Trước ngày 30.6, UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo UBND cấp xã xây dựng đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố. Trong ảnh, một góc TP Cần Thơ nhìn từ trên cao. Ảnh: Tạ Quang

Tinh gọn bộ máy, thúc đẩy quản trị số

Tại Chỉ thị số 21/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu trước ngày 30.6, UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo UBND cấp xã xây dựng đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố; tổ chức lấy ý kiến nhân dân theo đúng quy định; trình HĐND cấp xã thông qua đề án, bảo đảm công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Trao đổi với Lao Động, TS Đoàn Văn Tình - Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) - cho rằng, việc nâng quy mô số hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP là bước đi phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị địa phương.

Theo TS Đoàn Văn Tình, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP đã chính thức luật hóa các tiêu chí mới về quy mô hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố.

Ông cho hay, dưới góc độ quản trị công hiện đại, việc điều chỉnh này mang lại nhiều lợi ích.

Trước hết, đây là bước đi tất yếu nhằm tinh gọn bộ máy và tái cấu trúc thể chế ở cơ sở. Việc nâng quy mô số hộ gia đình giúp giảm số lượng đầu mối quản lý, khắc phục tình trạng manh mún trong quản lý địa bàn.

Bên cạnh đó, việc tăng quy mô thôn, tổ dân phố còn góp phần tối ưu hóa nguồn lực công trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo ông Tình, điều này giúp tiết kiệm chi phí vận hành bộ máy, tạo dư địa để đầu tư nhiều hơn cho hạ tầng thiết yếu và các lĩnh vực an sinh xã hội.

Một lợi ích khác là tạo tiền đề thúc đẩy quản trị số. Khi quy mô dân số và số hộ dân lớn hơn, phương thức quản lý thủ công sẽ không còn phù hợp. Đây là động lực để các địa phương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa dữ liệu và xây dựng hệ thống quản trị hiện đại, nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công.

Sáp nhập không chỉ là phép cộng cơ học

Đánh giá về nguyên tắc sắp xếp thôn, tổ dân phố do Bộ Nội vụ đề xuất, trong đó yêu cầu việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên hoặc đổi tên phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nguyện vọng của cộng đồng dân cư, TS Đoàn Văn Tình cho biết, đây là cách tiếp cận đúng đắn, lấy người dân làm trung tâm.

Theo ông, sáp nhập thôn, tổ dân phố không đơn thuần là việc điều chỉnh địa giới hay tăng số hộ dân, mà còn là quá trình hòa hợp về văn hóa và cộng đồng.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố không đơn thuần là việc điều chỉnh địa giới hay tăng số hộ dân, mà còn là quá trình hòa hợp về văn hóa và cộng đồng. Ảnh: Phạm Đông

"Thôn, tổ dân phố là không gian sinh hoạt văn hóa có tính tự quản cộng đồng rất cao, nơi lưu giữ phong tục, tập quán và những giá trị truyền thống của người dân. Vì vậy, sáp nhập không chỉ là phép cộng cơ học về mặt hành chính" - TS Đoàn Văn Tình nhấn mạnh.

Ông cho rằng, việc cho phép giữ lại những tên gọi truyền thống như làng, bản, ấp, buôn... đối với các địa bàn có yếu tố lịch sử, văn hóa đặc thù là cần thiết. Cách làm này vừa bảo đảm yêu cầu quản lý hiện đại, vừa góp phần gìn giữ bản sắc địa phương, hạn chế những tác động tâm lý có thể phát sinh trong quá trình sắp xếp đơn vị dân cư.

Theo chuyên gia, để việc sáp nhập đạt hiệu quả, điều quan trọng là phải tổ chức lấy ý kiến đầy đủ của người dân. Khi nhận được sự đồng thuận cao, chủ trương của chính quyền sẽ trở thành nguyện vọng chung của cộng đồng, qua đó bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch trong quá trình thực hiện.

Lương Hạnh (Lao động)

Sáp nhập thôn, tổ dân phố: Bước đi tất yếu nhằm tái cấu trúc thể chế ở cơ sở