tinh thần của nhân dân TP. Đặc biệt là đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền đô thị hai cấp tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và vì nhân dân phục vụ.

 HĐND TP.HCM luôn bám sát thực tiễn đời sống kinh tế - xã hội, duy trì thường xuyên mối liên hệ với cử tri thông qua các hình thức tiếp xúc trước và sau kỳ họp, tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, theo ngành, giới, chủ động tham khảo kinh nghiệm trong nước và quốc tế. Nhờ đó, chất lượng ban hành nghị quyết từng bước được nâng cao theo hướng kịp thời, đúng pháp luật, sát thực tiễn và phù hợp với nguyện vọng của nhân dân.

Hệ thống nghị quyết của HĐND TP trong nhiệm kỳ tạo tác động rõ nét đến phát triển kinh tế - xã hội thông qua ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù đô thị lớn, kịp thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn trong quản lý nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng đời sống.

Các đại biểu HĐND TP.HCM khóa X (kỳ họp chuyên đề thứ 23) nhất trí thông qua các nghị quyết, chính sách phát triển kinh tế - xã hội TP. Ảnh: THUẬN VĂN

Trong nhiệm kỳ qua, HĐND TP đã thông qua hơn 1.700 nghị quyết. Nhiều nghị quyết quan trọng trong các lĩnh vực đầu tư công, đất đai, phát triển hạ tầng giao thông, chỉnh trang và phát triển đô thị, giáo dục - đào tạo, y tế, chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính… đã tạo nền tảng ổn định cho quá trình phát triển bền vững.

Các chính sách an sinh xã hội như hỗ trợ các đối tượng yếu thế, phát triển nhà ở xã hội, chăm lo đời sống công nhân, người lao động… đã góp phần bảo đảm công bằng xã hội, ổn định đời sống và củng cố niềm tin của người dân.

Các nghị quyết về cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, khuyến khích khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo góp phần hình thành môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, nâng cao năng lực cạnh tranh và sức hấp dẫn của TP.HCM. Đúc kết nhiệm kỳ, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh cho rằng các nghị quyết được ban hành là “đường băng” quan trọng để TP.HCM “cất cánh”.

HĐND TP.HCM đã chính thức ra mắt nền tảng Ứng dụng "HĐND số TP.HCM" và Cổng thông tin điện tử HĐND TP.HCMm, cuối tháng 12-2025. Ảnh: TRẦN LINH

Giám sát, tái giám sát, chất vấn để làm rõ trách nhiệm

Năm 2025, khi QH ban hành Nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, sáp nhập ba địa phương, hình thành TP.HCM mới với quy mô diện tích, dân số và không gian phát triển rất lớn. Trong bối cảnh đó, HĐND TP.HCM vừa phải hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ theo luật định, vừa phải chủ động đổi mới phương thức hoạt động, thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với khối lượng công việc lớn, phạm vi quản lý rộng và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao.

Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, HĐND TP.HCM đã chủ động rà soát hơn 1.600 nghị quyết của ba địa phương. Các kỳ họp, kỳ họp chuyên đề được tổ chức để ban hành mới, sửa đổi hoặc bãi bỏ các nghị quyết không còn phù hợp, bảo đảm không để khoảng trống pháp lý.

Trong nhiệm kỳ, HĐND, Thường trực HĐND và các ban đã tổ chức 138 chuyên đề giám sát với khoảng 730 cuộc giám sát trực tiếp các sở, ngành, địa phương. Nội dung giám sát tập trung vào những lĩnh vực, vấn đề được cử tri quan tâm như quản lý đất đai, đầu tư công, giải ngân vốn, cải cách hành chính, y tế cơ sở, an sinh xã hội, giải quyết kiến nghị của cử tri và khiếu nại, tố cáo của công dân.

Chủ tịch HĐND TP.HCM Nguyễn Thị Lệ (thời điểm chưa sáp nhập) cùng các sở, ngành liên quan đi khảo sát ranh mốc đường vành đai 3, địa phận TP Thủ Đức vào tháng 3-2023. Ảnh: NGUYỄN TIẾN

Điểm nổi bật là hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ này được gắn chặt với giải trình, tái giám sát và theo dõi việc thực hiện kết luận. Nhiều nội dung được đưa trở lại kỳ họp để thảo luận, chất vấn, qua đó làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và thúc đẩy việc khắc phục hạn chế trong thực tiễn.

HĐND TP cũng tổ chức 1.668 cuộc tiếp xúc cử tri, trong đó có 85 cuộc theo chuyên đề, tiếp nhận 4.678 ý kiến, kiến nghị với tỉ lệ giải quyết đạt 78%. Hình thức tiếp xúc được đa dạng hóa, ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức trực tuyến, giúp mở rộng đối tượng và tăng tính tương tác.

 Các chương trình đối thoại như “Dân hỏi - Chính quyền trả lời”, “Đối thoại cùng chính quyền thành phố”, chương trình “Đối thoại với cử tri”… tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành diễn đàn công khai, minh bạch, giúp nhân dân giám sát việc giải quyết của chính quyền.

Công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo được duy trì nghiêm túc. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay đã tiếp 2.828 lượt công dân, tiếp nhận và xử lý 8.589 đơn thư, tỉ lệ xử lý đạt 100%.

Thường trực HĐND TP.HCM cũng phát huy tốt vai trò trung tâm điều hòa, phối hợp giữa các ban, các tổ ĐB và ĐB HĐND, duy trì nền nếp các phiên họp định kỳ, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh thuộc thẩm quyền.

Các ban HĐND hoạt động ngày càng chuyên sâu, nâng cao chất lượng thẩm tra, giám sát, tổ chức nhiều cuộc khảo sát, giám sát chuyên đề theo đúng lĩnh vực phân công. Trong nhiệm kỳ, các ban đã thẩm tra hơn 1.500 nội dung, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng nghị quyết.

Hoạt động của ĐB và các tổ ĐB HĐND ngày càng gắn bó với địa bàn, với cử tri. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn TP có 7.091 ĐB HĐND cấp xã, cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức bộ máy theo quy định.

Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh giám sát việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại phường Tam Bình vào tháng 7-2025. Ảnh: THUẬN VĂN

Nâng cao chất lượng quyết định chính sách

Theo Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh, nhiệm kỳ tới HĐND cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, bám sát thực tiễn đời sống, bảo đảm các quyết định hợp hiến, hợp pháp, phù hợp với định hướng phát triển của TP. Đồng thời, tăng cường tính dự báo, đánh giá tác động chính sách, đề cao kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện.

Ông Võ Văn Minh cũng lưu ý nâng tầm giám sát và chất vấn, coi đây là “đòn bẩy” để không ngừng nâng cao năng lực quản trị đô thị, nhất là các lĩnh vực nhạy cảm, những vấn đề còn nhiều vướng mắc, khó khăn, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân và sức cạnh tranh của TP. Cùng với đó, phải công khai, minh bạch kết quả giám sát; nâng cao chất lượng chất vấn, tranh luận, giải trình và kiên quyết theo dõi đến khi có chuyển biến thực chất.

Quan trọng nhất, HĐND TP.HCM phải gần gũi, gắn bó mật thiết với nhân dân, phải làm cho mỗi cuộc tiếp xúc cử tri thực sự là diễn đàn đối thoại chính sách. Mỗi kiến nghị phải được theo dõi đến kết quả cuối cùng, bảo đảm tinh thần “nghe dân nói - nói dân hiểu - làm dân tin”. Song song đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND, xây dựng đội ngũ đại biểu (ĐB) HĐND TP chuyên nghiệp, bản lĩnh, tận tâm, gần dân.

Chủ tịch HĐND từng gửi gắm, mỗi ĐB cần chủ động học tập, rèn luyện, nâng cao kỹ năng phân tích chính sách, kỹ năng giám sát - phản biện, kỹ năng đối thoại. Ông cũng mong mỗi ĐB sẽ đồng hành chặt chẽ cùng UBND TP.HCM và các cơ quan trong hệ thống chính trị, chung sức xây dựng TP.HCM phát triển nhanh, bền vững, văn minh, hiện đại và nghĩa tình.

Bí thư Thành ủy TP.HCM trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp xây dựng và phát triển TP.HCM” cho các đại biểu HĐND TP.HCM khóa X. Lãnh đạo TP.HCM cũng trao kỉ niệm chương tri ân các đại biểu đóng góp cho sự phát triển của TP.HCM, tại hội nghị tổng kết công tác HĐND TP.HCM khoá X ngày 27-12-2025. Ảnh: TRẦN LINH

Nhìn nhận những kết quả của HĐND TP.HCM khóa X, nhiệm kỳ 2021-2026 là nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nói yêu cầu đặt ra với HĐND trong bối cảnh mới là phải nâng cao hơn nữa tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân; hành động quyết liệt, hiệu quả, chủ động đi đầu trong việc cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và các nghị quyết của QH.

 Trong đó có việc nâng cao hơn nữa chất lượng quyết định chính sách, hiệu quả giám sát và năng lực dự báo, phản ứng chính sách trước những vấn đề mới phát sinh từ đặc điểm của một đô thị đặc biệt. Ông tin tưởng mỗi ĐB HĐND TP.HCM sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, đổi mới, trách nhiệm, hoàn thành tốt vai trò cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.

THANH TUYỀN (BÁO PHÁP LUẬT)

Dấu ấn HĐND TP.HCM khóa X: Từ trách nhiệm đến tinh thần hành động