Theo báo cáo, thực hiện phân công của Thường trực HĐND Thành phố, Ban Đô thị đã thẩm tra 6 dự thảo nghị quyết kèm 6 tờ trình của UBND Thành phố, gồm 3 nghị quyết quy phạm pháp luật và 3 nghị quyết cá biệt, tập trung vào hai nhóm lĩnh vực lớn.

Hoàn thiện cơ chế cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Ban Đô thị thẩm tra 3 dự thảo nghị quyết.

Trước hết là dự thảo nghị quyết quy định mức chi cho hoạt động tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trên địa bàn Thành phố. Theo Ban Đô thị, việc ban hành nghị quyết nhằm thiết lập một cơ chế tài chính thống nhất sau sắp xếp, đồng thời cập nhật các nhiệm vụ theo quy định mới của Trung ương.

Dự thảo quy định 6 nhóm nội dung chi, được xây dựng trong khung mức tối đa theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ. Qua thẩm tra, Ban nhận thấy nội dung dự thảo đúng thẩm quyền, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét, thông qua.

Đối với dự thảo nghị quyết quy định nội dung và mức chi cho hoạt động sáng kiến, Ban Đô thị đánh giá việc ban hành cơ chế mới là cần thiết nhằm thống nhất chính sách trên toàn Thành phố, thay thế cơ chế đã được áp dụng từ năm 2019.

Hiện nay, khối lượng hồ sơ sáng kiến trên địa bàn rất lớn, bình quân mỗi năm có hơn 20.000 hồ sơ cấp cơ sở và trên 2.000 hồ sơ cấp Thành phố. Vì vậy, việc hoàn thiện cơ chế chi vừa phải đáp ứng yêu cầu thực tế, vừa phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả và khuyến khích hoạt động sáng kiến thực chất.

Ban Đô thị cũng thống nhất đề xuất bãi bỏ 3 nghị quyết trong lĩnh vực khoa học và công nghệ được ban hành trước sắp xếp, gồm 2 nghị quyết trước đây của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu về chính sách đối với nhân lực công nghệ thông tin, viễn thông và Nghị quyết số 13/2023/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hồ Chí Minh về hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đến năm 2025.

Theo Ban, các chính sách này đã kết thúc thời gian thực hiện, không còn được áp dụng trên thực tế nhưng chưa được bãi bỏ theo thẩm quyền. Việc xử lý bằng nghị quyết của HĐND Thành phố là cần thiết nhằm bảo đảm hệ thống văn bản được thống nhất, minh bạch và phù hợp với mô hình quản lý sau sắp xếp.

Phân định rõ nhiệm vụ chi môi trường, tăng quyền chủ động cho cơ sở

Đối với lĩnh vực môi trường, Ban Đô thị thống nhất dự thảo nghị quyết về phân định nhiệm vụ chi bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu giữa các cấp ngân sách.

Theo dự thảo, ngân sách Thành phố đảm nhiệm 9 nhóm với 38 nhiệm vụ chi, trong khi ngân sách cấp xã đảm nhiệm 7 nhóm với 15 nhiệm vụ chi. Việc phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp ngân sách được đánh giá sẽ giúp tăng tính chủ động cho cơ sở, hạn chế chồng chéo, đồng thời tạo điều kiện để các nhiệm vụ bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu được tổ chức sát với yêu cầu từng địa bàn.

Ban Đô thị đề nghị UBND Thành phố tiếp tục hướng dẫn cụ thể việc lập và tổng hợp dự toán hằng năm, quản lý và sử dụng kinh phí, bảo đảm đúng mục tiêu, tiết kiệm, hiệu quả và tránh lãng phí nguồn lực.

78 dự án được đề xuất thực hiện trước một số công việc phục vụ bồi thường, tái định cư

Một nội dung đáng chú ý tại báo cáo thẩm tra là danh mục các dự án được thực hiện trước công tác điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm phục vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Theo đề xuất của UBND Thành phố, danh mục gồm 78 dự án, trong đó có 4 dự án đường sắt đô thị, 17 dự án giao thông, 50 dự án chỉnh trang đô thị, cải tạo môi trường và 7 dự án giáo dục. Tổng kinh phí dự kiến thực hiện khoảng 207,764 tỷ đồng; trong đó 69 dự án dự kiến hoàn thành các công việc chuẩn bị trong quý IV/2026 và 9 dự án trong quý I/2027.

Ban Đô thị đánh giá cơ chế này có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị sớm dữ liệu đất đai, tài sản và hiện trạng sử dụng đất, qua đó có thể rút ngắn đáng kể thời gian triển khai bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi dự án đủ điều kiện thực hiện.

Tuy nhiên, Ban lưu ý rõ việc HĐND Thành phố thông qua danh mục không thay thế các căn cứ, điều kiện và thủ tục thu hồi đất theo quy định pháp luật. Mỗi dự án vẫn phải tiếp tục hoàn thiện đầy đủ các điều kiện pháp lý trước khi triển khai các bước tiếp theo. Từ ngày 1/10/2026, theo Luật Phát triển đô thị, thẩm quyền quyết định danh mục này sẽ thuộc UBND Thành phố. Vì vậy, việc xem xét tại Kỳ họp lần này vừa đáp ứng yêu cầu tiến độ, vừa tạo điều kiện để Thành phố chủ động chuẩn bị nguồn lực và dữ liệu cho các dự án trọng điểm.

Thu hồi gần 895 ha đất cho 58 dự án: phải đúng trình tự và bảo vệ quyền lợi người dân

Ban Đô thị cũng thẩm tra danh mục các công trình, dự án phải thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

UBND Thành phố đề xuất 58 công trình, dự án, với tổng diện tích dự kiến thu hồi khoảng 894,83 ha. Trong đó có 44 dự án sử dụng vốn ngân sách, diện tích khoảng 44,66 ha và 14 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách, diện tích khoảng 850,17 ha.

Qua thẩm tra, Ban Đô thị thống nhất danh mục nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao đối với trách nhiệm tổ chức thực hiện. Theo đó, hồ sơ của từng dự án phải bảo đảm tính pháp lý, tính chính xác và đầy đủ, nhất là các nội dung về vị trí, ranh giới, diện tích thu hồi và nguồn vốn thực hiện.

Đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách, cần bảo đảm tiến độ triển khai trong thời hạn 12 tháng; đối với các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách, thời hạn là 24 tháng. Hằng năm, Thành phố phải tổ chức rà soát và công khai tình hình thực hiện.

Ban Đô thị đặc biệt nhấn mạnh quá trình thu hồi đất phải được thực hiện đúng căn cứ, điều kiện, trình tự, thủ tục; đồng thời bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân có đất bị thu hồi.

Tạo thuận lợi cho phát triển nhưng không được hạ thấp yêu cầu pháp lý

Theo đồng chí Hoàng Tùng, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Đô thị HĐND Thành phố, qua thẩm tra, Ban nhận thấy cả 6 dự thảo nghị quyết đều có sự cần thiết, đúng thẩm quyền và cơ bản bảo đảm cơ sở pháp lý, thực tiễn để trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định. Điểm xuyên suốt trong các ý kiến thẩm tra là yêu cầu tăng tính chủ động, rút ngắn thời gian chuẩn bị và tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình triển khai chính sách, dự án nhưng không được xem nhẹ các điều kiện pháp lý, kỷ luật ngân sách và trách nhiệm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Đặc biệt, đối với các cơ chế mới về đất đai và chuẩn bị bồi thường, giải phóng mặt bằng, việc cho phép thực hiện sớm một số công việc phải nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án chứ không phải rút gọn hay bỏ qua trình tự pháp luật.

Với tinh thần đó, Ban Đô thị thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định 6 dự thảo nghị quyết tại Kỳ họp thứ tư, góp phần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ chính sách, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và tạo điều kiện để các nguồn lực của Thành phố được đưa vào phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn./.

Châu Vũ