Đây là nội dung quan trọng hàng đầu của kỳ họp, tạo cơ sở định hướng phát triển dài hạn cho Thành phố trong không gian mới. Theo dự thảo nghị quyết do UBND Thành phố trình, phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính Thành phố, diện tích khoảng 6.772,59km², với 168 đơn vị hành chính cấp xã, cùng phần khai thác lấn biển theo yêu cầu phát triển kinh tế.

Quy hoạch hướng tới tích hợp các định hướng phát triển trong một hệ thống thống nhất, kết nối tổ chức không gian với hạ tầng, phân bố dân cư, việc làm và nguồn lực đầu tư. Trong đó, yêu cầu xuyên suốt là nâng cao chất lượng sống, phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và tăng khả năng thích ứng trước những biến động dài hạn.

Chủ tọa kỳ họp thứ sáu HĐND Khóa XI

Tầm nhìn trăm năm, chuẩn bị từ những lựa chọn hôm nay

Dự thảo xác định thời kỳ quy hoạch từ năm 2025 đến năm 2050; tầm nhìn 100 năm được nghiên cứu theo các giai đoạn dài hạn sau năm 2050, hướng tới khoảng năm 2125. Các định hướng này nhằm bảo đảm tính kế thừa, khả năng thích ứng và dư địa phát triển trước những thay đổi về kinh tế, công nghệ, dân số, khí hậu và phương thức tổ chức đô thị.

Đáng chú ý, dự thảo nghị quyết phân định rõ mục tiêu, chỉ tiêu trong thời kỳ quy hoạch đến năm 2050 với định hướng chiến lược sau năm 2050. Tầm nhìn dài hạn là cơ sở nghiên cứu, dự trữ không gian và chuẩn bị điều kiện phát triển, không thay thế các mục tiêu, chỉ tiêu của thời kỳ 2025 - 2050.

Theo lộ trình đề xuất, đến năm 2030, Thành phố có vị trí nổi trội trong khu vực Đông Nam Á; đến năm 2045 trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á. Đến năm 2075 và xa hơn, Thành phố hướng tới đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện, ngang tầm các đô thị phát triển trên thế giới.

Quy mô dân số được dự báo khoảng 18 triệu người vào năm 2030, khoảng 25 triệu người vào năm 2045 và hơn 27 triệu người vào năm 2050, bao gồm dân số thường trú, tạm trú trên sáu tháng và dân số quy đổi. Dự báo này đặt ra yêu cầu chuẩn bị đồng bộ về nhà ở, giao thông, trường học, y tế, môi trường và các dịch vụ thiết yếu.

Vì vậy, ý nghĩa của tầm nhìn 100 năm thể hiện ngay trong những lựa chọn hiện tại: bảo vệ hành lang sinh thái, giữ quỹ đất cho hạ tầng chiến lược, kiểm soát chuyển đổi chức năng sử dụng đất và dành không gian cho nhu cầu phát triển tương lai.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy , Phó Chủ tịch UBND Thành phố trình bày báo cáo Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2025, tầm nhìn 100 năm

Năm cực động lực kết nối thành mạng lưới đô thị thống nhất

Một nội dung cốt lõi của dự thảo là tổ chức Thành phố theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, chuyển từ cấu trúc cộng gộp sau sắp xếp sang mạng lưới đô thị thống nhất, liên kết và chuyên môn hóa theo lợi thế.

Cấu trúc được đề xuất gồm năm cực động lực, năm hệ liên kết chiến lược, năm trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển.

Trong đó, cực lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế tập trung tại Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm, phát huy vai trò tài chính, thương mại, dịch vụ toàn cầu, văn hóa và kinh tế sáng tạo. Cực đổi mới sáng tạo phía Đông kết nối Thủ Đức, Thuận An, Dĩ An, Tân Uyên với sân bay Long Thành, tập trung công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, nghiên cứu và giáo dục đại học.

Cực công nghiệp - logistics phía Bắc hình thành tại Thủ Dầu Một - Bến Cát - Bàu Bàng và vùng phụ cận, hướng tới hệ sinh thái công nghiệp, logistics, đô thị và dịch vụ. Cực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng phía Nam kết nối Châu Đức, Long Sơn, Phú Mỹ và Cần Giờ. Cực đô thị, giáo dục, y tế phía Tây phát triển các khu đô thị đồng bộ, trung tâm đào tạo và y tế chuyên sâu, góp phần phân bố lại dân cư, việc làm, giảm áp lực cho khu vực lõi.

Các trung tâm vệ tinh tại Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên được định hướng theo lợi thế riêng, từ du lịch biển đảo, bảo tồn di sản đến công nghiệp công nghệ cao, logistics và đô thị sinh thái.

Dự thảo cũng làm rõ, các vùng quản trị phát triển là khung định hướng, quản lý và điều phối không gian, không phải đơn vị hành chính và không làm phát sinh cấp hành chính mới. Mọi khu vực phát triển mới phải gắn với năng lực hạ tầng, khả năng cung cấp dịch vụ công và điều kiện tự nhiên.

Đường sắt dẫn dắt phát triển, sông biển tạo sức bật mới

Trong cấu trúc không gian mới, giao thông đa phương thức giữ vai trò kết nối các cực động lực, trung tâm và vùng chức năng. Dự thảo ưu tiên đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng, giao thông công cộng khối lượng lớn và các tuyến kết nối cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, trung tâm logistics.

Các đồng chí Lãnh đạo Thành ủy tham dự Kỳ họp thứ sáu

Các khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) được tổ chức đồng bộ giữa đầu tư đường sắt, quỹ đất, nhà ở, việc làm và dịch vụ. Không gian đi bộ, chức năng hỗn hợp và khả năng tiếp cận thuận tiện được chú trọng tại các đầu mối giao thông.

Cùng với mặt đất, Thành phố định hướng quản lý, khai thác không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao, bảo đảm an toàn, kết nối đồng bộ và hiệu quả sử dụng.

Hướng ra biển, không gian Gành Rái - Cần Giờ - Vũng Tàu - Cái Mép - Thị Vải được xác định là động lực chiến lược, kết nối cảng biển, logistics, đô thị, dịch vụ, du lịch và năng lượng. Việc phát triển phải đặt trong tổng thể mạng lưới hạ tầng, tuân thủ yêu cầu môi trường, quốc phòng, an ninh.

Trong khi đó, hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai và các sông, kênh, rạch chính được xác định là cấu trúc sinh thái, cảnh quan chiến lược. Dọc sông Sài Gòn, quy hoạch định hướng gắn chỉnh trang, tái thiết đô thị với bảo tồn di sản, phát triển không gian công cộng, giao thông thủy và tăng khả năng tiếp cận mặt nước của cộng đồng.

Chất lượng sống là yêu cầu xuyên suốt

Dự thảo đặt văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và nhà ở trong nhóm hạ tầng nền tảng của đô thị. Mạng lưới dịch vụ được phát triển gắn với phân bố dân cư, việc làm và khả năng tiếp cận giao thông công cộng; ưu tiên nâng cấp dịch vụ tại khu vực phát triển nhanh, xa trung tâm hoặc còn hạn chế về điều kiện tiếp cận.

Quang cảnh Kỳ họp thứ sáu

Nhà ở phù hợp khả năng chi trả, nhà ở xã hội, tái định cư và hạ tầng xã hội thiết yếu thuộc các nội dung ưu tiên đầu tư. Đến năm 2050, dự thảo đặt chỉ tiêu 100% dân số được cấp nước sạch, thu gom và xử lý nước thải toàn Thành phố khoảng 80%.

Phát triển đô thị đồng thời phải thích ứng với nước biển dâng, sụt lún, ngập lụt và thiên tai. Các không gian rừng, biển, cửa sông, hành lang sông rạch và vùng dự trữ sinh thái cần được bảo vệ; hạn chế phát triển tại khu vực nguy cơ cao, kiểm soát sức chịu tải môi trường. 

Thẩm tra chặt chẽ, làm rõ lộ trình và nguồn lực thực hiện

Đồng chí Nguyễn Văn Dũng, Thành ủy viên, Phó chủ tịch HĐND Thành phố dự và chỉ đạo tại phiên thẩm tra của Ban Đô thị đối với dự thảo Nghị quyết Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2025, tầm nhìn 100 năm

Qua thẩm tra, Ban Đô thị HĐND Thành phố nhận thấy hồ sơ quy hoạch cơ bản đáp ứng yêu cầu trình HĐND Thành phố xem xét, thông qua. Ban đề nghị UBND Thành phố tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành Trung ương, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và khả thi trước khi phê duyệt.

Yêu cầu tổ chức thực hiện được đặt ra cụ thể trong dự thảo nghị quyết. Sau khi nghị quyết được thông qua, UBND Thành phố có trách nhiệm tiếp thu ý kiến thẩm tra, ý kiến đại biểu; hoàn thiện hồ sơ, tổ chức phê duyệt, công bố và cung cấp thông tin quy hoạch theo quy định.

Kế hoạch thực hiện phải xác định rõ lộ trình, phân kỳ, dự án ưu tiên, nguồn lực và trách nhiệm từng cơ quan. Việc triển khai dự kiến chia thành ba giai đoạn: 2026 - 2030, 2031 - 2040 và 2041 - 2050, ưu tiên hạ tầng khung và những dự án có khả năng dẫn dắt, mở ra không gian phát triển mới.

Dự thảo đề xuất huy động đa dạng nguồn lực, chú trọng khai thác giá trị gia tăng từ quy hoạch và đầu tư hạ tầng, gắn với đường sắt, TOD và tái thiết đô thị, bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân, nhà đầu tư; song song với đó là hoàn thiện dữ liệu quy hoạch dùng chung, đánh giá định kỳ và báo cáo HĐND Thành phố những vấn đề lớn phát sinh.

Với quy hoạch này, kỳ họp sẽ xem xét những lựa chọn có ảnh hưởng lâu dài đến cấu trúc, sức cạnh tranh và chất lượng sống của Thành phố. Vai trò thẩm tra của Ban Đô thị góp phần làm rõ cơ sở để quyết định, đồng thời đặt yêu cầu gắn tầm nhìn phát triển với nguồn lực, trách nhiệm thực hiện và sự giám sát của cơ quan dân cử./.

Châu Vũ