Một trong những nội dung được đoàn công tác đặc biệt quan tâm là kinh nghiệm triển khai Luật Thủ đô và công tác lập, phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm – một trong những đồ án quy hoạch có quy mô và tầm nhìn dài hạn nhất được thực hiện trong thời gian qua.

Đồng chí Nguyễn Văn Thọ, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP.HCM phát biểu tại hội nghị

Kế thừa nền tảng từ Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội năm 2011, Hà Nội đã từng bước chuyển từ tư duy quy hoạch đô thị truyền thống sang tư duy phát triển vùng và quản trị siêu đô thị. Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm không chỉ giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính mà mở rộng không gian nghiên cứu đến toàn bộ Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia và quốc tế. Hà Nội được xác định là đô thị hạt nhân, giữ vai trò dẫn dắt phát triển vùng và kết nối các động lực tăng trưởng.

Đồ án cũng thể hiện tầm nhìn dài hạn với các mốc phát triển đến năm 2035, 2045, 2065, 2085 và xa hơn là tầm nhìn 100 năm. Hà Nội hướng tới trở thành thành phố toàn cầu, có chất lượng sống cao, là trung tâm đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và kinh tế tri thức của khu vực.

Điểm nổi bật của quy hoạch là mô hình phát triển “đa cực, đa trung tâm”, hình thành 09 cực tăng trưởng, 09 trung tâm lớn và 09 trục động lực phát triển nhằm phân bổ lại không gian kinh tế - xã hội, giảm áp lực cho khu vực nội đô và mở rộng dư địa phát triển trong tương lai. Đồng thời, giao thông công cộng và mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) được xác định là động lực chủ đạo để tái cấu trúc đô thị, hình thành các trung tâm phát triển mới. Hà Nội cũng đặt ra định hướng phát triển đô thị đa tầng, khai thác hiệu quả không gian ngầm gắn với hệ thống giao thông công cộng và các khu vực TOD.

Đặc biệt, Thành phố Hà Nội cho thấy kinh nghiệm đáng chú ý về tổ chức thực hiện và tốc độ triển khai. Trên cơ sở cơ chế đặc thù được Quốc hội cho phép, Thành phố đã chủ động ban hành quy trình riêng về lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch. Chỉ trong thời gian ngắn, Hà Nội đã hoàn thành việc xây dựng nhiệm vụ quy hoạch, tổ chức nghiên cứu, lấy ý kiến rộng rãi các bộ, ngành Trung ương, các chuyên gia, Hội đồng thẩm định, Thành ủy và HĐND Thành phố trước khi phê duyệt chính thức. Từ khi phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch đến khi hoàn thành phê duyệt đồ án chỉ diễn ra trong khoảng gần 3 tháng – một tốc độ rất nhanh đối với một đồ án quy hoạch tích hợp quy mô toàn vùng và tầm nhìn kéo dài 100 năm (Quyết định 2512/QĐ-UBND ngày 13 tháng 5 năm 2026 của Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội về Phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm).

Kinh nghiệm của Hà Nội cho thấy việc đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch không chỉ phụ thuộc vào năng lực của đơn vị tư vấn mà quan trọng hơn là sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, quy trình, cơ chế phối hợp và sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp có thẩm quyền. Việc tổ chức lấy ý kiến, thẩm định và hoàn thiện hồ sơ theo hướng song song, thay vì tuần tự như cách làm truyền thống, đã góp phần rút ngắn đáng kể thời gian nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và sự đồng thuận cao.

Đối với TP.HCM, những kinh nghiệm này có giá trị tham khảo quan trọng trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể Thành phố - tầm nhìn 100 năm. Đó là việc xây dựng tầm nhìn dài hạn, tổ chức không gian phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm; lấy giao thông công cộng và TOD làm động lực phát triển; khai thác không gian ngầm như một nguồn lực chiến lược; đồng thời đặt Thành phố trong mối liên kết chặt chẽ với vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và các hành lang kinh tế quốc tế.

Bản đồ quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Hành trình từ Quy hoạch chung năm 2011 đến Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm của Hà Nội cho thấy vai trò của tư duy đột phá, cơ chế đặc thù và quyết tâm hành động trong việc hiện thực hóa những tầm nhìn lớn. Đây là những kinh nghiệm quý giá để TP.HCM tham khảo trong quá trình định hình tương lai của một siêu đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực trong thế kỷ XXI.

Hoàng Tùng