Giỗ Tổ Sân khấu, nhằm ngày 12/8 âm lịch hằng năm, từ lâu đã trở thành một nét văn hóa đặc biệt của giới nghệ sĩ. Đây là thời khắc những người làm nghề lắng lại giữa nhịp sống sôi động, thành kính hướng về Tổ nghiệp, tri ân những thế hệ đi trước đã đặt nền móng cho sân khấu Việt Nam.

Đoàn công tác lãnh đạo Hội đồng nhân dân Thành phố do ông Huỳnh Thanh Nhân, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố làm Trưởng đoàn, đã đến thăm, dâng hương và chúc mừng các nghệ sĩ nhân ngày Giỗ Tổ Sân khấu
Nhà Hát Nghệ Thuật Hát Bội TP.HCM

Nhưng Giỗ Tổ không chỉ là một nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh. Với người nghệ sĩ, đó còn là dịp nhắc nhớ về đạo lý nghề nghiệp, về trách nhiệm gìn giữ những giá trị chân - thiện - mỹ và trao truyền tinh hoa nghệ thuật cho thế hệ kế tiếp. Trong bối cảnh đời sống văn hóa ngày càng đa dạng, phương thức thưởng thức nghệ thuật thay đổi nhanh chóng, việc giữ cho sân khấu truyền thống tiếp tục có khán giả, có người kế nghiệp và có không gian sáng tạo đang đặt ra những yêu cầu mới.

Đoàn công tác lãnh đạo Hội đồng nhân dân Thành phố dâng hương tại Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ 5B

Từ câu chuyện của người làm nghề, vấn đề bảo tồn sân khấu truyền thống vì thế không thể chỉ dừng ở việc gìn giữ những giá trị đã có, mà cần được đặt trong một hệ sinh thái văn hóa có khả năng nuôi dưỡng sáng tạo. Một vở diễn muốn đến được với công chúng cần có đội ngũ sáng tác, nghệ sĩ biểu diễn, đạo diễn, thiết kế, kỹ thuật; cần nguồn lực để dàn dựng, quảng bá và tổ chức biểu diễn; đồng thời cần những cơ chế phù hợp để các đơn vị nghệ thuật có thể duy trì hoạt động lâu dài.

Hình Tư liệu

Những năm qua, HĐND TP.HCM đã từng bước cụ thể hóa sự quan tâm đối với lĩnh vực văn học, nghệ thuật bằng các quyết sách phù hợp. Năm 2023, HĐND Thành phố ban hành chính sách về nội dung, mức chi giải thưởng đối với các cuộc thi, liên hoan, cuộc vận động sáng tác văn học, nghệ thuật chuyên nghiệp, trong đó có Liên hoan Sân khấu TP.HCM và Cuộc thi tài năng diễn viên sân khấu cải lương Trần Hữu Trang.

Đến cuối năm 2025, chính sách tiếp tục được hoàn thiện tại Nghị quyết số 77/2025/NQ-HĐND ngày 23/12/2025, quy định nội dung và mức chi cho các hoạt động văn học, nghệ thuật chuyên nghiệp trên địa bàn Thành phố. Đáng chú ý, đối với Liên hoan Sân khấu TP.HCM, nghị quyết quy định mức chi giải thưởng đối với tác phẩm, vở diễn và các thành phần sáng tạo như đạo diễn, tác giả, thiết kế, âm nhạc, diễn viên. Những quy định này góp phần tạo thêm động lực cho hoạt động sáng tạo, tôn vinh giá trị lao động nghệ thuật và khuyến khích các tác phẩm có chất lượng đến với công chúng.

Từ những chính sách đã được ban hành, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là tiếp tục nghiên cứu những cơ chế sát hơn với đặc thù hoạt động sân khấu, nhất là cơ chế hỗ trợ sáng tác, dàn dựng, quảng bá và đưa tác phẩm đến với công chúng. Trong đó, việc nghiên cứu đặt hàng các chương trình, vở diễn, sản phẩm sân khấu hóa có chất lượng, gắn với lịch sử, văn hóa, con người Thành phố và những giá trị truyền thống của dân tộc, có thể mở thêm một hướng đi để kết nối giữa nhiệm vụ phục vụ đời sống tinh thần của Nhân dân với mục tiêu bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống. Nếu được xây dựng phù hợp với quy định pháp luật và đặc thù sáng tạo nghệ thuật, cơ chế đặt hàng không chỉ tạo thêm những sản phẩm văn hóa có giá trị phục vụ công chúng, mà còn góp phần tạo “đầu ra” cho lao động sáng tạo, giúp các đơn vị nghệ thuật có điều kiện đầu tư dài hơi, nghệ sĩ có thêm cơ hội sống được bằng nghề; qua đó duy trì lực lượng kế cận và tạo sức sống mới cho những loại hình sân khấu truyền thống.

Đây cũng là vấn đề cần được nhìn nhận từ nhu cầu của cả hai phía: công chúng cần những sản phẩm nghệ thuật có chất lượng, có giá trị tư tưởng và thẩm mỹ; trong khi nghệ thuật truyền thống cần không gian biểu diễn, nguồn lực sáng tạo và một cơ chế đủ sức nâng đỡ để không bị đứt gãy mạch truyền nghề.

Trong quá trình đó, vai trò của HĐND Thành phố và Ban Văn hóa - Xã hội có ý nghĩa quan trọng. Thông qua hoạt động khảo sát, giám sát, thẩm tra và quyết nghị, cơ quan dân cử có điều kiện tiếp nhận những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, lắng nghe tiếng nói của văn nghệ sĩ, các đơn vị nghệ thuật và công chúng, từ đó góp phần hoàn thiện chính sách.

Sự hiện diện của lãnh đạo HĐND Thành phố trong ngày Giỗ Tổ Sân khấu vì thế không chỉ mang ý nghĩa thăm hỏi, động viên người làm nghề. Đó còn là sự kết nối giữa truyền thống và trách nhiệm kiến tạo chính sách; giữa việc tri ân những người đi trước với việc tạo dựng điều kiện để những giá trị ấy tiếp tục được trao truyền./.

Lan Phương