Theo ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, để một siêu đô thị thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn, câu trả lời đôi khi lại ẩn giấu trong nhịp đập đời sống tại một góc phố quen.
Sức cạnh tranh du lịch của một đô thị hiện đại không dừng lại ở những danh thắng sẵn có, mà được định hình bởi khả năng tạo ra chuỗi trải nghiệm độc đáo, kết nối hệ sinh thái kinh doanh với chiều sâu văn hóa và nhịp sống địa phương.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Phạm Huy Bình - Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM đã phác thảo tư duy bứt phá, từ bài học tạo chuỗi tiêu dùng liên tục cho đến chiến lược "đánh thức phần hồn" của từng khu phố đô thị.
Hành trình đặc trưng tạo nên bản sắc mới cho du lịch TP.HCM
* Thưa ông, lợi thế lớn nhất của không gian TP.HCM mới là gì? Thành phố cần sản phẩm "signature" nào để cạnh tranh trong khu vực?
- Theo tôi, lợi thế lớn nhất của TP.HCM mới không nằm ở một tài nguyên riêng biệt, mà ở khả năng hội tụ rất nhiều thế giới trải nghiệm trong một điểm đến.
Ông Phạm Huy Bình - Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM - Ảnh: Sở Du lịch TP.HCM
Nếu Bangkok có thế mạnh nổi bật về ẩm thực, mua sắm và giải trí; Singapore có lợi thế về hạ tầng, sự kiện và chất lượng dịch vụ, thì TP.HCM cần tránh việc tìm cách trở thành một phiên bản của bất kỳ thành phố nào.
"Signature" của TP.HCM nên được xây dựng trên chính cấu trúc đặc biệt của Thành phố: một siêu đô thị năng động kết nối trực tiếp với sông nước, sinh thái và biển; nơi trải nghiệm đô thị hiện đại có thể chuyển sang trải nghiệm bản địa, thiên nhiên và nghỉ dưỡng trong cùng một hành trình.
Vì vậy, thay vì tìm kiếm một sản phẩm signature đơn lẻ, tôi cho rằng cần kiến tạo một "signature journey" hành trình đặc trưng TP.HCM. Hành trình đó phải cho du khách cảm nhận được nhiều lớp của Thành phố: lịch sử và hiện đại, ngày và đêm, đô thị và thiên nhiên, kinh doanh và nghỉ dưỡng, ẩm thực đường phố và dịch vụ cao cấp.
Ẩm thực phải được kết nối với văn hóa; văn hóa kết nối với di sản; đô thị kết nối với sông nước; sự kiện kết nối với mua sắm và kinh tế đêm; khu vực trung tâm kết nối với sinh thái, nghỉ dưỡng và biển. Vì vậy, ngành đang phải tổ chức lại sản phẩm: không bán từng tài nguyên riêng lẻ, mà bán thời gian trải nghiệm tại Thành phố.
Điều chúng ta cần bán ra thị trường quốc tế không chỉ là một địa danh, mà là một cách trải nghiệm TP.HCM mà du khách không thể có được ở Bangkok, Singapore hay bất kỳ đô thị nào khác.
Biến khu phố đô thị thành lợi thế trong chuỗi trải nghiệm của du khách
* Thành phố đang làm gì để tăng thời gian lưu trú, mức chi tiêu của khách và có thể rút ra bài học gì từ các điểm đến trong khu vực?
TP.HCM có lợi thế rất lớn để phát triển theo hướng này bởi nhịp sống đô thị, văn hóa ẩm thực, mua sắm và giải trí vốn đã là những đặc trưng của Thành phố. Vấn đề là phải chuyển những lợi thế tự nhiên đó thành sản phẩm được tổ chức bài bản hơn.
Theo đó, cần hình thành thêm các sản phẩm đủ sức trở thành "lý do ở lại thêm một đêm, một đêm nữa và một đêm nữa": các chương trình biểu diễn định kỳ có chất lượng; tuyến trải nghiệm đêm; sản phẩm du lịch đường sông; khu ẩm thực và mua sắm đặc trưng; các sự kiện văn hóa, thể thao, âm nhạc có lịch cố định để du khách có thể đưa vào kế hoạch chuyến đi từ trước.
Quan trọng hơn, phải nhìn thời gian lưu trú và chi tiêu như hai biến số có quan hệ trực tiếp. Mỗi một đêm lưu trú tăng thêm không chỉ tạo doanh thu cho khách sạn, mà còn tạo thêm một bữa tối, một chuyến đi, một hoạt động giải trí, một cơ hội mua sắm và nhiều giao dịch khác trong nền kinh tế Thành phố.
Vì vậy, kéo dài thời gian lưu trú thực chất là mở rộng không gian tạo giá trị của du lịch.
* Nhìn từ sự phát triển và mức độ lan tỏa của Tân Định trong thời gian gần đây, TP.HCM cần làm gì để hình thành thêm những khu phố có bản sắc và sức hấp dẫn như Tân Định?
Tân Định gợi ra một vấn đề rất đáng suy nghĩ. Đó là sức hấp dẫn của đô thị không phải lúc nào cũng được tạo nên từ những công trình quy mô lớn. Nhiều khi, điều khiến du khách nhớ về một thành phố lại là một khu phố, một ngôi chợ, một quán ăn, một công trình kiến trúc hay đơn giản là nhịp sống rất riêng của cộng đồng địa phương.
Ông Phạm Huy Bình - Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM
Một khu phố hấp dẫn phải là nơi người dân vẫn sống đời sống của họ, nhưng chính đời sống ấy trở thành trải nghiệm mà du khách muốn khám phá.
Vì vậy, tôi cho rằng TP.HCM không nên tìm cách nhân bản Tân Định. Điều cần làm là nhận diện và đánh thức bản sắc riêng của từng khu vực.
Mỗi khu phố phải có một câu chuyện đủ rõ: nơi này nổi bật bởi kiến trúc, nơi khác bởi ẩm thực; có khu vực là nghệ thuật - sáng tạo, có nơi là thương mại truyền thống, có nơi lại đặc trưng bởi cộng đồng, nghề thủ công hay đời sống ven sông.
Vai trò của Nhà nước là tạo điều kiện về quy hoạch, cảnh quan, không gian đi bộ, giao thông, vệ sinh môi trường, thông tin du lịch và cơ chế tổ chức hoạt động. Nhưng phần hồn của khu phố phải được tạo ra bởi người dân, cộng đồng sáng tạo và doanh nghiệp tại chính khu vực đó.
Nếu chỉ đầu tư hạ tầng rồi gắn một tên gọi du lịch, chúng ta có thể tạo ra một địa điểm mới nhưng chưa chắc tạo được một điểm đến.
Khu Tân Định trở thành một trong những điểm đến "chất" nhất mà khách du lịch không thể bỏ qua khi đến TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Sẽ phân bổ dòng khách, giảm áp lực cho khu vực trung tâm
* Từ thực tế doanh nghiệp phản ánh về nhân lực, giao thông và khả năng phục vụ các đoàn khách lớn, đâu đang là điểm nghẽn lớn nhất của du lịch TP.HCM? Sức chịu tải của hạ tầng và điểm đến được tính toán thế nào khi lượng khách tăng mạnh?
- Một địa điểm có thể chứa được rất đông người về mặt vật lý, nhưng nếu mật độ khách làm giảm chất lượng trải nghiệm, gây áp lực lên giao thông, môi trường hoặc đời sống cộng đồng thì đã vượt ngưỡng phát triển hiệu quả. Sức chịu tải phải được nhìn nhận trên nhiều lớp: hạ tầng giao thông, lưu trú, điểm tham quan, môi trường, nhân lực và năng lực cung ứng dịch vụ.
Do vậy trong dài hạn, dữ liệu phải trở thành công cụ quan trọng để giải quyết bài toán này. Dòng khách cần được theo dõi theo không gian và thời gian; dự báo công suất tại các cửa ngõ, cơ sở lưu trú và điểm tham quan; từ đó điều tiết thông qua sản phẩm, lịch sự kiện, thông tin thị trường và phân bổ khách sang những không gian còn dư địa.
Với TP.HCM, mở rộng không gian du lịch chính là một cơ hội để giải quyết bài toán sức chịu tải. Thay vì để dòng khách tập trung chủ yếu tại một số khu vực trung tâm, Thành phố có thể hình thành nhiều cực trải nghiệm, kéo dòng khách sang các không gian văn hóa, sinh thái, sông nước và biển.
Mục tiêu không phải là tìm cách đưa ngày càng nhiều người vào cùng một điểm đến, mà là tổ chức dòng khách thông minh hơn, phân bổ giá trị rộng hơn và bảo đảm rằng tăng trưởng du lịch không làm suy giảm chính chất lượng của điểm đến.
Trương Linh (Tuổi Trẻ)
Sức sống mới của siêu đô thị: TP.HCM sẽ đánh thức bản sắc từng khu phố, tạo dấu ấn du lịch
