Thảo cầm viên Sài Gòn, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

- TS NGUYỄN HỮU HOÀNG, Học viện Chính trị khu vực II:

Đột phá từ hệ thống thể chế vượt trội và bộ máy thực thi

Điểm khác biệt cốt lõi của nghị quyết lần này là sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy: Trung ương thiết kế hẳn một hệ thống thể chế vượt trội cho thành phố. Trong đó, chủ trương xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được định vị là khâu đột phá, tạo khung pháp lý vượt trội để khơi thông mọi nguồn lực. Những điểm nghẽn dai dẳng của TPHCM suốt 2 thập niên qua sẽ được tháo gỡ thông qua việc phân cấp, phân quyền triệt để.

Nghị quyết cũng trao cho TPHCM quyền chủ động thực chất, cho phép tự quyết biên chế tăng thêm không quá 20% chỉ tiêu Trung ương giao và thử nghiệm mô hình nhân lực linh hoạt. Đây là tín hiệu cho thấy Trung ương đặt niềm tin, kỳ vọng và sẵn sàng để TPHCM tự chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng, thay vì chỉ chịu trách nhiệm về quy trình như trước đây.

Tuy nhiên, để thu hẹp khoảng cách từ nghị quyết đến thực tiễn, TPHCM cần hành động ngay. Việc cấp bách đầu tiên là sớm thể chế hóa các cơ chế này thành pháp luật cụ thể; đồng thời thành phố phải xây dựng được bộ máy thực thi đủ năng lực, với chính sách “nhân lực chiến lược” rõ ràng: tuyển dụng theo năng lực, đãi ngộ theo thị trường và miễn nhiệm theo hiệu suất. Có thể học hỏi mô hình của Singapore trong việc hợp tác cùng các tập đoàn công nghệ toàn cầu và áp dụng linh hoạt chính sách thị thực nhân tài. Việc này cần được làm thí điểm ngay tại các sở trọng yếu, như Sở Xây dựng, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính.

Cuối cùng, việc thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá độc lập là điều kiện bắt buộc để các mục tiêu lớn như tăng trưởng GRDP 10%/năm hay kinh tế số chiếm 40% GRDP thực sự thành hình, không dừng lại ở con số báo cáo. Nghị quyết số 09-NQ/TW mở ra cánh cửa rộng nhất từ trước đến nay, mang tầm nhìn đến năm 2075 như một “khế ước” phát triển xuyên thế hệ. Việc triển khai hiệu quả nghị quyết này hay không phụ thuộc vào ý chí và năng lực hành động ngay từ hôm nay.

- Bà TRẦN THỊ MINH HẠNH, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Chánh Phú Hòa, TPHCM:

 Phân cấp mạnh để chính quyền cơ sở phục vụ người dân tốt hơn

Nghị quyết số 09-NQ/TW có nhiều nội dung quan trọng, sát với yêu cầu phát triển của TPHCM trong giai đoạn mới, đặc biệt là các cơ chế về phân cấp, phân quyền và xây dựng đội ngũ cán bộ sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nghị quyết mới đã quan tâm nhiều hơn đến việc đánh giá đúng năng lực, vị trí việc làm, ghi nhận sự đóng góp, tinh thần đổi mới, sáng tạo của đội ngũ cán bộ, công chức trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là động lực quan trọng để cán bộ yên tâm công tác, phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động trong thực thi nhiệm vụ.

Nghị quyết tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở, giúp địa phương chủ động hơn trong giải quyết công việc, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Tôi cho rằng, nghị quyết định hướng xây dựng TPHCM trở thành đô thị đặc biệt toàn cầu, với các cơ chế vượt trội nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững. Các nội dung của nghị quyết có tính liên kết chặt chẽ, đồng bộ giữa phát triển kinh tế với cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản trị đô thị.

- Ông DANNY VÕ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV), Phó Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài - TPHCM:

Biến chính sách thành hành động

Là người gắn bó với cộng đồng doanh nhân Việt kiều nhiều năm, tôi thấy rõ một nghịch lý: TPHCM không thiếu nhân tài, nhưng đang để nhân tài “chảy ra” nhiều hơn “chảy vào”. Chuyên gia kiều bào có tâm huyết muốn về góp sức cho quê hương nhưng gặp ngay rào cản thực tế: thủ tục phức tạp, thiếu cơ chế công nhận kinh nghiệm quốc tế. Các nỗ lực kết nối kiều bào thời gian qua đáng ghi nhận, nhưng thành thật mà nói, phần lớn còn dừng lại ở lời mời gọi. Cơ chế đãi ngộ cụ thể về thuế, quyền cư trú hay tiếp cận vốn vẫn chưa đủ rõ ràng để doanh nhân kiều bào lập kế hoạch hồi hương nghiêm túc.

Tôi đặc biệt hoan nghênh 3 định hướng của nghị quyết: phát triển nhân lực chất lượng cao, phát huy kiều hối vào đầu tư, giữ chân doanh nghiệp FDI tái đầu tư tại chỗ. Đây là lần đầu tiên tôi thấy 3 yếu tố gồm con người, vốn và cơ chế được đặt cạnh nhau trong cùng một nhiệm vụ chính sách. Tư duy đó rất đúng hướng. Điều tôi kỳ vọng nhất là chính sách lần này phải đi từ văn bản đến hành động bằng cơ chế công nhận năng lực quốc tế thực chất, công cụ tài chính biến kiều hối thành vốn đầu tư dài hạn, môi trường pháp lý đủ ổn định để kiều bào dám “cắm rễ” lâu dài tại TPHCM. Chúng tôi sẵn sàng nếu “cánh cửa” thực sự được mở.

 - Ông NGUYỄN TRUNG KHÁNH, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công Nghệ TK 25:

Không gian đột phá cho doanh nghiệp khoa học công nghệ

Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định rõ mục tiêu đưa TPHCM trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ hàng đầu của cả nước. Việc đặt ra chỉ tiêu kinh tế số chiếm 60% GRDP vào năm 2035 là một áp lực thực thi rất lớn. Điều này buộc TPHCM phải dứt khoát chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng cũ dựa vào vốn, lao động giá rẻ sang dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. TPHCM phải xem các công nghệ lõi (điển hình như bán dẫn) là hạ tầng chiến lược, từ đó sớm thiết lập “mô hình kinh tế số sáng tạo địa phương”, tạo ra các biến số công nghệ đột phá nhằm gắn kết chặt chẽ mục tiêu của thành phố với năng lực của doanh nghiệp.

Dưới góc độ cộng đồng doanh nghiệp, tôi cho rằng quy định trao quyền cho TPHCM chủ động thí điểm chính sách với nguyên tắc “thử nghiệm có kiểm soát” là điểm đột phá lớn nhất. Không gian pháp lý chưa có tiền lệ này cho phép các doanh nghiệp khoa học công nghệ được trực tiếp đề xuất, triển khai mô hình mới với “đầu ra thực tế”. Quan trọng hơn, cơ chế này chấp nhận rủi ro, cho phép doanh nghiệp được học hỏi qua thử nghiệm và thất bại. Nỗi sợ “không được phép sai” được tháo gỡ sẽ kích thích các mô hình sáng tạo liên tục ra đời, đồng thời tạo sức hút mạnh mẽ đối với các dòng vốn đầu tư mới.

Có thể nói, Nghị quyết số 09-NQ/TW đã mở ra một không gian hành động đủ rộng để TPHCM thí điểm, dẫn dắt và từng bước chuẩn hóa các mô hình phát triển mới cho cả nước. Đây là cơ hội lớn, song trách nhiệm cũng rất nặng nề. Nếu không chủ động tận dụng tối đa thời cơ này để đưa các mô hình đột phá vào thực tiễn, TPHCM sẽ khó hoàn thành sứ mệnh đi trước và làm mẫu mà nghị quyết đã kỳ vọng.

- Ông NGUYỄN SỸ TUY, ngụ phường Long Trường, TPHCM:

Giải quyết triệt để các vấn đề dân sinh

Qua theo dõi trên báo đài, tôi cảm nhận được Trung ương đang rất quan tâm, tạo điều kiện để TPHCM phát triển mạnh mẽ qua Nghị quyết số 09-NQ/TW. Tôi kỳ vọng những cơ chế, chính sách vượt trội này sẽ giúp thành phố giải quyết triệt để các vấn đề dân sinh bức xúc hàng ngày như kẹt xe, ngập nước và ô nhiễm môi trường. Hiện nay trên địa bàn thành phố còn nhiều điểm xảy ra kẹt xe, nhất là vào giờ tan tầm; có những khu vực hễ mưa lớn là ngập nước, xe chết máy, làm ảnh hưởng rất lớn đến đời sống.

Bên cạnh đó, tôi mong thành phố sẽ giải quyết tốt bài toán nhà ở xã hội cho người lao động và người trẻ. Thế hệ con cái chúng tôi đi làm nhiều năm nhưng rất khó tiếp cận nhà ở vì giá quá cao. Hy vọng trong thời gian tới, thành phố có thêm nhiều dự án nhà ở xã hội với thủ tục vay mua dễ dàng hơn để người lao động có cơ hội an cư. Có chốn ở ổn định, người dân chúng tôi mới thực sự yên tâm lao động, làm ăn và chăm lo cho gia đình.

NHÓM PV

Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị: Hành động ngay để hiện thực hóa thể chế vượt trội