Gồm năm chương, 15 điều, dự thảo nghị quyết quy định từ trình tự thành lập, điều chỉnh ranh giới, diện tích đến cơ chế quản lý, tổ chức hoạt động, ưu đãi đầu tư và tạo thuận lợi thương mại. Các nội dung được xây dựng theo hướng gắn phát triển hạ tầng với cải thiện môi trường kinh doanh, quản trị trên nền tảng số và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Điểm đáng chú ý là cách tổ chức các khu chức năng trong một hệ sinh thái có tính liên kết, tạo điều kiện để hàng hóa, dịch vụ, dòng vốn và công nghệ kết nối thuận lợi hơn với thị trường quốc tế.

Kết nối cảng biển, sân bay với sản xuất và dịch vụ giá trị cao

Theo dự thảo, Khu thương mại tự do có quy mô tối thiểu 1.000 ha, gắn liền hoặc kết nối trực tiếp với cảng biển quốc tế, cảng hàng không quốc tế, trung tâm tài chính quốc tế, cửa khẩu quốc tế quan trọng hoặc hạ tầng logistics chiến lược khác; có khả năng kết nối ít nhất hai phương thức vận tải.

Trường hợp tổ chức thành các khu vực không liền kề, yêu cầu đặt ra là bảo đảm kết nối hạ tầng, vận hành và quản lý thống nhất. Việc thành lập phải phù hợp chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, Quy hoạch tổng thể Thành phố, đồng thời chứng minh hiệu quả sử dụng đất, khả năng huy động nguồn lực và tính liên kết với các khu chức năng hiện có.

Trong Khu thương mại tự do, các chức năng được tổ chức đa dạng: logistics tích hợp, công nghiệp, thương mại - dịch vụ, đào tạo, nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, công nghệ số, trung tâm dữ liệu và khu phi thuế quan.

Cấu trúc này mở ra khả năng liên kết từ sản xuất, nghiên cứu, gia công đến lưu kho, phân phối và cung ứng dịch vụ. Giá trị của mô hình vì thế nằm ở năng lực tổ chức chuỗi hoạt động kinh tế, khai thác đồng bộ lợi thế cảng biển, giao thông, công nghiệp, thương mại và dịch vụ của Thành phố.

Đối với Khu logistics tích hợp, dự thảo đặt yêu cầu kết nối ít nhất hai phương thức vận tải, kết hợp dịch vụ logistics với sản xuất, gia công hàng hóa, thương mại số và thương mại điện tử. Hạ tầng kho bãi, quản lý hàng hóa, truy xuất, chia sẻ dữ liệu và tự động hóa phải được chuẩn bị cùng phương án huy động vốn, vận hành, quản trị rủi ro.

Đây là những điều kiện quan trọng để hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại, góp phần giảm chi phí lưu thông, nâng hiệu quả chuỗi cung ứng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Chủ tọa kỳ họp thứ sáu HĐND Thành phố khóa XI

Ưu đãi có trọng tâm, thu hút dòng vốn và nhân lực chất lượng cao

Dự thảo dành một nhóm cơ chế tạo thuận lợi cho nhà đầu tư. Nhà đầu tư thực hiện dự án trong Khu thương mại tự do được quyền đăng ký theo thủ tục đầu tư đặc biệt theo pháp luật về đầu tư. Nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trong khu không phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập và không cần có dự án đầu tư theo quy định được viện dẫn.

Các dự án hạ tầng quy mô lớn được xác định thuộc danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, gồm dự án bến cảng từ 75.000 tỷ đồng; hạ tầng Khu logistics tích hợp từ 25.000 tỷ đồng; hạ tầng khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ từ 20.000 tỷ đồng. Việc lựa chọn, áp dụng ưu đãi và xác định nghĩa vụ nhà đầu tư thực hiện theo các điều kiện luật định.

Chính sách thuế được thiết kế hướng vào những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Theo dự thảo, thu nhập từ dự án đầu tư mới trong Khu thương mại tự do thuộc các ngành, lĩnh vực được xác định như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển, vật liệu mới, hạ tầng số, hạ tầng năng lượng… được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 20 năm, miễn thuế bốn năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong chín năm tiếp theo. Điều kiện và thời gian hưởng thực hiện theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bên cạnh với thu hút vốn là chính sách thu hút con người. Dự thảo đề xuất giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh do thực hiện công việc tại Khu thương mại tự do của chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, nhà quản lý và lao động trình độ cao. Các chính sách về thị thực, thẻ tạm trú cũng được quy định đối với người nước ngoài thuộc diện áp dụng và thân nhân đi cùng.

Đối với Khu logistics tích hợp không thuộc Khu thương mại tự do, dự án đầu tư có thể được xem xét hỗ trợ lãi suất vay từ ngân sách Thành phố trong thời gian tối đa bảy năm kể từ lần giải ngân đầu tiên, phù hợp khả năng cân đối ngân sách và quy định pháp luật.

Các ưu đãi được đặt trong nguyên tắc xác định đúng đối tượng, điều kiện; không áp dụng trùng lặp nhiều ưu đãi đối với cùng một khoản thu nhập.

Thành ủy viên, Ủy viên Thường trực HĐND Thành phố, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách Nguyễn Công Danh chủ trì phiên thẩm tra Nghị quyết quy định về Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Một cửa liên thông, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp

Bên cạnh ưu đãi đầu tư, dự thảo chú trọng phương thức quản lý và chất lượng phục vụ doanh nghiệp. Nguyên tắc được xác lập là một cửa, một cửa liên thông, quản lý rủi ro, chuyển đổi số, chia sẻ dữ liệu và đẩy mạnh hậu kiểm.

Cơ quan quản lý trực tiếp làm đầu mối hướng dẫn, tiếp nhận, giải quyết thủ tục theo nhiệm vụ được giao, phân cấp hoặc ủy quyền; tổ chức đối thoại định kỳ, hỗ trợ nhà đầu tư và phối hợp xử lý khó khăn phát sinh.

Dự thảo yêu cầu không làm phát sinh thêm thành phần hồ sơ, điều kiện hoặc kéo dài thời gian giải quyết thủ tục trái quy định. Doanh nghiệp không phải báo cáo lại những nội dung đã cung cấp qua hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; doanh nghiệp trong khu phi thuế quan không phải gửi lại cho cơ quan quản lý khu các nội dung đã báo cáo qua hệ thống dữ liệu điện tử hải quan.

Hệ thống quản lý dữ liệu tập trung, cổng dịch vụ số tích hợp và phân tích rủi ro được định hướng liên thông với dữ liệu Thành phố, hải quan, thuế, cảng vụ hàng hải. Việc kết nối này nhằm giảm khâu trung gian, tăng khả năng phối hợp và nâng tính minh bạch trong quản lý.

Song hành với tạo thuận lợi thương mại là yêu cầu bảo vệ môi trường, an ninh mạng, dữ liệu và kiểm soát buôn lậu, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, rửa tiền. Hạ tầng được khuyến khích phát triển theo hướng xanh, thông minh, phát thải thấp.

Thẩm tra kỹ lưỡng, góp phần hoàn thiện cơ chế mở đường phát triển

Với những cơ chế mới, có phạm vi tác động rộng, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố đã chủ động phối hợp với các sở, ngành tổ chức khảo sát, thẩm tra, rà soát cơ sở pháp lý, nội dung chính sách và điều kiện triển khai. Quá trình này thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự chuẩn bị nghiêm túc của Ban, góp phần hoàn thiện dự thảo trước khi trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định.

Điểm đáng chú ý trong thẩm tra là yêu cầu làm rõ tính kế thừa và khả năng vận hành của chính sách khi chuyển sang khuôn khổ mới của Luật Phát triển đô thị. Các vấn đề Ban đặt ra qua khảo sát, thẩm tra đã được UBND Thành phố tiếp thu, giải trình cụ thể. Qua đó, hoạt động thẩm tra góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn, làm chặt chẽ hơn nội dung dự thảo và cung cấp thêm căn cứ để đại biểu HĐND Thành phố thảo luận, quyết định.

Ban thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét thông qua dự thảo; đồng thời đặc biệt lưu ý bảo đảm sự chuyển tiếp liên tục giữa các cơ chế thí điểm đã triển khai và khuôn khổ pháp lý mới trong quá trình thành lập, điều chỉnh, quản lý, vận hành Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp. Đây là kiến nghị thiết thực, hướng tới giữ thông suốt hoạt động quản lý và quá trình triển khai dự án, bảo đảm tính ổn định của môi trường đầu tư, kinh doanh.

Các điều khoản chuyển tiếp trong dự thảo quy định chương trình, đề án, dự án đã được phê duyệt, đang triển khai tiếp tục thực hiện theo quyết định đã ban hành; trường hợp phù hợp được chuyển sang cơ chế mới mà không phải phê duyệt lại. Hồ sơ thủ tục hành chính đã tiếp nhận nhưng chưa giải quyết xong tiếp tục được xử lý theo quy định tại thời điểm tiếp nhận.

Song song với yêu cầu chuyển tiếp, dự thảo xác định trách nhiệm đo lường hiệu quả thực hiện. UBND Thành phố ban hành bộ chỉ số quản lý, định kỳ hằng năm đánh giá, báo cáo HĐND Thành phố và công khai kết quả; chịu trách nhiệm giải trình các vấn đề phát sinh thuộc thẩm quyền. Thường trực HĐND, các Ban, tổ đại biểu và đại biểu HĐND Thành phố giám sát việc triển khai.

Sự chủ động, kỹ lưỡng trong thẩm tra của Ban Kinh tế - Ngân sách góp phần gắn các đề xuất mở rộng không gian phát triển với yêu cầu thực thi cụ thể. Khi được thông qua và triển khai hiệu quả, nghị quyết được kỳ vọng tạo thêm sức hút đầu tư, thúc đẩy hạ tầng kết nối, giảm chi phí kinh doanh và hình thành những chuỗi giá trị mới cho Thành phố./.

Châu Vũ