Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2026), hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định mang tên Bác (2-7-1976 - 2-7-2026), phóng viên Báo SGGP có cuộc trao đổi với đồng chí Dương Anh Đức (ảnh), Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM,về một chủ trương lớn - xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh - đã trở thành mệnh lệnh hành động, khơi dậy sức mạnh nội sinh, đưa TPHCM phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.
* PHÓNG VIÊN: Thưa đồng chí, nhiệm vụ xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội XI của Đảng bộ TPHCM, nhiệm kỳ 2020-2025 và tiếp tục được Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ 2025-2030 chỉ đạo đẩy mạnh triển khai thực hiện ngay sau khi thành công của đại hội. Nhìn lại chặng đường triển khai, đồng chí đánh giá thế nào về sự chuyển biến từ nhận thức đến hành động của hệ thống chính trị thành phố?
* Đồng chí DƯƠNG ANH ĐỨC: Việc đưa nội dung xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh vào Nghị quyết Đại hội XI xuất phát từ sự kính trọng và lòng biết ơn vô hạn của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân TPHCM đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lịch sử đã trao cho vùng đất Sài Gòn - Gia Định một vinh dự đặc biệt là được mang tên Bác, do đó, thành phố luôn nhận thức sâu sắc trách nhiệm cao cả trong việc gìn giữ và phát huy các di sản văn hóa của Người.
Là cơ quan tham mưu, chúng tôi nhận thức rất rõ, đối với TPHCM, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ là di sản, mà còn là thuộc tính văn hóa, là bản sắc đặc trưng của một thành phố duy nhất trên cả nước vinh dự được mang tên Người. Do vậy, việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không đơn thuần là một nhiệm vụ chính trị, đó còn là sự cụ thể hóa tình cảm thiêng liêng, biến những khái niệm lý luận thành nếp nghĩ, nếp sống của mỗi công dân.
Kết quả thực hiện được trong thời gian qua cho thấy có sự chuyển biến rõ nét khi nhận thức về việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đã được nâng lên trong toàn hệ thống chính trị. Cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân đã phát huy tinh thần chủ động, tích cực tham gia thực hành văn hóa Hồ Chí Minh dưới nhiều hình thức sáng tạo.
Từ nhận thức về đạo lý, bổn phận, cả hệ thống chính trị đã biến tình cảm thành hành động thiết thực, từng bước hình thành các thiết chế văn hóa vật thể và phi vật thể rộng khắp. Đây là nền tảng tinh thần, là động lực nội sinh quan trọng bảo đảm phát triển bền vững cho Thành phố mang tên Bác.
Đại biểu, khách mời tham quan triển lãm tranh cổ động tấm lớn tuyên truyền kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng 18-5 tại TPHCM. ẢNH: THIÊN BÌNH
* Đến nay, TPHCM đã có gần 6.000 mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Để những giá trị này thực sự lan tỏa, trở thành định hướng cho chuẩn mực ứng xử của người dân và phong cách làm việc của cán bộ, chúng ta cần những giải pháp căn cơ nào, thưa đồng chí?
* Con số khoảng 6.000 mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đa dạng từ các cơ quan Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể đến các cơ sở tôn giáo, doanh nghiệp và khu dân cư trên toàn địa bàn thành phố là minh chứng cho sự đồng thuận và sức sáng tạo to lớn của Nhân dân.
Tuy nhiên, Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM luôn thẳng thắn nhìn nhận: tuyệt đối không chạy theo số lượng. Thực tiễn cho thấy việc triển khai còn thiên về các mô hình vật thể và trưng bày tư liệu mà chưa phát huy hết yếu tố văn hóa phi vật thể, lề lối làm việc chưa chuyển biến tương xứng.
Giải pháp căn cơ, đột phá trong giai đoạn tới là dịch chuyển trọng tâm sang xây dựng văn hóa phi vật thể. Đó là việc tập trung lan tỏa các giá trị phi vật thể, làm cho tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác thẩm thấu sâu vào nếp nghĩ và hành động tự giác, cách làm thường xuyên của từng cá nhân.
Mỗi Không gian văn hóa Hồ Chí Minh phải là một “trường học” thực tiễn về đạo đức. Đối với cán bộ, công chức, đó là thái độ tận tụy, liêm chính, tôn trọng và hết lòng phục vụ Nhân dân. Đối với người dân, đó là lối sống thượng tôn pháp luật, nhân ái, nghĩa tình.
Chúng tôi cũng đang xem xét việc đề xuất bộ tiêu chí đánh giá sát thực tế, lấy sự hài lòng và sự thay đổi tích cực trong lối sống cộng đồng làm thước đo về kết quả xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.
* Nói đến sự hài lòng của người dân, tinh thần “trọng dân, gần dân, hiểu dân, có trách nhiệm với dân” của Người cần được tích hợp vào văn hóa công vụ ở thành phố cụ thể hóa ra sao?
* Đây là một đòi hỏi sống còn. Văn hóa công vụ Hồ Chí Minh phải được xem là một thành tố quan trọng của cải cách hành chính. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay, khoảng cách giữa cơ quan công quyền và người dân cần phải được xóa bỏ bằng thái độ phụng sự.
Văn hóa công vụ Hồ Chí Minh chính là lõi của cải cách hành chính. Chúng tôi nghiên cứu tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy chỉ đạo, lãnh đạo việc tích hợp tinh thần của Bác vào văn hóa công vụ theo hướng biến văn hóa thành động lực thực thi công vụ, mà sự hài lòng của người dân là thước đo đạo đức cao nhất của người cán bộ.
Vì vậy, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại công sở còn phải được thể hiện ở thái độ tiếp dân trọng thị, quy trình xử lý hồ sơ minh bạch, tinh gọn. Đó còn là tác phong làm việc chuyên nghiệp, tận tâm và nhân văn. Sự tích hợp đó không chỉ giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn mà còn góp phần quan trọng vào công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ gốc rễ tư tưởng của mỗi công bộc.
* Trong bối cảnh TPHCM đang gánh vác nhiều trọng trách, thực thi các cơ chế, chính sách đặc thù, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh khơi dậy khát vọng và tinh thần “dám nghĩ, dám làm” như thế nào, thưa đồng chí?
* Truyền thống đoàn kết, năng động, sáng tạo, nghĩa tình luôn là một tài sản vô giá của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố. Trong giai đoạn hiện nay, TPHCM gánh vác nhiều trọng trách lớn về phát triển kinh tế - xã hội và triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù, Không gian văn hóa Hồ Chí Minh chính là môi trường nuôi dưỡng khát vọng vươn lên và ý thức cống hiến sâu sắc.
Khi soi mình vào tấm gương tự lực tự cường của Bác, mỗi cán bộ, đảng viên của thành phố sẽ thấy rõ hơn nghĩa vụ “vì cả nước, cùng cả nước”. Chúng tôi kỳ vọng, tinh thần học Bác sẽ giải phóng mọi tiềm năng, thắp lên ngọn lửa dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Mọi sự sáng tạo, đổi mới nếu xuất phát từ cái tâm trong sáng, từ nguyên tắc: “Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm” của Người, chắc chắn sẽ giúp thành phố tháo gỡ được mọi điểm nghẽn, tiếp tục khẳng định vị thế dẫn dắt.
* Thành phố đang hướng tới hình ảnh một siêu đô thị đa cực hiện đại. Trong dòng chảy phát triển hối hả đó, làm thế nào để bản sắc “nghĩa tình” của người dân thành phố tiếp tục được nuôi dưỡng thông qua Không gian văn hóa Hồ Chí Minh?
* Đô thị hóa nhanh và áp lực kinh tế dễ khiến con người trở nên xa cách, do đó duy trì bản sắc “nghĩa tình” - một đặc trưng của người dân thành phố sẽ dung hòa giữa sự phát triển của một đô thị hiện đại và việc bảo tồn các giá trị nhân văn. Vì thế, tôi cho rằng, chúng ta không phát triển siêu đô thị bằng mọi giá mà quên đi con người.
Thành phố đã và đang quy hoạch hài hòa giữa phát triển các cao ốc với những không gian văn hóa cộng đồng, quảng trường, công viên văn hóa mang đậm dấu ấn của Bác. Văn hóa Hồ Chí Minh giúp chúng ta giữ được hồn cốt bao dung, nhân ái, để dù TPHCM có phát triển rực rỡ đến đâu, thì “nghĩa tình” vẫn luôn là hơi thở thường trực, là sự khác biệt đáng trân quý của con người Thành phố mang tên Bác!
* Hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố mang tên Bác, đồng chí có thể chia sẻ trọng tâm công tác tuyên truyền, vận động để Không gian văn hóa Hồ Chí Minh thực sự trở thành động lực phát triển bền vững của thành phố?
* Sự kiện kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là một dấu mốc trọng đại, tạo đợt sinh hoạt chính trị - văn hóa sâu rộng, khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm lớn lao của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân thành phố.
Văn hóa chính là nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội sinh phát triển bền vững. Do đó, trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục tham mưu quán triệt sâu sắc quan điểm phát triển văn hóa - xã hội phải diễn ra đồng bộ với phát triển kinh tế, đồng thời phát triển, tạo thành “hệ sinh thái văn hóa Hồ Chí Minh” hiện hữu trong mọi ngõ ngách của đời sống xã hội.
Đặc biệt, sự tự nguyện và lòng tin yêu của Nhân dân sẽ tạo sức sống bền bỉ của các Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Thành phố tự hào mang tên Người thì mỗi người dân phải là một đại sứ của văn hóa Hồ Chí Minh. Chúng tôi tin tưởng rằng, với sức mạnh nội sinh từ Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, TPHCM sẽ vững vàng tiến về phía trước, thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược, không chỉ trở thành trung tâm sáng tạo khu vực mà còn là một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình và là niềm tự hào, niềm tin của cả nước.
Tin liên quan
Bài 1: Nơi di sản neo giữ hồn đô thị
Bài 2: Học và làm theo Bác trở thành một phần trong nếp sống
