Báo cáo do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố ngày 15/5 tại Hà Nội không chỉ đánh dấu bước chuyển mới trong đánh giá chất lượng điều hành kinh tế địa phương mà còn lần đầu giới thiệu thêm Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) - thước đo mới về sức sống thực chất của khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Phát biểu tại lễ công bố, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho biết PCI 2025 là kỳ báo cáo đặc biệt khi lần đầu được thực hiện trên cấu trúc hành chính mới gồm 34 tỉnh, thành phố sau sáp nhập.

Sau 21 năm triển khai liên tục, PCI năm nay được nâng cấp lên phiên bản PCI 2.0 với 9 chỉ số thành phần và 98 chỉ tiêu đánh giá. Các tiêu chí gồm: gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.

Đáng chú ý, thay vì công bố bảng xếp hạng như trước, VCCI chuyển sang 6 nhóm chất lượng điều hành nhằm phản ánh sát hơn sự khác biệt giữa các địa phương sau sáp nhập, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế.

Kết quả phân nhóm chất lượng điều hành PCI 2025. Nguồn: VCCI

Điểm PCI trung vị toàn quốc năm nay đạt 63,9/100 điểm, cho thấy dòng chảy cải cách môi trường kinh doanh vẫn được duy trì.

VCCI không công bố thứ hạng cụ thể mà vinh danh 5 địa phương thuộc nhóm điều hành xuất sắc, gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh (theo thứ tự bảng chữ cái).

Điểm chung của nhóm dẫn đầu là có cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5/9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Trong đó, Bắc Ninh nổi bật ở chỉ số chính quyền kiến tạo và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Đà Nẵng tiếp tục duy trì thế mạnh về khả năng gia nhập thị trường, đứng đầu toàn quốc ở tiêu chí này.

Hải Phòng gây chú ý khi có tới 7/9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm địa phương đạt điểm cao nhất cả nước, cho thấy chất lượng điều hành đồng đều ở nhiều lĩnh vực.

Trong khi đó, Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về khả năng tiếp cận nguồn lực, còn Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao ở chỉ số cạnh tranh bình đẳng và chính quyền kiến tạo.

Với hai đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước là Hà Nội và TPHCM, kết quả PCI 2025 cho thấy Hà Nội đạt điểm tương đối cao ở khả năng tiếp cận nguồn lực và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, song điểm cạnh tranh bình đẳng còn thấp.

Trong khi đó, TPHCM có mặt bằng điểm số đồng đều hơn, nổi bật ở khả năng cạnh tranh bình đẳng và tiếp cận nguồn lực.

Khu vực tư nhân “vượt qua giai đoạn phòng thủ”

Một điểm mới đáng chú ý khác của báo cáo năm nay là lần đầu công bố Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). Theo VCCI, BPI 2025 đo lường hiệu quả phát triển của khu vực kinh tế tư nhân thông qua 23 tiêu chí, tập trung vào sức khỏe doanh nghiệp, khả năng đổi mới sáng tạo, mức độ tham gia chuỗi cung ứng và năng lực sinh lời.

Kết quả cho thấy sự phân hóa khá rõ giữa các địa phương. Ba địa phương dẫn đầu có khoảng cách đáng kể so với phần còn lại. Điểm trung vị BPI 2025 cả nước đạt 4,2, trong khi TPHCM đạt 5,67, Hà Nội 5,51, Quảng Ninh 5,33.

TPHCM đứng đầu cả nước về hiệu quả kinh tế tư nhân nhờ quy mô thị trường lớn và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố có số doanh nghiệp tư nhân thành lập mới và doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân cao nhất cả nước. Đồng thời, mức độ tham gia chuỗi cung ứng nước ngoài của doanh nghiệp tại đây cũng dẫn đầu.

Hà Nội xếp thứ hai nhờ năng lực nghiên cứu phát triển và mức độ kết nối mạnh với chuỗi cung ứng trong nước. Mật độ doanh nghiệp thành lập mới đạt 3,7 doanh nghiệp trên 1.000 dân; số doanh nghiệp đang hoạt động đạt 22,22 doanh nghiệp trên 1.000 dân.

Trong khi đó, Quảng Ninh đứng thứ ba nhờ cấu trúc phát triển cân bằng, đặc biệt nổi bật ở khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi tại địa phương này đạt hơn 72%, cao nhất cả nước.

Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ và sẵn sàng bứt phá. “Tuy nhiên, để khu vực này tăng tốc mạnh hơn, các điểm nghẽn về thị trường, vốn và tính minh bạch chính sách cần được tháo gỡ quyết liệt trong vòng 12-18 tháng tới”, ông Hùng nhận định.

Lãnh đạo VCCI cũng cho rằng, để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách quản lý cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “đồng hành”, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Lần đầu xếp hạng PCI 34 tỉnh, thành phố sau sáp nhập: Lộ diện 5 địa phương xuất sắc