Sáng 28/10, tại trụ sở HĐND TP. Hồ Chí Minh, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố tổ chức cuộc họp thẩm tra ba dự thảo nghị quyết do UBND Thành phố trình. Thành ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố Nguyễn Công Danh chủ trì phiên họp.

Tham dự có đại diện lãnh đạo, thành viên Ban Kinh tế - Ngân sách; đại diện lãnh đạo Tiểu ban phát triển Kinh tế thuộc Ban Nghiên cứu phát triển Thành phố; lãnh đạo các Sở: Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp; Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh; Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố, Văn phòng UBND Thành phố và Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố.

Thành ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND Thành phố, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách Nguyễn Công Danh chủ trì phiên thẩm tra

Huy động vốn phải gắn với tiến độ thực hiện dự án

Tại cuộc họp, lãnh đạo Sở Tài chính báo cáo, thuyết minh hồ sơ dự thảo nghị quyết quy định việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh; vay từ các tổ chức tài chính trong nước để huy động vốn triển khai các dự án đầu tư của Thành phố.

Theo hồ sơ trình, TP. Hồ Chí Minh trước sáp nhập đã phát hành 30.112 tỷ đồng trái phiếu chính quyền địa phương, bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn cho đầu tư hạ tầng. Giai đoạn 2021-2025, Thành phố được giao tổng mức vay trong nước 24.606,4 tỷ đồng nhưng không thực hiện phát hành trái phiếu, căn cứ tình hình thu ngân sách, nhu cầu cân đối vốn và khả năng giải ngân đầu tư công.

Trong giai đoạn 2026-2030, Thành phố dự kiến vay tối đa 49.291 tỷ đồng để bù đắp bội chi ngân sách; trong đó, vay từ nguồn Chính phủ vay về cho vay lại là 17.559 tỷ đồng, vay trong nước là 31.732 tỷ đồng, dự kiến thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương.

Dự thảo nghị quyết hướng đến đa dạng hóa công cụ huy động vốn, đáp ứng nhu cầu đầu tư hệ thống đường sắt đô thị, hạ tầng giao thông, các công trình kết nối vùng, môi trường và chuyển đổi số. Nguồn vốn huy động được tập trung vào ngân sách Thành phố, quản lý và sử dụng theo phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt; UBND Thành phố có trách nhiệm bố trí nguồn thanh toán đầy đủ, đúng hạn nợ gốc, lãi, phí và các chi phí liên quan.

Thảo luận nội dung này, các đại biểu tập trung làm rõ sự cần thiết của từng công cụ huy động vốn, phạm vi điều chỉnh và những nội dung cụ thể hóa cơ chế được giao cho Thành phố. Đặc biệt, việc quy định nhiều loại trái phiếu cần đi cùng sự phân định rõ về mục đích phát hành, điều kiện áp dụng, dự án sử dụng vốn và trách nhiệm thanh toán.

Từ thực tế Thành phố không phát hành trái phiếu trong giai đoạn 2021-2025, vấn đề đặt ra là xác định nhu cầu vay sát với khả năng thực hiện dự án. Phương án huy động cần dựa trên danh mục dự án đủ điều kiện, tiến độ giải ngân và kế hoạch trả nợ, tránh phát sinh chi phí vốn khi nguồn vốn huy động chưa được đưa vào sử dụng.

Đối với trái phiếu xanh, cần làm rõ yêu cầu đối với danh mục dự án, việc theo dõi sử dụng vốn và công bố thông tin, bảo đảm mục tiêu môi trường được thể hiện trong quá trình triển khai.

Làm rõ cơ chế phát hành tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Tiếp đó, ông Nguyễn Hồng Văn - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh báo cáo nội dung dự thảo nghị quyết quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam để huy động vốn triển khai các dự án trọng điểm của Thành phố.

Theo hồ sơ trình, cơ chế này hướng đến hình thành kênh huy động vốn trung và dài hạn, mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư trong nước và quốc tế; đồng thời tạo sản phẩm tài chính phục vụ sự phát triển của Trung tâm Tài chính quốc tế.

Dự thảo đề cập các khâu từ chuẩn bị, phê duyệt đề án phát hành đến tổ chức phát hành, đăng ký, lưu ký, giao dịch, thanh toán và quản lý nghĩa vụ nợ. Khoản vay phải nằm trong kế hoạch vay, trả nợ trung hạn và hằng năm; dự án sử dụng vốn phải thuộc danh mục đầu tư công trung hạn, hoàn thành thủ tục đầu tư theo quy định. Ngân sách Thành phố chịu trách nhiệm thanh toán đầy đủ, đúng hạn gốc, lãi và các chi phí hợp pháp liên quan.

Các đại biểu dành sự quan tâm đến mối quan hệ giữa hai dự thảo nghị quyết về trái phiếu. Phạm vi áp dụng, đối tượng nhà đầu tư, phương thức phát hành và cơ chế quản lý cần được phân định rõ, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện và tránh chồng chéo.

Đối với khả năng phát hành bằng ngoại tệ, nội dung cần làm rõ là thẩm quyền, điều kiện áp dụng, cơ chế quản lý dòng tiền và nghĩa vụ trả nợ. Việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế phải được đánh giá trên tổng chi phí huy động, bao gồm lãi suất, phí tư vấn, phát hành và chi phí phòng ngừa rủi ro.

Hồ sơ đã đề cập yêu cầu đánh giá rủi ro tỷ giá, lãi suất và khả năng cân đối nghĩa vụ trả nợ bằng ngoại tệ trong đề án phát hành; lấy ý kiến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan liên quan về cơ chế quản lý. Những yêu cầu này cần được cụ thể hóa thành trách nhiệm thực hiện, chế độ báo cáo và biện pháp xử lý khi điều kiện thị trường biến động.

Quang cảnh phiên thẩm tra

Bổ sung vốn Quỹ đầu tư mạo hiểm phù hợp sức cân đối ngân sách

Đối với dự thảo nghị quyết về bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Trần Trọng Tuyên báo cáo cơ sở đề xuất, lộ trình tăng vốn và cơ chế phối hợp giữa nguồn ngân sách với vốn của khu vực tư nhân.

Theo hồ sơ trình, Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm Thành phố được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp ngày 10/4/2026, với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng; trong đó, vốn tư nhân là 300 tỷ đồng, chiếm 60%.

UBND Thành phố đề xuất mức vốn ngân sách góp bổ sung tối đa 200 tỷ đồng mỗi năm, tổng mức bổ sung không quá 1.800 tỷ đồng trong giai đoạn 2027-2035. Cộng với 200 tỷ đồng vốn nhà nước tham gia ban đầu, tổng phần vốn nhà nước đến năm 2035 tối đa là 2.000 tỷ đồng, phù hợp định hướng quy mô vốn điều lệ của Quỹ tối thiểu đạt 5.000 tỷ đồng.

Theo đề án được viện dẫn trong tờ trình, việc góp bổ sung vốn nhà nước gắn với kết quả huy động vốn tư nhân. Trường hợp khu vực tư nhân huy động chưa đạt mức dự kiến, phần vốn nhà nước được tính theo tỷ lệ đối ứng; trường hợp vốn tư nhân huy động vượt mức dự kiến, vốn nhà nước góp bổ sung vẫn tối đa 200 tỷ đồng mỗi năm.

Nội dung thảo luận được các đại biểu tập trung vào cách thức quy định việc bổ sung vốn, thẩm quyền quyết định và khả năng cân đối ngân sách. Cơ quan soạn thảo cần làm rõ cơ sở đề xuất HĐND Thành phố phê duyệt mức vốn cụ thể cho từng năm và cả giai đoạn; đồng thời giải trình phương án quy định nguyên tắc bổ sung vốn, giao UBND Thành phố quyết định trên cơ sở khả năng cân đối và yêu cầu thực tế.

Việc dành nguồn lực cho Quỹ cần được xem xét trong tổng thể nhiệm vụ chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng với khả năng huy động vốn tư nhân, cần làm rõ tiến độ góp vốn, nhu cầu sử dụng vốn, cơ chế quản trị, đánh giá danh mục đầu tư và trách nhiệm của người đại diện phần vốn nhà nước.

Đặc thù đầu tư mạo hiểm có thời gian hoàn vốn dài cũng đặt ra yêu cầu lựa chọn cách đánh giá phù hợp. Hiệu quả cần được xem xét gắn với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và thu hút nguồn lực xã hội, đồng thời bảo đảm cơ chế kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình.

Hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tính khả thi

Kết luận cuộc họp, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố Nguyễn Công Danh đề nghị các cơ quan tham mưu tiếp thu đầy đủ ý kiến thảo luận, tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ ba dự thảo nghị quyết trước khi trình HĐND Thành phố xem xét.

Đối với hai dự thảo về trái phiếu, cần làm rõ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn, phạm vi điều chỉnh và sự khác biệt giữa các cơ chế huy động vốn; xác định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan trong chuẩn bị phương án, tổ chức phát hành, quản lý vốn và thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Mỗi phương án huy động phải gắn với nhu cầu đầu tư thực chất, khả năng giải ngân và sức cân đối của ngân sách Thành phố.

Đối với việc bổ sung vốn điều lệ Quỹ đầu tư mạo hiểm, đề nghị giải trình đầy đủ cơ sở xác định mức vốn, thời kỳ thực hiện và phương thức quyết định bổ sung vốn; làm rõ những nội dung còn có ý kiến khác nhau qua khảo sát. Việc bố trí ngân sách phải phù hợp lộ trình huy động vốn tư nhân, nhu cầu hoạt động của Quỹ và yêu cầu bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của Thành phố.

Các cơ quan liên quan đồng thời hoàn thiện tài liệu tham vấn, văn bản trả lời và báo cáo tiếp thu, giải trình, bảo đảm hồ sơ đầy đủ, thống nhất để Ban Kinh tế - Ngân sách hoàn chỉnh báo cáo thẩm tra phục vụ Kỳ họp thứ sáu HĐND Thành phố.

Ba dự thảo nghị quyết mở ra hướng bổ sung nguồn lực cho hạ tầng và đổi mới sáng tạo. Khi cơ chế huy động được thiết kế rõ ràng, đi cùng kỷ luật sử dụng vốn và trách nhiệm giải trình, Thành phố sẽ có thêm điều kiện đưa nguồn lực tài chính vào những dự án và hoạt động tạo giá trị lâu dài./.

Châu Vũ - Phạm Hiệp