Theo báo cáo, thực hiện phân công của Thường trực HĐND Thành phố, Ban Đô thị đã tổ chức thẩm tra 6 dự thảo nghị quyết kèm theo 6 tờ trình, trong đó có 5 nghị quyết quy phạm pháp luật và 1 nghị quyết cá biệt. Các nội dung được thẩm tra tập trung vào 3 nhóm chính: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; quy hoạch đô thị theo định hướng giao thông công cộng TOD và đất đai; bãi bỏ nghị quyết không còn phù hợp trong lĩnh vực môi trường.

Đồng chí Hoàng Tùng, Trưởng Ban Đô thị HĐND Thành phố đã trình bày báo cáo thẩm tra các dự thảo nghị quyết thuộc lĩnh vực đô thị, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đất đai và môi trường do Ủy ban nhân dân Thành phố trình kỳ họp thứ 3

Điểm nhấn quan trọng của báo cáo thẩm tra là nhóm chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ban Đô thị thống nhất với dự thảo nghị quyết quy định mức chi hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là doanh nghiệp khoa học - công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn Thành phố.

Chính sách này nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Trung ương, tạo cơ chế hỗ trợ tài chính thiết thực cho nhóm doanh nghiệp tiên phong trong đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ lõi và tạo giá trị gia tăng cao. Dự kiến kinh phí thực hiện khoảng 170 tỷ đồng mỗi năm từ ngân sách Thành phố, không làm phát sinh tăng biên chế. Đây được xem là một trong những chính sách có ý nghĩa khơi thông động lực tăng trưởng mới, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua rủi ro ban đầu trong quá trình đầu tư cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Ban Đô thị cũng thống nhất với dự thảo nghị quyết quy định nội dung, mức chi quản lý hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách Thành phố. Việc ban hành nghị quyết mới là cần thiết nhằm thay thế cơ chế cũ đã hết hiệu lực, đồng thời tạo hành lang pháp lý đồng bộ để thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách cho hoạt động khoa học - công nghệ.

Đối với chính sách hỗ trợ các dự án khởi nghiệp sáng tạo trong công nghiệp công nghệ số, Ban Đô thị đánh giá đây là nội dung có ý nghĩa chiến lược, hướng tới mục tiêu đưa hệ sinh thái khởi nghiệp Thành phố vào Top 100 toàn cầu đến năm 2030. Dự thảo nghị quyết quy định mức hỗ trợ tối đa 50%, không quá 800 triệu đồng cho mỗi dự án, thể hiện sự chia sẻ trách nhiệm hợp lý giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích các dự án có khả năng tạo giá trị thực chất cho kinh tế số.

Trong lĩnh vực quy hoạch đô thị, Ban Đô thị đặc biệt nhấn mạnh dự thảo nghị quyết quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch khu vực TOD đối với đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương; phương án tuyến, vị trí công trình, tổng mặt bằng tuyến đối với đường sắt địa phương trên địa bàn Thành phố. Đây là cơ chế có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, tối ưu hóa sử dụng đất quanh các nhà ga, đề-pô, đồng thời tạo nguồn lực đầu tư cho hệ thống đường sắt đô thị.

Ban Đô thị thống nhất việc chuẩn hóa khái niệm “tâm quy ước của nhà ga, đề-pô”, giao Ủy ban nhân dân Thành phố quyết định ranh giới quy hoạch khu vực TOD và quy định các chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc đặc thù để phát huy hiệu quả kết nối giữa đô thị và giao thông công cộng. Đây là bước đi cần thiết để Thành phố chuyển từ phát triển đô thị dàn trải sang mô hình đô thị nén, hiện đại, gắn với hệ thống vận tải công cộng khối lượng lớn.

Đối với dự thảo nghị quyết về trình tự, thủ tục điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm, thống kê, phân loại đất thu hồi và tài sản gắn liền với đất thu hồi trước khi thực hiện dự án, Ban Đô thị đánh giá đây là giải pháp có tính đột phá, có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ từ 4 đến 6 tháng, góp phần đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng và giải ngân đầu tư công.

Đáng chú ý, dự thảo được Ban Đô thị đánh giá là chặt chẽ khi quy định việc cưỡng chế kiểm đếm chỉ được thực hiện sau khi có thông báo thu hồi đất, bảo đảm phù hợp nguyên tắc của Luật Đất đai và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Cơ chế phúc tra, lập biên bản xác nhận khi hiện trạng có thay đổi cũng góp phần phòng ngừa hành vi trục lợi chính sách, bảo đảm công bằng, minh bạch trong quá trình triển khai các dự án.

Ở nhóm nội dung về môi trường, Ban Đô thị thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét bãi bỏ Nghị quyết số 24/2021/NQ-HĐND về điều chỉnh mức thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Việc bãi bỏ nhằm xóa bỏ sự chồng chéo, bảo đảm áp dụng thống nhất chính sách trên toàn địa bàn Thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Quang cảnh kỳ họp

Theo Ban Đô thị, nguồn thu tăng thêm từ việc duy trì nghị quyết cũ không lớn, trong khi có thể tác động đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, việc bãi bỏ nghị quyết không còn phù hợp là cần thiết, thể hiện tinh thần rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản theo hướng đồng bộ, minh bạch và thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trên cơ sở thẩm tra toàn diện, Ban Đô thị nhận định cả 6 dự thảo nghị quyết đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, đúng trình tự, thủ tục, phù hợp quy định pháp luật và đủ điều kiện trình HĐND Thành phố xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ ba.

Báo cáo thẩm tra của Ban Đô thị cho thấy rõ vai trò chủ động, trách nhiệm của cơ quan dân cử trong việc nâng cao chất lượng chính sách đô thị. Các ý kiến thẩm tra không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tính hợp pháp của dự thảo nghị quyết, mà còn hướng đến yêu cầu sâu xa hơn: tạo động lực cho đổi mới sáng tạo, thúc đẩy kinh tế số, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, rút ngắn thủ tục đất đai, bảo vệ quyền lợi người dân và cải thiện môi trường đầu tư.

Những nghị quyết thuộc lĩnh vực đô thị nếu được thông qua và triển khai hiệu quả sẽ góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị hiện đại, thông minh, phát triển bền vững; nơi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và mô hình TOD trở thành những động lực mới cho tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống của người dân và năng lực cạnh tranh của Thành phố trong giai đoạn mới./.

Châu Vũ