Trình bày báo cáo thẩm tra tại kỳ họp, Ủy viên Thường trực HĐND, Trưởng ban Đô thị HĐND Thành phố Hoàng Tùng cho biết, thực hiện phân công của Thường trực HĐND Thành phố, Ban đã tổ chức thẩm tra tám dự thảo nghị quyết thuộc các lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, khoa học và công nghệ, quy hoạch - kiến trúc, xây dựng.

Đây là những nội dung có phạm vi tác động rộng, từ tổ chức không gian phát triển Thành phố, quản lý và khai thác đất đai đến phát triển nhà ở, lựa chọn nhà đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thực hiện quyền cư trú. Qua thẩm tra, Ban đánh giá hồ sơ, trình tự xây dựng và nội dung các dự thảo cơ bản đáp ứng yêu cầu để trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định; đồng thời kiến nghị làm rõ những điều kiện cần thiết trong quá trình triển khai.

Một hệ thống quy hoạch thống nhất cho không gian Thành phố mới

Điểm nhấn trong báo cáo thẩm tra là Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch được lập trên toàn bộ không gian Thành phố sau sắp xếp, diện tích khoảng 6.772,6km², gồm 168 đơn vị hành chính cấp xã; tích hợp quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung Thành phố thành một hệ thống thống nhất.

Việc tích hợp này tạo cơ sở xem xét các định hướng phát triển trong tổng thể không gian Thành phố, gắn tổ chức đô thị với hạ tầng, phân bố dân cư và các cực động lực. Đây cũng là nền tảng để kết nối, phát huy lợi thế của từng khu vực trong một định hướng phát triển dài hạn.

Đồ án xác lập tầm nhìn đưa Thành phố trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại; dự báo quy mô dân số khoảng 18 triệu người vào năm 2030 và 25 triệu người vào năm 2045. Với quy mô đó, việc tổ chức không gian, chuẩn bị hạ tầng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng phát triển đô thị.

Ủy viên Thường trực HĐND, Trưởng ban Đô thị HĐND Thành phố Hoàng Tùng trình bày báo cáo thẩm tra tám dự thảo nghị quyết thuộc các lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, khoa học và công nghệ, quy hoạch - kiến trúc, xây dựng thuộc lĩnh vực Ban phụ trách tại Kỳ họp thứ sáu HĐND khóa XI

Theo nội dung được thẩm tra, không gian Thành phố được tổ chức theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng. Các cực động lực được phát triển gắn với hệ thống đường sắt đô thị và mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Đồng thời, quy hoạch đặt ra hướng khai thác đồng bộ không gian mặt đất, không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao.

Những định hướng này cho thấy yêu cầu tổ chức phát triển Thành phố theo một cấu trúc liên kết, trong đó giao thông công cộng giữ vai trò quan trọng trong kết nối các trung tâm và dẫn dắt phát triển đô thị. Tầm nhìn dài hạn cũng đòi hỏi các lựa chọn về không gian, hạ tầng hôm nay phải được cân nhắc trên cơ sở nhu cầu phát triển của nhiều thế hệ.

Qua thẩm tra, Ban Đô thị nhận thấy hồ sơ cơ bản đáp ứng yêu cầu để HĐND Thành phố xem xét, thông qua. Tuy nhiên, Ban đề nghị UBND Thành phố tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành Trung ương, tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi trước khi phê duyệt.

Từ tầm nhìn quy hoạch đến kế hoạch thực hiện

Bên cạnh việc xem xét định hướng phát triển, Ban Đô thị dành sự quan tâm đến các bước tổ chức thực hiện sau khi nghị quyết được thông qua. Ban đề nghị UBND Thành phố sớm phê duyệt, công bố quy hoạch, xây dựng kế hoạch thực hiện và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quy hoạch dùng chung.

Đây là những công việc trực tiếp đưa định hướng quy hoạch vào quản lý, điều hành. Kế hoạch thực hiện giúp cụ thể hóa các bước triển khai; việc công bố và xây dựng dữ liệu dùng chung tạo cơ sở khai thác, sử dụng thông tin thống nhất giữa các cơ quan, địa phương.

Yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa trong không gian Thành phố sau sắp xếp. Khi các định hướng được tích hợp vào một hệ thống, thông tin phục vụ quản lý cũng cần được kết nối, bảo đảm thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Ở góc độ hoàn thiện cơ sở pháp lý, Ban thống nhất việc bãi bỏ hai nghị quyết của HĐND tỉnh Bình Dương trước sắp xếp về quy hoạch xây dựng vùng tỉnh và nhiệm vụ quy hoạch chung xây dựng đô thị. Theo báo cáo thẩm tra, các quy hoạch này đã hết thời kỳ, nội dung đã được tích hợp vào hệ thống quy hoạch mới và không còn áp dụng trên thực tế. Việc bãi bỏ nhằm bảo đảm hệ thống pháp lý về quy hoạch của Thành phố thống nhất, đồng bộ.

Quang cảnh kỳ họp thứ sáu HĐND khóa XI

Khơi thông nguồn lực đất đai, làm rõ trách nhiệm thực hiện

Đối với nhóm nghị quyết về đất đai, Ban Đô thị cơ bản thống nhất danh mục 40 công trình, dự án phải thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, đợt 3 năm 2026, với tổng diện tích dự kiến khoảng 345ha. Danh mục gồm 28 dự án sử dụng vốn ngân sách và 12 dự án ngoài ngân sách.

Đi cùng sự thống nhất, Ban đề nghị UBND Thành phố gắn trách nhiệm và tiến độ cụ thể với từng dự án, bảo đảm công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng. Riêng các dự án khai thác khoáng sản phải đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý, phù hợp ranh giới và phạm vi được cơ quan có thẩm quyền xác định.

Với danh mục 147 khu đất dự kiến thực hiện dự án thí điểm nhà ở thương mại theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội, tổng diện tích khoảng 854ha, Ban lưu ý rõ giá trị pháp lý của việc thông qua danh mục. Đây là cơ sở tiếp tục thực hiện cơ chế thí điểm, không thay thế thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và các thủ tục liên quan.

Đối với sáu khu đất thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, tổng diện tích khoảng 445ha, Ban đề nghị công bố, tổ chức đấu thầu công khai, minh bạch, cạnh tranh; lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực để bảo đảm tiến độ và hiệu quả sử dụng đất. Phần diện tích đất, tài sản công của Nhà nước trong phạm vi dự án phải được quản lý chặt chẽ; trình tự về đất đai, bồi thường, tái định cư phải được thực hiện đầy đủ.

Ban cũng thống nhất bãi bỏ Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND để phù hợp thẩm quyền được giao theo Luật Phát triển đô thị. Đồng thời, kiến nghị UBND Thành phố kịp thời ban hành quy định thuộc thẩm quyền và có giải pháp chuyển tiếp đối với 78 dự án đang triển khai, bảo đảm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng diễn ra liên tục.

Phát triển đô thị gắn với điều kiện sống của người dân

Ở lĩnh vực xây dựng, Ban cơ bản thống nhất mức diện tích nhà ở tối thiểu 8m² sàn/người để đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn hoặc ở nhờ. Mức áp dụng chung trên toàn Thành phố sẽ thay thế các mức khác nhau trước sắp xếp, tạo thuận lợi cho công nhân, người lao động, sinh viên và người thuê trọ thực hiện quyền đăng ký thường trú.

Ban đồng thời lưu ý, quá trình triển khai phải quan tâm quản lý nhà trọ, an toàn phòng cháy, chữa cháy, trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường và điều kiện sống của người dân.

Với dự thảo quy định mức chi cho các hội thi, cuộc thi khoa học, công nghệ, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo, Ban đề nghị tổ chức thiết thực, hiệu quả, gắn với nhu cầu phát triển của Thành phố, hạn chế hình thức và trùng lặp giữa các loại giải thưởng.

Từ quy hoạch với tầm nhìn 100 năm đến điều kiện đăng ký thường trú, các nội dung thẩm tra cho thấy sự gắn kết giữa định hướng phát triển dài hạn và những vấn đề cụ thể của đời sống đô thị. Trên cơ sở cơ bản thống nhất tám dự thảo nghị quyết, Ban Đô thị đề nghị UBND Thành phố tổ chức triển khai đúng quy định, tiến độ và hiệu quả sau khi được HĐND Thành phố thông qua./.

Châu Vũ