Bài 1: Vẫn còn nhiều ngôi nhà tự phát trên ‘mặt nước’

Hơn 20.000 căn nhà tạm bợ bám sát mép nước, lấn chiếm hành lang kênh, rạch sẽ được di dời để phục vụ Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch trên địa bàn TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2025 - 2030.

Nhiều hệ lụy từ những nhà tạm ven kênh

Ghi nhận của phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, những ngày đầu tháng 5, dọc các tuyến kênh Đôi, kênh Tẻ, rạch Xuyên Tâm thuộc các phường Phú Định, Chánh Hưng, Bình Đông, Gia Định... vẫn còn nhiều căn nhà xây dựng trên cọc gỗ đã xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, trong khi nước thải sinh hoạt xả trực tiếp xuống kênh, rạch gây ô nhiễm môi trường.

Vẫn còn nhiều ngôi nhà bám sát mặt nước tại phường Chánh Hưng, TP Hồ Chí Minh.

Sinh sống gần 50 năm tại kênh Đôi (phường Chánh Hưng), bà Lê Thị Tuyết Nga cho biết, cuộc sống của nhiều hộ dân nơi đây gặp không ít khó khăn do tình trạng nhà ở xuống cấp. Những đợt mưa lớn kết hợp triều cường, nước từ kênh thường xuyên dâng cao, tràn vào nhà gây ngập úng. Không chỉ vậy, khu vực ven kênh còn tồn tại nhiều rác thải, nước đọng khiến muỗi sinh sôi, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát các loại dịch bệnh, đặc biệt là sốt xuất huyết.

“Mỗi lần mưa lớn là nước tràn vào nhà, đồ đạc phải kê cao, cuộc sống rất bất tiện. Vì vậy, khi nghe thông tin Thành phố sẽ giải tỏa, di dời để chỉnh trang khu vực ven kênh, gia đình tôi rất mừng và mong dự án sớm được triển khai”, bà Nga chia sẻ.

Cùng chung quan điểm, ông Nguyễn Văn Đạt, ngụ phường Chánh Hưng cho rằng chủ trương di dời nhà ở ven kênh, rạch là cần thiết và phù hợp với định hướng chỉnh trang đô thị của TP Hồ Chí Minh. Theo ông Đạt, nhiều năm qua, tình trạng ô nhiễm tại các tuyến kênh ngày càng nghiêm trọng do rác thải sinh hoạt, nước thải. Không gian sống chật chội, hạ tầng xuống cấp cũng khiến việc đi lại, sinh hoạt của người dân gặp rất nhiều khó khăn.

“Người dân đều mong khu vực này được cải tạo đồng bộ để môi trường sạch sẽ hơn, đường sá khang trang hơn. Nếu dòng kênh được nạo vét, chỉnh trang, mở rộng đường Nguyễn Duy ven kênh thì khu vực này sẽ thay đổi rất nhiều, người dân cũng có điều kiện sống tốt hơn”, ông Đạt bày tỏ.

Là người dân sinh sống lâu năm tại phường Gia Định, ông Nguyễn Thế Hùng cho biết con rạch này tồn tại từ rất lâu và người dân địa phương thường gọi là rạch Bùi Hữu Nghĩa. Theo ông, nhiều năm qua, con rạch rơi vào tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, nước đen đặc, bốc mùi hôi nồng nặc, dòng chảy thường xuyên bị ách tắc do rác thải.

“Bây giờ nhà nước triển khai cải tạo, chỉnh trang lại thì người dân khu vực ai cũng phấn khởi. Tôi mong con rạch sớm được làm sạch, khang trang như kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè thì quá tốt”, ông Hùng chia sẻ.

Hơn 20.000 căn nhà ven kênh, rạch sẽ được di dời

Dù chính quyền Thành phố đã triển khai nhiều chương trình chỉnh trang đô thị suốt thời gian dài, nhưng việc di dời nhà ven kênh, rạch đến nay vẫn chưa đạt tiến độ như kỳ vọng.

Người dân bắt đầu bàn giao mặt bằng trên đoạn rạch Bùi Hữu Nghĩa, phường Gia Định để phục vụ dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm. 

Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, mục tiêu đến năm 2030 Thành phố thực hiện di dời tối thiểu 20.000 căn nhà ven sông, kênh, rạch, tập trung tại các tuyến chính như kênh Đôi, kênh Tẻ, rạch Ông Lớn; các khu vực nhỏ lẻ giao cho địa phương chủ động triển khai.

Toàn thành phố dự kiến có 44 dự án, gồm 40 dự án sử dụng vốn ngân sách và 4 dự án xã hội hóa, với tổng số 23.429 căn cần di dời. Riêng 3 phường Bình Đông, Chánh Hưng và Phú Định chiếm hơn 65%, tương đương khoảng 15.708 căn.

Đối với khu vực trọng điểm này, Thành phố đã xây dựng đề án riêng, đặt mục tiêu di dời 14.609 căn, đồng thời triển khai 9 dự án phát triển nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội và quỹ đất đấu giá tạo nguồn vốn.

Theo đơn vị phụ trách dự án, công trình nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi tại phường Phú Định ảnh hưởng đến 804 trường hợp, trong đó có 319 trường hợp trên bờ và 485 trường hợp ven sông.

Riêng tại phường Chánh Hưng, dự án ảnh hưởng đến 800 trường hợp, đã bàn giao mặt bằng 760 trường hợp với diện tích hơn 28.000 m². Có 163 trường hợp đăng ký tái định cư, trong đó 40 hộ đã nhận căn hộ tại dự án nhà ở xã hội số 2225 Phạm Thế Hiển.

Theo ông Đàm Nhật Quang, Phó Trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng đô thị phường Gia Định, dự án rạch Xuyên Tâm đi qua địa bàn phường có tổng cộng 869 trường hợp bị ảnh hưởng, gồm 263 trường hợp giải tỏa một phần và 606 trường hợp giải tỏa toàn phần. Đến nay, phường Gia Định đã tiếp nhận bàn giao mặt bằng của 565 hộ, đạt khoảng 65% tổng số trường hợp.

Bài 2: Những “nút thắt” khiến việc di dời nhà gặp khó

Bài và ảnh: An Hiếu/Báo Tin tức và Dân tộc

Di dời nhà ở ven kênh, rạch ở TP Hồ Chí Minh - Bài 1: Vẫn còn nhiều ngôi nhà tự phát trên ‘mặt nước’