Từ thực tiễn triển khai tại Thành phố Thủ Đức trong năm 2025 (trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình mới), có thể rút ra một số kinh nghiệm quan trọng để tham khảo trong quá trình tổ chức lập quy hoạch phân khu trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Trước hết là việc lựa chọn đơn vị tư vấn lập quy hoạch phân khu ngay từ giai đoạn lập quy hoạch chung. Thay vì chờ quy hoạch chung hoàn thành mới triển khai các bước tiếp theo, Thành phố Thủ Đức đã chủ động tổ chức lựa chọn tư vấn và triển khai nghiên cứu song song. Cách làm này tạo điều kiện để các đơn vị tư vấn quy hoạch chung và quy hoạch phân khu thường xuyên trao đổi, phối hợp, góp ý và phản biện lẫn nhau trong suốt quá trình thực hiện, qua đó bảo đảm sự thống nhất về định hướng phát triển, tổ chức không gian, phân bổ chức năng sử dụng đất và hệ thống hạ tầng. Đồng thời, nhiều vấn đề được xử lý ngay trong quá trình nghiên cứu, hạn chế việc điều chỉnh sau này và góp phần rút ngắn đáng kể thời gian hoàn thiện đồ án.

Kinh nghiệm thứ hai là tổ chức thu thập, điều tra và đánh giá hiện trạng đồng thời cho cả quy hoạch chung và quy hoạch phân khu. Việc sử dụng chung hệ thống dữ liệu giúp tránh trùng lặp, tiết kiệm thời gian và bảo đảm tính thống nhất trong quá trình lập quy hoạch. Quá trình đánh giá hiện trạng cần xem xét toàn diện các đồ án quy hoạch đã được phê duyệt qua các thời kỳ, hiện trạng sử dụng đất, quy mô dân số, mạng lưới hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, hệ thống giao thông, điều kiện môi trường, không gian công cộng cũng như nhu cầu phát triển của từng khu vực. Trên cơ sở đó, cơ quan lập quy hoạch và đơn vị tư vấn có thể lựa chọn phương án tối ưu, vừa đáp ứng định hướng phát triển lâu dài vừa thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện ngay sau khi được phê duyệt.

Kinh nghiệm thứ ba là nghiên cứu đồng thời quy hoạch chung và quy hoạch phân khu để xử lý sớm các nội dung liên thông giữa hai cấp độ quy hoạch. Các vấn đề như phân bổ quy mô dân số, cân đối chỉ tiêu sử dụng đất, bố trí hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật, xác định các công trình đầu mối cấp đô thị, mạng lưới giao thông, không gian công cộng và các khu chức năng cần được tính toán ngay từ đầu trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa các nhóm tư vấn quy hoạch. Việc nghiên cứu đồng bộ sẽ giúp quy hoạch phân khu bám sát định hướng phát triển quy hoạch chung, bảo đảm tính thống nhất, khả thi và thuận lợi trong quá trình triển khai. 

Cuối cùng là việc thường xuyên báo cáo để xin ý kiến chỉ đạo của UBND Thành phố, đồng thời chủ động lấy ý kiến góp ý của Sở Quy hoạch - Kiến trúc và các sở, ngành liên quan ngay từ khi nghiên cứu nhiệm vụ quy hoạch đã giúp xử lý sớm các vấn đề chuyên môn, thống nhất định hướng phát triển và hạn chế việc tốn thời gian phải điều chỉnh hồ sơ ở giai đoạn cuối. 

Thực tiễn tại Thành phố Thủ Đức cho thấy, việc rút ngắn thời gian lập quy hoạch phân khu không đồng nghĩa với việc cắt giảm các yêu cầu về chất lượng chuyên môn. Ngược lại, kết quả này đạt được nhờ sự chuẩn bị chủ động, phương pháp tổ chức khoa học, cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị tư vấn, cùng với việc triển khai song song nhiều công việc có liên quan.

Việc hoàn thiện kịp thời hệ thống quy hoạch phân khu sẽ tạo nền tảng pháp lý quan trọng để các phường, xã và đặc khu chủ động quản lý phát triển đô thị, triển khai hiệu quả các dự án đầu tư, khai thác hợp lý quỹ đất và huy động các nguồn lực xã hội. Đây cũng là điều kiện cần thiết để Thành phố Hồ Chí Minh hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hiện đại trong giai đoạn mới.

Hoàng Tùng